Bu Makalenin Konusu ve Mevcut Genel Rehberden Farkı
Güneş & Güneş Hukuk Bürosunun mevcut “Limited Şirket Ortağının Vergi Borcundan Sorumluluğu: Pay Devri ve Ödeme Emrine İtiraz” başlıklı makalesi, 6183 sayılı Kanun m.35’in genel şartlarını, pay oranını, devreden–devralan ortak ilişkisini ve ödeme emrine karşı başvuruyu ele almaktadır.[10] Bu yazı ise daha dar bir içtihat sorununa odaklanmaktadır:
Ortaklık dönemine ait bir vergi bakımından tarh ve ceza sebebi, ortaklığın sona ermesinden sonra başka bir kişinin fiiliyle ortaya çıkmışsa eski ortak takip edilebilir mi?
Bu soru, “borç hangi vergilendirme dönemine ait?” sorusundan farklıdır. Asıl ayrım; kamu alacağını doğuran veya cezayı gerektiren fiilin ne olduğu, ne zaman gerçekleştiği ve eski ortağın bu fiili öngörme, önleme ya da düzeltme imkânının bulunup bulunmadığıdır.
Limited Şirket Ortağının Kamu Borcundan Sorumluluğunun Hukuki Çerçevesi
6183 Sayılı Kanun m.35’in Genel Kuralı
6183 sayılı Kanun m.35’e göre limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağından sermaye payları oranında doğrudan doğruya sorumludur. Payın devredilmesi halinde devreden ve devralan, devir öncesine ait kamu alacaklarının ödenmesinden pay oranı çerçevesinde müteselsilen sorumlu tutulabilir. Kamu alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı kişiler olması halinde de müteselsil sorumluluk gündeme gelir.[1]
Bu hüküm iki sonucu birlikte doğurur:
- Pay devri, geçmişe ait her borcu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
- Buna karşılık ortağın takibi, şirket borcunun varlığı yanında m.35’in bütün koşullarının somut olarak gerçekleşmesine bağlıdır.
Şirketten Tahsil Edilememe veya Tahsil Edilemeyeceğinin Anlaşılması
Ortağın sorumluluğu “doğrudan” olarak adlandırılsa da şirket, kamu borcunun asıl borçlusudur. Ortağa geçilebilmesi için kamu alacağının şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gerekir. Tahsilat Genel Tebliği de şirket hakkında yürütülen takip sonucunun ve ortakların pay oranlarının belirlenmesini aramaktadır.[2]
Bu nedenle yalnız şirketin borcu ödememiş olması yeterli değildir. Dosyada en az şu işlemlerin izi bulunmalıdır:
- Şirket adına tarh, tahakkuk ve kesinleşme süreci,
- Şirket adına düzenlenen ödeme emri ve tebliği,
- Şirket malvarlığına ilişkin tahsil araştırması,
- Tahsil edilememe veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılmasına ilişkin somut kayıtlar,
- Takip edilen ortağın ilgili dönemdeki pay oranı.
Ortak Sorumluluğu Pay Oranıyla Sınırlıdır
Limited şirket ortağı, kanunda öngörülen şartlar gerçekleştiğinde şirketin bütün borcundan değil, kural olarak sermaye payına karşılık gelen tutardan sorumludur. Ödeme emrinde pay oranının, borç kalemlerinin ve sorumluluk döneminin gösterilmemesi veya yanlış hesaplanması bağımsız hukuka aykırılık oluşturabilir.
Payı Devreden ve Devralan Ortağın Müteselsil Sorumluluğu
Pay devrinden önceki kamu alacakları yönünden devreden ve devralan ortağın birlikte sorumlu tutulabilmesi m.35’in açık düzenlemesidir. Danıştay 7. Dairenin E.2025/2770, K.2026/58 sayılı kararı, devralan ortağın devir öncesine ait borçlardan devreden ortakla birlikte müteselsil sorumluluğunu güncel uygulamada da vurgulamıştır.[5]
Ancak bu genel kural, pay devrinden sonra gerçekleşen bağımsız bir fiilin geçmiş dönem ortağına her durumda yüklenebileceği anlamına gelmez. VDDK’nın aşağıda incelenen kararları, tam da bu ikinci soruyu çözmektedir.
Ortak ile Kanuni Temsilcinin Sorumluluğu Aynı Değildir
Ortak sıfatından doğan sorumluluk 6183 sayılı Kanun m.35’e; kanuni temsilci sorumluluğu ise başta Vergi Usul Kanunu m.10 ve 6183 sayılı Kanun mükerrer m.35’e dayanır. Aynı kişi hem ortak hem müdür olabilir; fakat takipte hangi sıfatın esas alındığı açıkça belirlenmelidir.[12]
Ortak Sıfatından Doğan Sorumluluk
Ortağın sorumluluğu sermaye payına, şirketten tahsil edilememe koşuluna ve ortaklık dönemine dayanır. Danıştay ve Anayasa Mahkemesi, bu sorumluluğu kural olarak kusursuz mali sorumluluk çerçevesinde değerlendirmektedir.[6]
Müdür veya Kanuni Temsilci Sıfatından Doğan Sorumluluk
Kanuni temsilcinin sorumluluğunda vergisel ödevin yerine getirilmemesi, temsil dönemi ve kusur bağlantısı önemlidir. Ortağın yalnızca ortak olmasıyla, şirket adına defter-belge ibraz etme yetkisine sahip kanuni temsilci olması aynı hukuki durum değildir. Bir ödeme emri bu iki sıfatı birbirine karıştırıyorsa hukuki sebep yönünden ayrıca incelenmelidir.
Sorumluluğu Belirleyen Üç Tarih
Vergilendirme Dönemi veya Vergiyi Doğuran Olay Tarihi
İlk tarih, verginin ilişkin olduğu dönemdir. Örneğin KDV indiriminin kullanıldığı ay, sahte belgenin kayıtlara alındığı dönem veya beyan edilip ödenmeyen verginin dönemi önem taşır. Vergiyi doğuran olay ve vergisel davranış ortaklık döneminde gerçekleşmişse, tarhiyatın yıllar sonra yapılması tek başına eski ortağın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Ortaklık Sıfatının Sona Erdiği Tarih
İkinci tarih, ortağın şirketle hukuki bağının sona erdiği tarihtir. Bu tarih yalnız noter sözleşmesinin düzenlendiği gün kabul edilerek otomatik sonuç çıkarılmamalıdır. Türk Ticaret Kanunu m.595, şirket sözleşmesi, genel kurul onayı, tescil ve ilan, pay defteri ve somut devir süreci birlikte değerlendirilmelidir.[13]
Ortaklık sıfatının sona erme tarihi kesinleştirilmeden “pay devrinden sonra” veya “pay devrinden önce” nitelendirmesi yapılamaz.
Re’sen Tarh Nedeni veya Cezayı Gerektiren Fiilin Tarihi
Üçüncü tarih, incelemenin merkezidir. Re’sen tarh nedeni; vergi dönemindeki gerçek bir kayıt dışı işlemden kaynaklanabileceği gibi, yıllar sonra defterlerin incelemeye ibraz edilmemesi nedeniyle de ortaya çıkabilir. Bu iki durum aynı değildir.
VDDK’ya göre ödeme emrinin hukuka uygunluğu incelenirken yalnız vergi dönemi değil, alacağın ortaya çıkmasına neden olan fiilin tarihi ve niteliği de değerlendirilmelidir.[3] [4]
Pay Devrinden Sonra Defter ve Belge İbraz Edilmemesi
Defter ve belgelerin istenmesi, pay devrinden sonra gerçekleşmiş; ibraz yetkisi ve yükümlülüğü yeni kanuni temsilcide bulunmuşsa, eski ortağın sonradan gerçekleşen ibraz etmeme fiilini engelleme imkânı yoktur. KDV indirimlerinin yalnız ibraz edilememesi nedeniyle reddedildiği dosyalarda, tarhiyatın dayanağı ortaklık dönemindeki gizli bir vergi kaybından ziyade sonradan ortaya çıkan ispat eksikliğidir.[3] [11]
Pay Devrinden Sonra Pişmanlık Şartlarının İhlali
Şirket pay devrinden sonra pişmanlıkla beyanname vermiş, ancak kanuni ödeme süresinde vergi ve pişmanlık zammını ödememişse, vergi ziyaı cezasını doğuran fiil bu sonraki ihlaldir. VDDK, eski ortağın yalnız vergilendirme döneminde ortak olmasını bu cezadan sorumlu tutulması için yeterli görmemiştir.[4]
Pay Devrinden Sonra Verilen Düzeltme veya Ek Beyanname
Düzeltme beyannamesi her olayda aynı sonucu doğurmaz. Beyanname yalnız ortaklık döneminde gerçekleşmiş ve o tarihte mevcut olan kayıt dışı hasılatı veya gerçek dışı indirimi açığa çıkarıyorsa sorumluluğun kaynağı geçmiş dönemde bulunabilir. Buna karşılık cezayı doğuran bağımsız şart, pay devrinden sonra yeni yönetimin yaptığı veya yapmadığı bir işlemse üçüncü tarih belirleyici hale gelebilir.
Ortaklık Döneminde Gerçekleşen Fiilin Sonradan Tespit Edilmesi
Sahte fatura kullanımı, beyan dışı hasılat, beyanname verilmemesi veya tahakkuk eden verginin ödenmemesi ortaklık döneminde gerçekleşmişse, vergi incelemesinin ve tarhiyatın daha sonra yapılması sorumluluğu kendiliğinden kesmez. Burada sonradan gerçekleşen şey fiilin kendisi değil, idarenin fiili tespit etmesidir.
Bu nedenle fiilin tarihi ile tespit tarihinin karıştırılmaması gerekir.
Güncel Danıştay Kararları Ne Söylüyor?
Danıştay VDDK E.2023/291, K.2025/105: Defter ve Belgelerin Pay Devrinden Sonra İbraz Edilmemesi
Olayın Belirleyici Özelliği
Şirketin 2012 ve 2013 yıllarına ait defter ve belgeleri, davacının ortaklık sıfatı sona erdikten sonra 2016 yılında istenmiştir. Yeni dönemdeki kanuni temsilci belgeleri ibraz etmemiş; KDV indirimleri reddedilerek vergi ve üç kat vergi ziyaı cezası tarh edilmiş; şirketten tahsil edilemeyen tutarlar eski ortaktan ödeme emriyle istenmiştir.[3]
Kurulun Benimsediği Kural
Kurul, ortaklık dönemine ait bir vergi bulunmasını tek başına yeterli görmemiştir. Kararda, “vergi alacağının doğduğu dönemin yanında … re’sen tarh nedeninin hangi tarihte gerçekleştiği … dikkate alınması gerekmektedir” denilmiştir.[3]
Eski ortağın hisselerini devrettikten sonra şirket yönetimine, defterlere ve ibraz sürecine müdahale imkânı kalmamıştır. Tarhiyat, ortaklık dönemindeki gerçek bir teslim veya hizmet bulunmadığının tespitinden değil; KDV indirimi şartlarının sonradan ibraz yoluyla ispat edilememesinden doğmuştur.
Hüküm Sonucu
VDDK, eski ortak adına düzenlenen ödeme emrini iptal eden ısrar kararına karşı idarenin temyiz istemini reddetmiş ve kararı oyçokluğuyla kesinleştirmiştir. Karşıoy ise m.35’teki ortak sorumluluğunun kusursuz olduğu ve vergi döneminde ortak olmanın yeterli bulunduğu görüşünü savunmuştur.[3]
Kararın Sınırı
Bu karar, eski ortağın bütün geçmiş dönem borçlarından kurtulduğu anlamına gelmez. Sonuç, tarhiyatı yaratan belirleyici nedenin pay devrinden sonraki ibraz etmeme fiili olmasına bağlıdır.
Danıştay VDDK E.2024/181, K.2025/752: Pişmanlık Şartının Pay Devrinden Sonra İhlali
Olayın Belirleyici Özelliği
Şirket, eski ortağın ayrılmasından sonra 2014 yılına ilişkin beyannameyi pişmanlık hükümleri kapsamında vermiş; tahakkuk eden vergi ve pişmanlık zammını on beş gün içinde ödememiştir. Bu ihlal nedeniyle vergi ziyaı cezası kesilmiş ve ceza eski ortaktan ödeme emriyle istenmiştir.[4]
Kurulun Benimsediği Kural
VDDK, ödeme emrinin hukuka uygunluğunda yalnız verginin ait olduğu dönemin değil, cezayı doğuran fiilin zamanının da incelenmesi gerektiğini kabul etmiştir. Kararda, pay devrinden sonra gerçekleşen “pişmanlık hükmünün ihlali sonucunda ortaya çıkan vergi ziyaı cezasından … sorumlu tutulmaları mümkün değildir” değerlendirmesine yer verilmiştir.[4]
Hüküm Sonucu ve Sınırı
Kurul, cezanın tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali yönündeki ısrar kararını hukuka uygun bulmuştur. Bu kararın konusu vergi ziyaı cezasıdır. Karar, pişmanlıkla tahakkuk eden vergi aslının eski ortağa hiçbir durumda yöneltilemeyeceği şeklinde genelleştirilemez; her borç kalemi kendi doğum sebebi ve dönemiyle ayrı incelenmelidir.
Aynı Yöndeki Karar Dizisi
Danıştay VDDK’nın E.2023/1538, K.2025/103; E.2023/1547, K.2025/104; E.2023/409, K.2025/106; E.2023/1705, K.2025/109 ve E.2023/1707, K.2025/110 sayılı kararları da pay devrinden sonra gerçekleşen defter-belge ibraz etmeme fiili bakımından benzer hukuki ayrımı güçlendirmektedir.
Bu karar dizisi, uygulamada önemli bir yönelimi göstermektedir. Bununla birlikte kararların oyçokluğuyla verilmesi ve karşıoylarda m.35’in katı kusursuz sorumluluk yaklaşımının sürdürülmesi, tartışmanın tamamen sona erdiği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Danıştay 7. Daire E.2025/2770, K.2026/58: Genel Kuralın Güncel Sınırı
2026 tarihli bu kararda Danıştay 7. Daire, payı devralan ortağın devir öncesine ait kamu alacaklarından devreden ortakla birlikte müteselsilen sorumlu olabileceğini kabul etmiştir. Daire, m.35’teki “amme alacağının doğduğu zaman” kavramını vergiyi doğuran olayla ilişkilendirmiştir.[5]
Bu karar ile VDDK’nın yukarıdaki kararları aynı olay tipini çözmemektedir:
- 7. Daire kararında, devir öncesi dönemlere ait vergi borcu ve devralanın kanuni müteselsil sorumluluğu tartışılmıştır.
- VDDK kararlarında ise kamu alacağını veya cezayı fiilen ortaya çıkaran bağımsız yükümlülük ihlali pay devrinden sonra gerçekleşmiştir.
Dolayısıyla yeni içtihat, m.35’in genel pay devri sorumluluğunu kaldırmamakta; yalnız sonraki bağımsız fiilin eski ortağa yüklenmesini sınırlandırmaktadır.
Anayasal Çerçeve: Kusursuz Sorumluluk ile Ölçülülük Arasındaki Denge
Anayasa Mahkemesinin E.2016/14, K.2017/170 Sayılı Kararı
Anayasa Mahkemesi, m.35’e eklenen ve devreden–devralan ortakların müteselsil sorumluluğunu düzenleyen hükümleri Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. Mahkeme; limited şirket ortağının sermaye katkısı, bilgi alma, inceleme ve şirket yönetimi üzerindeki gözetim imkânını sorumluluğun gerekçeleri arasında değerlendirmiştir.[6]
Bu karar, m.35’in genel kusursuz sorumluluk sisteminin anayasal dayanağını korur. Ancak karar, ortaklık sona erdikten sonra başka bir kişinin bağımsız fiiliyle doğan her borcun eski ortağa mutlaka yüklenmesi gerektiği yönünde özel bir hüküm kurmamıştır.
Anayasa Mahkemesinin E.2014/144, K.2015/29 Sayılı Kararı
Bu karar limited şirket ortağına değil, kanuni temsilcilere ilişkindir. Anayasa Mahkemesi; görevini ve vergisel ödevlerini yerine getirmiş kişinin, görevde olmadığı ve müdahale imkânının bulunmadığı sonraki bir dönemde başkasının fiilinden sorumlu tutulmasını adalet ve hakkaniyetle bağdaşmaz görmüştür.[7]
Karar doğrudan m.35 ortak sorumluluğuna uygulanamaz. Bununla birlikte müdahale imkânı, öngörülebilirlik ve üçüncü kişinin bağımsız fiili bakımından VDDK’nın ölçülülük yorumuna anayasal bir düşünce zemini sağlar.
Mülkiyet Hakkı ve Ölçülülük Denetimi
Eski ortak adına ödeme emri düzenlenmesi, kişinin malvarlığına yönelik cebri tahsil tehdidi yarattığından mülkiyet hakkına müdahaledir. Müdahalenin kanuni dayanağı ve kamu alacağının tahsili şeklindeki meşru amacı bulunmakla birlikte, somut yükün orantılı olması gerekir.
Dr. Yunus Emre Yılmazoğlu’nun 2025 tarihli bildirisi de re’sen tarh nedeninin niteliği ve ortaya çıkma tarihinin; idari işlemin sebep, amaç ve konu unsurları ile ölçülülük ilkesi bağlamında değerlendirilmesini önermektedir.[9]
VDDK’nın güncel yaklaşımı bu tartışmayı somutlaştırmıştır: eski ortak, pay devrinden sonra gerçekleşen fiili öngöremiyor ve engelleyemiyorsa; fiil ile geçmiş ortaklık sıfatı arasındaki bağ zayıflayabilir ve ödeme emri eski ortağa olağan dışı bir külfet yükleyebilir.
Hangi Olayda Sonuç Nasıl Değişebilir?
| Olay | Belirleyici tarih ve fiil | Eski ortağın durumu |
|---|---|---|
| Ortaklık döneminde beyan edilen ancak ödenmeyen vergi | Tahakkuk ve vade ortaklık döneminde veya m.35 kapsamındaki devir öncesi borçta | Şirketten tahsil edilememe ve pay oranı koşullarıyla sorumluluk sürebilir. |
| Ortaklık döneminde sahte belge veya kayıt dışı hasılat | Vergi kaybını doğuran fiil ortaklık döneminde; inceleme sonradan | Tarhiyatın sonradan yapılması tek başına sorumluluğu kaldırmaz. |
| Defter ve belgelerin pay devrinden sonra istenip ibraz edilmemesi | Re’sen tarh nedeni yeni temsilcinin ibraz etmeme fiiliyle sonradan doğar | VDDK çoğunluğuna göre eski ortak salt dönem ortaklığı nedeniyle sorumlu tutulamaz. |
| Pişmanlıkla verilen beyannamedeki ödeme şartının pay devrinden sonra ihlali | Cezayı doğuran ihlal, pay devrinden sonraki on beş günlük sürede gerçekleşir | VDDK’ya göre eski ortak bu nedenle kesilen vergi ziyaı cezasından sorumlu değildir. |
| Pay devrinden sonra düzeltme beyannamesi verilmesi | Beyanname geçmişteki fiili mi açıklıyor, yoksa sonraki bağımsız ihlal mi yaratıyor? | Otomatik cevap yoktur; vergi aslı ve her ceza kalemi ayrı incelenmelidir. |
| Devralan ortağın devir öncesi kamu borcu | m.35/2’deki kanuni müteselsil sorumluluk | Devralan, devredenle birlikte pay oranında sorumlu tutulabilir.[5] |
Eski Ortak Adına Düzenlenen Ödeme Emri Nasıl İncelenmelidir?
Tebliğden İtibaren On Beş Günlük Süre
Ödeme emrine karşı dava süresi tebliğden itibaren on beş gündür. Vergi borçları bakımından görevli yer vergi mahkemesidir. Ödeme emrine karşı dava açılması, mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar vermedikçe cebri takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.[8] [14]
Bu nedenle tebligat tarihi, elektronik tebligat kaydı, dava süresi ve yürütmenin durdurulması ihtiyacı ilk gün değerlendirilmelidir.
Ödeme Emrinin Hukuki Sebebi Açık mı?
Ödeme emri eski ortağa hangi sıfatla yöneltilmiştir?
- 6183 sayılı Kanun m.35 uyarınca ortak sıfatıyla mı?
- VUK m.10 veya 6183 sayılı Kanun mükerrer m.35 uyarınca kanuni temsilci sıfatıyla mı?
- Her iki sıfat bir arada ve dönemleri ayrıştırılmadan mı kullanılmıştır?
Hukuki sebep ile borç kalemleri arasında bağ kurulmamışsa savunma güçleşir ve işlem denetlenebilirlik sorunu doğurur.
Kamu Alacağını Doğuran Fiil Ne Zaman Gerçekleşti?
Vergi dönemi, tarh tarihi, tebliğ tarihi ve vade tarihi ayrı ayrı yazılmalıdır. Buna ek olarak şu soru cevaplanmalıdır:
Tarhiyat veya ceza, ortaklık dönemindeki bir fiilden mi; yoksa pay devrinden sonraki yeni yönetimin eylem veya ihmalinden mi doğmuştur?
Bu ayrım yapılmadan yalnız “borç 2014 yılına aittir” şeklinde dönem esaslı değerlendirme yeterli değildir.
Şirket Hakkındaki Takip Tamamlanmış mı?
Şirket adına ödeme emri düzenlenip düzenlenmediği, usulüne uygun tebliğ, şirket malvarlığı araştırması, haciz sonuçları ve tahsil edilememe durumu dosyada bulunmalıdır. Ortağa başvurma koşulları oluşmadan kişisel takip yapılamaz.[2]
Pay Oranı ve Sorumluluk Dönemi Doğru mu?
Ortaklık başlangıç ve bitiş tarihleri ile pay oranındaki değişiklikler Ticaret Sicili Gazetesi, pay defteri, noter sözleşmesi ve genel kurul kararları üzerinden karşılaştırılmalıdır. Tek bir yıllık borç içinde pay oranı veya ortaklık dönemi değişmişse kalemlerin dönemsel ayrıştırılması gerekebilir.
Vergi Aslı ile Cezalar Birbirinden Ayrılmış mı?
Aynı ödeme emrinde vergi aslı, gecikme faizi, vergi ziyaı cezası, özel usulsüzlük cezası ve diğer fer’iler yer alabilir. Her kalemin hukuki sebebi aynı değildir. Özellikle pişmanlık ihlali kararında VDDK’nın sonucu vergi ziyaı cezasına ilişkindir; bu sonuç vergi aslına otomatik biçimde taşınmamalıdır.[4]
Belge ve Delil Kontrol Listesi
| Belge veya kayıt | İncelenecek husus |
|---|---|
| Noter onaylı pay devir sözleşmesi | Devir iradesinin tarihi, pay oranı ve kapsamı |
| Genel kurul/ortaklar kurulu kararı | Onay tarihi ve devir koşulları |
| Ticaret Sicili Gazetesi ve sicil kayıtları | Ortaklık ve müdürlük sıfatlarının başlangıç–bitiş tarihleri |
| Pay defteri | Pay sahibinin ve pay oranının şirket içi kaydı |
| Defter ve belge isteme yazısı | İstemin tarihi, kapsamı ve muhatabı |
| İsteme yazısının tebliğ belgesi | İbraz süresinin başlangıcı ve fiilin gerçekleşme tarihi |
| Vergi inceleme ve vergi tekniği raporları | Re’sen tarh nedeninin gerçek mahiyeti |
| Beyannameler ve düzeltme/pişmanlık dilekçeleri | Beyanın kim tarafından, ne zaman ve hangi nedenle verildiği |
| Vergi/ceza ihbarnameleri | Vergi aslı ve ceza türlerinin ayrımı |
| Şirket adına düzenlenen ödeme emri | Asıl borçluya yönelik takibin varlığı ve tebliği |
| Tahsil araştırması ve haciz kayıtları | Şirketten tahsil edilememe koşulu |
| Eski ortak adına ödeme emri | Sorumluluk sıfatı, pay oranı, dönem ve borç kalemleri |
| Elektronik tebligat kayıtları | On beş günlük dava süresinin başlangıcı |
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Vergilendirme Dönemini Tek Başına Yeterli Görmek
Borç eski ortağın ortak olduğu döneme ait diye her kalemi otomatik olarak eski ortağa yüklemek, VDDK’nın re’sen tarh nedeninin tarihine ilişkin yaklaşımını gözden kaçırır.
Ortaklık ile Müdürlük Sıfatını Karıştırmak
Şirket ortağı olmak, her dönemde defterleri ibraz etmeye yetkili kanuni temsilci olmak anlamına gelmez. İki sorumluluk sebebi farklı kanun hükümlerine dayanır.
Pay Devrinin Hukuki Etki Tarihini Tek Belgeyle Belirlemek
Yalnız noter sözleşmesi, yalnız tescil tarihi veya yalnız Ticaret Sicili Gazetesi esas alınarak otomatik sonuç çıkarılmamalıdır. TTK m.595 ve bütün şirket kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.[13]
Vergi Aslı ile Cezayı Aynı Gerekçeyle Değerlendirmek
Vergi aslı, gecikme faizi ve farklı ceza türleri ayrı fiillere dayanabilir. Bir cezanın eski ortağa yüklenememesi, bütün ödeme emrinin hiçbir inceleme yapılmadan iptal edileceği anlamına gelmez.
Yürütmenin Durdurulmasını İhmal Etmek
Ödeme emrine karşı dava takibi kendiliğinden durdurmaz. İhtiyati haciz, e-haciz veya banka hesabına müdahale riski varsa yürütmenin durdurulması talebi somut zarar ve açık hukuka aykırılık unsurlarıyla gerekçelendirilmelidir.[8]
İlgili yazılar: Limited Şirket Ortağının Vergi Borcundan Sorumluluğu: Pay Devri ve Ödeme Emrine İtiraz; Şirket Müdürü ve Kanuni Temsilcinin Vergi Borcundan Sorumluluğu; Vergi Ödeme Emrine Karşı Dava ve Mal Bildirimi: On Beş Günlük Süre, Tebligat ve Tahsilatın Durdurulması
Sonuç
Pay devri sonrası eski limited şirket ortağının vergi sorumluluğunda yalnız vergilendirme dönemiyle yetinmek artık yeterli bir inceleme değildir. 6183 sayılı Kanun m.35’in genel kusursuz ve pay oranlı sorumluluk sistemi korunmaktadır; devreden ve devralan ortakların devir öncesi kamu alacaklarından sorumluluğu devam edebilir. Ancak güncel VDDK kararları, kamu alacağını veya cezayı ortaya çıkaran bağımsız fiil pay devrinden sonra gerçekleşmişse bu fiilin tarihi, niteliği ve eski ortağın müdahale imkânının ayrıca değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Bu nedenle eski ortak adına düzenlenen ödeme emrinde şu üçlü test uygulanmalıdır:
- Vergiyi doğuran olay veya vergilendirme dönemi ne zamandır?
- Ortaklık sıfatı hangi tarihte ve hangi hukuki işlemle sona ermiştir?
- Re’sen tarhı veya cezayı fiilen doğuran eylem hangi tarihte, kim tarafından gerçekleştirilmiştir?
Defter-belge ibraz etmeme ya da pişmanlık şartını ihlal etme fiili ortaklık sona erdikten sonra gerçekleşmiş ve eski ortağın bu fiili önleme imkânı kalmamışsa, VDDK çoğunluk yaklaşımına göre yalnız geçmiş dönem ortaklığına dayanılarak kişisel takip yapılması hukuka aykırı olabilir. Buna karşılık vergiyi doğuran asıl fiil ortaklık döneminde gerçekleşmişse, tarhiyatın veya incelemenin sonradan yapılması tek başına sorumluluğu sona erdirmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Hissesini Devreden Eski Ortak Şirketin Bütün Vergi Borçlarından Kurtulur mu?
Hayır. Pay devri geçmiş dönem kamu borçlarını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Devir öncesi kamu alacakları bakımından devreden ve devralanın müteselsil sorumluluğu gündeme gelebilir. Ancak her borç kaleminin doğum sebebi ve dönemi ayrıca incelenmelidir.[1]
Pay Devrinden Sonra Defter ve Belge İbraz Edilmezse Eski Ortak Sorumlu Olur mu?
VDDK’nın güncel çoğunluk yaklaşımına göre, ibraz istemi ve ibraz etmeme fiili pay devrinden sonra gerçekleşmiş; eski ortağın defterlere ve şirket yönetimine müdahale imkânı kalmamışsa yalnız vergilendirme döneminde ortak olması sorumluluk için yeterli değildir.[3]
Pay Devrinden Sonra Pişmanlıkla Beyanname Verilip Vergi Ödenmezse Ne Olur?
VDDK E.2024/181, K.2025/752 sayılı kararında, pay devrinden sonra pişmanlık ödeme şartının ihlali nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezasından eski ortağın sorumlu tutulamayacağına karar vermiştir. Kararın konusu ceza olup vergi aslı ayrıca incelenmelidir.[4]
Eski Ortak ile Yeni Ortak Aynı Borçtan Birlikte Takip Edilebilir mi?
Evet. 6183 sayılı Kanun m.35, devir öncesine ait kamu alacaklarında devreden ve devralanın pay oranı çerçevesinde müteselsil sorumluluğunu düzenler. Fakat borcun gerçekten devir öncesine ait olup olmadığı ve sonradan bağımsız bir fiille doğup doğmadığı belirlenmelidir.[1] [5]
Ortaklık ile Şirket Müdürlüğünün Sona Ermesi Aynı Şey midir?
Hayır. Kişi ortaklıktan ayrılıp müdür kalabilir veya müdürlükten ayrılıp ortaklığını sürdürebilir. Ödeme emri hangi sıfata dayanıyorsa o sıfatın dönemi ve sorumluluk şartları ayrı incelenmelidir.[12]
Ödeme Emrine Karşı Dava Süresi Ne Kadardır?
Tebliğ tarihinden itibaren on beş gündür. Dava açılması takibi kendiliğinden durdurmadığından yürütmenin durdurulması ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.[8] [14]
Pay Devrinin Tarihi Nasıl İspatlanır?
Noter pay devir sözleşmesi, genel kurul kararı, Ticaret Sicili Gazetesi, ticaret sicili kayıtları ve pay defteri birlikte incelenir. Somut olaya göre devir tarihinin şirkete ve üçüncü kişilere etkisi ayrıca değerlendirilir.[13]
Bir Karar Bütün Eski Ortak Dosyalarına Aynen Uygulanabilir mi?
Hayır. VDDK kararlarının ayırt edici noktası, re’sen tarh nedeninin veya ceza fiilinin pay devrinden sonra gerçekleşmesidir. Ortaklık dönemindeki gerçek bir vergi kaybının sonradan tespit edildiği dosyalarda farklı sonuca ulaşılabilir.
Kaynakça
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m.35 — Gelir İdaresi Başkanlığı. gib.gov.tr
- Tahsilat Genel Tebliği Seri:A Sıra No:1 — limited şirket ortaklarının takibi, Gelir İdaresi Başkanlığı. gib.gov.tr
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E.2023/291, K.2025/105, 26.02.2025. app.dejure.ai
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, E.2024/181, K.2025/752, 08.10.2025. karararama.danistay.gov.tr
- Danıştay 7. Daire, E.2025/2770, K.2026/58, 20.01.2026. app.dejure.ai
- Anayasa Mahkemesi, E.2016/14, K.2017/170, 13.12.2017. normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr
- Anayasa Mahkemesi, E.2014/144, K.2015/29, 19.03.2015. normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr
- Gelir İdaresi Başkanlığı, Ödeme Emrine Karşı Yapılacak İşlemler Broşürü, 2026. cdn.gib.gov.tr
- Yunus Emre Yılmazoğlu, “Ortak Sıfatının Sona Ermesinden Sonra Ortaya Çıkan Re’sen Tarh Nedenine Dayanarak Tarh Edilen Vergi ve Kesilen Cezalardan Limited Şirket Ortağının Sorumluluğu”, 11. Uluslararası Asos Congress Hukuk Sempozyumu Özet Kitabı, Asos Yayınevi, 2025, s.213–215. hesap.akademikiletisim.com
- Limited Şirket Ortağının Vergi Borcundan Sorumluluğu: Pay Devri ve Ödeme Emrine İtiraz
- Defter ve Belge İbraz Etmeme: İsteme Yazısı, KDV İndirimi ve Ceza Sonuçları
- Şirket Müdürünün Vergi Borcundan Sorumluluğu
- Limited Şirket Pay Devri: Noter, Onay ve Tescil
- Vergi Ödeme Emrine Karşı Dava ve Mal Bildirimi