RESMİ KURUM YAYINI · Kişisel Verilerin Korunması ve KVKK
Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi
Avukatlık faaliyetlerinde kişisel verilerin işlenmesi, aktarılması ve korunmasına ilişkin orijinal kurum yayını. KVKK Yayınları No: 115 · Temmuz 2026 · 158 sayfa · Türkçe. Türkiye Barolar Birliğinin görüş ve katkılarıyla.
Hazırlayan: Kişisel Verileri Koruma Kurumu
Rehberin tamamı
Orijinal kurum yayını · 158 sayfa
İçindekiler ve bölüm kısayolları
- İçindekilers. 5
- Kısaltmalars. 9
- Girişs. 11
- Kurum tanıtımıs. 13
- Amaç ve kapsams. 17
- Veri sorumlusu ve veri işleyens. 29
- İlgili kişis. 65
- İşlenen kişisel verilers. 69
- Kişisel verileri işleme şartlarıs. 71
- Kişisel verilerin aktarılmasıs. 113
- Genel ilkelers. 123
- Veri sorumlusunun yükümlülükleris. 129
- Veri güvenliğis. 143
- Tavsiyelers. 147
- Kaynaklars. 149
158 sayfa
Sayfa metni
KVKK YAYINLARI NO: 115
AVUKATLARIN
MESLEKİ FAALİYETLERİNDE
KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINA
İLİŞKİN UYGULAMA REHBERİ
Sayfa metni
AVUKATLARIN MESLEKİ FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN UYGULAMA REHBERİ KVKK Yayınları No: 115 Temmuz 2026, Ankara KiŞiSEL VERiLERi KORUMA KURUMU Adres: Nasuh Akar Mahallesi 1407. Sokak No: 4 Çankaya/ANKARA Telefon: 0 312 216 50 00 Web: www.kvkk.gov.tr
Sayfa metni
“Bu kitapta yer alan içeriklerin, bireysel kullanım dışında
izin alınmadan kısmen ya da tamamen kopyalanması,
çoğaltılması, kullanılması, yayınlanması ve dağıtılması
kesinlikle yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında 5846
sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yasal işlem
yapılacaktır. Ürünün tüm hakları saklıdır.”
Kişisel Verileri Koruma Kurumu
Sayfa metni
Sayfa metni
İÇİNDEKİLER KISALTMALAR...................................................................................................9 I. GİRİŞ........................................................................................................... 11 II. KURUM TANITIMI.................................................................................... 13 A. Kişisel Verileri Koruma Kurumu............................................................13 B. Türkiye Barolar Birliği..............................................................................15 III. AMAÇ VE KAPSAM.................................................................................. 17 IV. VERİ SORUMLUSU VE VERİ İŞLEYEN.................................................. 29 A. Avukatların 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği....................38 1. Mesleğini Bağımsız Olarak İcra Eden Avukatların 6698 Sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği......................................................40 2. Aynı Büroda Birlikte Çalışan Avukatların ve Avukatlık Ortaklıklarının 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği......................49 3. Tevkil Olunan Avukatların 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği.............................................................................................54 B. Avukat Çalışanlarının 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği...................................................................................58 1. Bağlı Çalışan Avukatların 6698 Sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği.............................................................................................58 2. Stajyer Avukatların 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği........59 3. Avukat Bürolarında Çalışan Yardımcı Elemanların 6698 Sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği..............................................................................60
Sayfa metni
V. İLGİLİ KİŞİ....................................................................................................65 VI. İŞLENEN KİŞİSEL VERİLER......................................................................69 VII. KİŞİSEL VERİLERİ İŞLEME ŞARTLARI.................................................... 71 A. Kişisel Verilerin İşlenme Şartları.............................................................71 1. Açık Rıza........................................................................................................................72 2. Kanunlarda Açıkça Öngörülme.........................................................................75 3. Fiili İmkânsızlık.........................................................................................................81 4. Sözleşmenin Kurulması veya İfası İçin Gerekli Olma............................82 5. Veri Sorumlusunun Hukuki Yükümlülüğünü Yerine Getirebilmesi İçin Veri İşlemenin Zorunlu Olması........................83 6. İlgili Kişinin Kendisi Tarafından Alenileştirilmiş Olması..................... 84 7. Bir Hakkın Tesisi, Kullanılması veya Korunması İçin Veri İşlemenin Zorunlu Olması.................................................................... 86 B. Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları...................................90 C. Avukatlar Tarafından Gerçekleştirilen Kişisel Veri İşleme Faaliyetleri.....................................................................92 1. Kişisel Verilerin Elde Edilmesi...........................................................................92 2. Kişisel Verilerin Açıklanması............................................................................110 VIII. KİŞİSEL VERİLERİN AKTARILMASI..................................................... 113 A. Kişisel Verilerin Yurt İçinde Aktarılması..............................................113 B. Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması..............................................115 C. Üretken Yapay Zekâ Araçları Kullanımı ve Kişisel Verilerin Aktarılması........................................................................120 IX. GENEL İLKELER.......................................................................................123
Sayfa metni
A. Hukuka ve Dürüstlük Kurallarına Uygun Olma.................................123 B. Doğru ve Gerektiğinde Güncel Olma...................................................125 C. Belirli, Açık ve Meşru Amaçlar için İşlenme.......................................126 D. İşlendikleri Amaçla Bağlantılı, Sınırlı ve Ölçülü Olma....................127 E. İlgili Mevzuatta Öngörülen veya İşlendikleri Amaç İçin Gerekli Olan Süre Kadar Muhafaza Edilme.........................127 X. VERİ SORUMLUSUNUN YÜKÜMLÜLÜKLERİ........................................ 129 A. Aydınlatma Yükümlülüğü........................................................................129 B. Veri Sorumluları Siciline Kayıt Yükümlülüğü.....................................132 C. Saklama ve İmha Yükümlülüğü.............................................................133 D. İlgili Kişinin Hakları ve Şikâyetlerin Yönetilmesi.............................134 E. Kurul Kararlarını Yerine Getirme Yükümlülüğü.................................137 F. Veri İhlalinin Bildirilmesi Yükümlülüğü...............................................139 XI. VERİ GÜVENLİĞİ..................................................................................... 143 XII. TAVSİYELER............................................................................................ 147 XIII. KAYNAKLAR.......................................................................................... 149 Kurul Kararları.................................................................................................149 Diğer Kaynaklar...............................................................................................152 Yargı Kararları..................................................................................................157
Sayfa metni
Sayfa metni
Kısaltmalar | 9
KISALTMALAR
4667 sayılı Kanun : 02.05.2001 tarihli ve 4667 sayılı
Avukatlık Kanununda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun.
5271 sayılı Kanun : 04.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanunu.
6098 sayılı Kanun : 11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı
Türk Borçlar Kanunu.
6100 sayılı Kanun : 12.01.2011 tarihli ve 6100 sayılı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
6698 sayılı Kanun, Kanun : 24.03.2016 tarihli ve 6698 sayılı
Kişisel Verilerin Korunması
Kanunu.
Avukatlık Kanunu : 19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı
Avukatlık Kanunu.
Avukatlık Ortaklığı Yönetmeliği : 25.11.2001 tarihli ve 24594 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan
Türkiye Barolar Birliği Avukatlık
Ortaklığı Yönetmeliği.
Bkz. : Bakınız.
E. : Esas.
EDPB : Avrupa Veri Koruma Kurulu
(European Data Protection
Board).
GVKT : Genel Veri Koruma Tüzüğü,
Avrupa Parlamentosu ve
Konseyi’nin 27.04.2016 tarihli
ve 2016/679 sayılı, Kişisel
Verilerin İşlenmesi ve
Bu Verilerin Serbest Dolaşımı ile 9
Sayfa metni
10 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
İlgili Olarak Gerçek Kişilerin
Korunması ve 95/46/AT sayılı
Direktif’in Yürürlükten
Kaldırılmasına Dair Tüzük
(European Union General Data
Protection Regulation).
İcra ve İflas Kanunu : 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanunu.
K. : Karar.
Kurul : Kişisel Verileri Koruma Kurulu.
Kurum : Kişisel Verileri Koruma Kurumu.
Meslek Kuralları : Türkiye Barolar Birliğinin Meslek
Kuralları.
Rehber : Avukatların Mesleki
Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin
Korunmasına İlişkin Uygulama
Rehberi.
s. : Sayfa.
ss. : Sayfa numarası aralığı.
TAKPAS : Tapu ve Kadastro Paylaşım
Sistemi.
TBB : Türkiye Barolar Birliği.
Aydınlatma Tebliği : 10.03.2018 tarihli ve 30356 sayılı
Resmî Gazetede yayımlanan
Aydınlatma Yükümlülüğünün
Yerine Getirilmesinde Uyulacak
Usul ve Esaslar Hakkındaki Tebliğ.
UYAP : Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi.
vb. : Ve benzeri.
vd. : Ve devamı.
10
Sayfa metni
Giriş | 11 I. GİRİŞ 19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun (Avukatlık Ka- nunu) 1’inci maddesi uyarınca avukat, yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı, serbestçe temsil etmektedir. Avukatlığın amacı; hukuki münasebetlerin düzenlenmesini, her türlü hukuki me- sele ve anlaşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun olarak çözüm- lenmesini ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasını her dere- cede yargı organları, hakemler, resmi ve özel kişi, kurul ve kurumlar nezdinde sağlamak olup avukat bu amaçla hukuki bilgi ve tecrübe- lerini adalet hizmetine ve kişilerin yararlanmasına tahsis etmektedir. Avukat her türlü hukuki mesele ve anlaşmazlıkların adalet ve hak- kaniyete uygun olarak çözümlenmesine hizmet ederken 24.03.2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun (6698 sayılı Kanun, Kanun) 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendin- de tanımlanan kişisel veri işleme faaliyetlerini gerçekleştirmektedir. 6698 sayılı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi uyarınca Ka- nun hükümleri, kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanmaktadır. Bu çerçevede anı- lan madde uyarınca 6698 sayılı Kanun, avukatlık mesleğinin sürdü- rülmesi sırasında kişisel veri işleme faaliyeti gerçekleştiren avukatlar hakkında da uygulanacaktır. Avukatlık mesleğinin sürdürülmesi sırasında avukatlar, 6698 sayılı Ka- nunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tanımlanan 11
Sayfa metni
12 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
“ilgili kişiler”in kişisel verilerini işlemekte olup söz konusu ilgili ki-
şiler; müvekkil, potansiyel müvekkil, danışmanlık hizmetlerine veya
uyuşmazlıklara konu taraflar ile diğer üçüncü kişiler olabilmektedir.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (Kurum) ile Türkiye Barolar Birli-
ği (TBB) arasında, kişisel verilerin korunması konusunda yapılması
planlanan çalışmalara dair iş birliği protokolü 14.12.2022 tarihinde
imzalanmış olup anılan Protokol kapsamında kişisel verilerin korun-
masıyla ilgili ortak çalışmalar yapmak amacıyla koordinasyon grubu
kurulması, çalışma grupları oluşturulması ve faaliyetler gerçekleşti-
rilmesi planlanmıştır. Bu çerçevede avukatlar tarafından işlenen ki-
şisel verilere ilişkin olarak ilgili mevzuat ve iyi uygulama örneklerini
içeren Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunma-
sına İlişkin Uygulama Rehberi (Rehber), Kurum tarafından hazırlan-
mış olup hazırlık sürecinde TBB’nin görüş ve katkılarından yararla-
nılmıştır.
12
Sayfa metni
Kurum Tanıtımı | 13
II. KURUM TANITIMI
A. Kişisel Verileri Koruma Kurumu
6698 sayılı Kanunda belirtilen görevleri yerine getirmek üzere kuru-
lan, idari ve mali özerkliğe sahip ve kamu tüzel kişiliğini haiz Kurum;
➢ Görev alanı itibarıyla uygulamaları ve mevzuattaki gelişmeleri
takip etmek, değerlendirmek ve önerilerde bulunmak, araştırma
ve incelemeler yapmak veya yaptırmak,
➢ İhtiyaç duyulması hâlinde, görev alanına giren konularda kamu
kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri
veya üniversitelerle iş birliği yapmak,
➢ Kişisel verilerle ilgili uluslararası gelişmeleri izlemek ve değer-
lendirmek, görev alanına giren konularda uluslararası kuruluş-
larla iş birliği yapmak, toplantılara katılmak, yıllık faaliyet rapo-
runu Cumhurbaşkanlığına ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İnsan
Haklarını İnceleme Komisyonuna sunmak,
➢ Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek
hususlarında görevli ve yetkili kılınmıştır.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul) ve Başkanlık şeklinde teşkilat-
lanan Kurumun karar organı Kuruldur. Kurul, 6698 sayılı Kanun’la ve
diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu al-
tında, bağımsız olarak yerine getirmekte ve kullanmakta olup görev
alanına giren konularla ilgili olarak hiçbir organ, makam, merci veya13
Sayfa metni
14 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
kişi, Kurula emir ve talimat veremez, tavsiye veya telkinde buluna-
maz. Dokuz üyeden oluşan Kurulun beş üyesi Türkiye Büyük Millet
Meclisi, dört üyesi Cumhurbaşkanı tarafından seçilmekte olup 6698
sayılı Kanunun 22’nci maddesinde sıralanan görev ve yetkiler, Kurul
tarafından yerine getirilmektedir. Bu görev ve yetkiler mezkûr düzen-
lemede;
➢ Kişisel verilerin, temel hak ve özgürlüklere uygun şekilde işlen-
mesini sağlamak,
➢ Kişisel verilerle ilgili haklarının ihlal edildiğini ileri sürenlerin
şikâyetlerini karara bağlamak,
➢ Şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen
görev alanına giren konularda kişisel verilerin kanunlara uygun
olarak işlenip işlenmediğini incelemek ve gerektiğinde bu konu-
da geçici önlemler almak,
➢ Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi için aranan yeterli önlem-
leri belirlemek,
➢ Veri Sorumluları Sicilinin tutulmasını sağlamak,
➢ Kurulun görev alanı ile Kurumun işleyişine ilişkin konularda ge-
rekli düzenleyici işlemleri yapmak,
➢ Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri belirlemek amacıyla dü-
zenleyici işlem yapmak,
➢ Veri sorumlusunun ve temsilcisinin görev, yetki ve sorumlulukla-
rına ilişkin düzenleyici işlem yapmak,
➢ Kanunda öngörülen idari yaptırımlara karar vermek,
➢ Diğer kurum ve kuruluşlarca hazırlanan ve kişisel verilere ilişkin
14 hüküm içeren mevzuat taslakları hakkında görüş bildirmek,
Sayfa metni
Kurum Tanıtımı | 15
➢ Kurumun; stratejik planını karara bağlamak, amaç ve hedeflerini,
hizmet kalite standartlarını ve performans kriterlerini belirle-
mek,
➢ Kurumun stratejik planı ile amaç ve hedeflerine uygun olarak ha-
zırlanan bütçe teklifini görüşmek ve karara bağlamak,
➢ Kurumun performansı, mali durumu, yıllık faaliyetleri ve ihtiyaç
duyulan konular hakkında hazırlanan rapor taslaklarını onayla-
mak ve yayımlamak,
➢ Taşınmaz alımı, satımı ve kiralanması konularındaki önerileri gö-
rüşüp karara bağlamak,
➢ Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek
şeklinde ifade edilmiştir.
Yine 26.04.2018 tarihli ve 30403 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Ki-
şisel Verileri Koruma Kurumu Teşkilat Yönetmeliğinin Kurulun görev
ve yetkilerinin düzenlendiği 7’nci maddesinde kişisel verilerin ko-
runması, işlenmesi ve güvenliği ile ilgili sektörel uygulama esaslarını
belirlemek, kişisel verilerin korunması konusunda kurum ve kuru-
luşları bilgilendirmek ve kamuoyuna yönelik farkındalık faaliyetleri
gerçekleştirmek, üniversiteler ve ilgili diğer yurt içi ve yurt dışı kurum
ve kuruluşlarla iş birliği ve koordinasyon çalışmaları yürütmek gö-
revlerine yer verilmiştir.
B. Türkiye Barolar Birliği
Türkiye Barolar Birliği, Avukatlık Kanunu ile kurulmuş, kamu kuru-
mu niteliğinde bir meslek kuruluşu olup Türkiye genelindeki barola-
rın katılımıyla oluşan, tüzel kişiliğe sahip çatı örgütlenme yapısıdır.
Merkezi Ankara’da bulunan TBB, hukukun üstünlüğünü ve savunma15
Sayfa metni
16 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
hakkını koruma görevinin yanı sıra avukatlık mesleğinin geliştirilme-
si, meslek onurunun korunması ve baroların güçlendirilmesi amacıy-
la faaliyet göstermektedir.
TBB, görev alanı kapsamında yalnızca meslek içi düzenlemeler yap-
makla yetinmeyip demokratik hukuk devleti ilkesine bağlı bir yak-
laşımla insan haklarının korunması, adalet sisteminin iyileştirilmesi
ve yasal düzenlemelere katkı sağlanması yönünde de aktif rol oy-
namaktadır. TBB, bünyesinde oluşturulan çeşitli ihtisas komisyonları
ile yargı reformu, kadın hakları, kamu avukatlarının statüsü, insan
hakları ve Avrupa Birliği ile ilişkiler gibi konularda çalışmalar yürüt-
mekte, kamuoyunu bilgilendirmekte ve yetkili mercilere görüş bildir-
mektedir.
TBB, baroların kararlarına yönelik itirazları incelemek, avukatlık ruh-
satlarını düzenlemek, meslek kurallarını belirlemek ve mesleki da-
yanışmayı sağlamak gibi çok yönlü idari ve temsil görevlerini yerine
getirir. Ulusal ölçekte düzenlediği paneller, sempozyumlar ve eğitim
faaliyetleriyle mesleki gelişimi destekleyen TBB, aynı zamanda Ulus-
lararası Barolar Birliği (IBA) ve Avrupa Barolar ve Hukuk Kuruluşları
Konseyi (CCBE) gibi uluslararası platformlarda Türkiye’yi temsil et-
mektedir.
Demokratik temsile dayalı yapısıyla Genel Kurul, Başkanlık, Yönetim,
Denetleme ve Disiplin Kurulları ile birlikte örgütlenmiş olan TBB,
özellikle 02.05.2001 tarihli ve 4667 sayılı Avukatlık Kanununda Deği-
şiklik Yapılmasına Dair Kanunla (4667 sayılı Kanun) yapılan değişiklik
sonrasında idari anlamda daha bağımsız ve etkili bir konuma ulaş-
mıştır. TBB, avukatlık mesleğinin kamu hizmeti niteliğini esas alarak
16çağdaş hukuk devleti anlayışına katkı sunmaya devam etmektedir.
Sayfa metni
Amaç ve Kapsam | 17
III. AMAÇ VE KAPSAM
Müvekkiller, potansiyel müvekkiller, uyuşmazlığın tarafı olan borçlu
ve davalı ile diğer üçüncü kişilere ait kişisel verilerin avukatlar tara-
fından işlenmesi, avukatların mesleki faaliyetlerinin kaçınılmaz bir
parçasıdır. Bu süreç, avukat – müvekkil ilişkisinin özünü oluşturan gü-
vene dayalı gizlilik prensibi ile de yakından ilgilidir. Avukatların hem
müvekkillerinin meşru menfaatleri ile haklarının tesisi, kullanılması
ve korunması hem kendi hukuki yükümlülüklerini yerine getirmeleri
için kişisel verileri hukuka uygun olarak işlemesi gerekmektedir. Ay-
rıca, hukuka uygun olarak kişisel verilerin işlenmesi, müvekkillerin
özel hayatının gizliliğini muhafaza etmenin yanı sıra hukuki süreçle-
rin doğru bir zeminde yürütülmesi açısından da büyük önemi haizdir.
Bu sebeple avukatların kişisel veri işleme faaliyetlerine özen göster-
meleri mesleki sorumlulukları ile de ilişkilidir.
Temel hak ve özgürlüklerden biri olan “adil yargılanma hakkı”, de-
mokratik bir düzende kişilerin hukuki güvenliğinin teminat altına
alınmasını sağlayan temel bir insan hakkı olup adaletin sağlanması
bakımından vazgeçilmezdir. “Adil yargılanma hakkı” kişilerin bağım-
sız ve tarafsız mahkemelerde yargılanma, etkili bir savunma yapma
ve hukuki süreçlerde haklarını koruma imkânını içerir1. Ancak, adil
yargılanma hakkının uygulanması sürecinde, 6698 sayılı Kanun kap-
samında davaya taraf olan tüm şahısların anayasal bir temel hak
olan “kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı” ile Avukatlık Kanu-
nu uyarınca yürütülen temsil ve savunma faaliyetleri arasında zaman
1 Sümeyye Hilal Üçüncü, Medeni Yargılama Hukukunda Kişisel Verilerin ve Sırların
Korunması, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2019, s. 49. 17
Sayfa metni
18 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
zaman bir çatışma ortaya çıkabilir. Bu durumda, yargılama süreçle-
rinin şeffaf ve adil bir şekilde gerçekleştirilmesi için kişisel verilerin
korunmasını talep etme hakkı, yasada öngörülen sınırlar içerisinde
kısıtlanabilecektir. Ancak bu kısıtlamanın, kişisel verilerin sadece
zorunlu olduğu ölçüde ve yargılamanın gereklilikleri doğrultusun-
da işlenmesi suretiyle kişilerin özel hayatın gizliliği hakkı ve kişisel
verilerin korunmasını talep etme hakkına mümkün olduğunca saygı
gösterilmesi suretiyle yapılması gerekmektedir.
Diğer taraftan kişisel verilerin korunmasını talep etme hakkının da
sınırsız bir hak olmadığı dikkate alındığında bu hakkın, adil yargılan-
ma hakkı ile karşı karşıya gelmesi durumunda söz konusu hakların
toplumsal fonksiyonları göz önünde bulundurulmalı ve aralarında,
başta hukuka uygunluk ve ölçülülük ilkeleri olmak üzere temel haklar
arasında denge gözeten bir yaklaşım benimsenmelidir. Aksi takdirde,
kişilerin adil yargılanma hakkının ihlali söz konusu olabilecektir2.
Öte yandan avukatlar tarafından kişisel verilerin hukuka uygun ola-
rak işlenmesi avukatların gizlilik ve sır saklama yükümlülüğüne uy-
gun hareket edebilmesi bakımından da büyük önemi haizdir. Nitekim
bu hakkın ihlali, söz konusu yükümlülüklere uyulmasını da tehlikeye
atabilecek olup gizliliği, güveni, uzmanlığı ve etiği garanti eden bir
mesleği ifa eden avukatların kişisel verilerin korunması uygulamala-
rına da öncülük etmesi gerekmektedir.
Avukatlar, müvekkillerinin hak ve menfaatlerini savunmak ve çeşitli
hukuki süreçleri yürütmek amacıyla geniş yelpazede kişisel veri elde
etmekte ve işlemektedir. Bu nedenle özel yaşamın gizliliği ve kişisel
verilerin korunmasına ilişkin ilkelerin ön planda tutulması mesleki
182 Üçüncü, s. 52.
Sayfa metni
Amaç ve Kapsam | 19 bir zorunluluk olup bu durum avukatlık mesleği çerçevesinde dik- katle ele alınması gereken hususların başında gelmektedir. Nitekim avukatların, mesleği gereği yalnızca müvekkillerinin sırları ve kişisel verilerini değil, müvekkillerinin hukuki ilişki içerisinde olduğu kişile- rin verilerini de 6698 sayılı Kanunun 5’inci ve 6’ncı maddesi kapsa- mında işlemesi gerekmektedir. Avukatlar müvekkillerinin ve müvekkil dışındaki kişilerin 6698 sayı- lı Kanun kapsamındaki verilerini işleyerek hukuki yardım sunmakta, davalar açmakta, icra takipleri yürütmekte, itiraz ve şikâyet etmekte, çeşitli kurum ve kuruluşlara başvurularda bulunarak inceleme, bilgi ve belge temini talep etmekte ve tüm hukuki süreçleri yönetmek- tedir. Bu süreçte avukatlar, müvekkillerin ve diğer üçüncü kişilerin kimlik verileri, adresleri, mali durumu, sağlık verileri gibi verilerini elde etmekte ve işlemektedir. Avukatların söz konusu kişisel verileri işlerken mahremiyet ve güvenlik standartlarına uygun hareket etme- leri hukuki bir zorunluluktur. Kişisel verilerin korunması, bir yasal zorunluluk olmanın ötesinde avukatların meslek kurallarına uygun şekilde hareket etmeleri için de gereklidir. Nitekim müvekkillerin, avukatlarına verdikleri kişisel verilerin güvenli şekilde saklandığını ve üçüncü kişilere amacı dışın- da aktarılmadığını bilmesi, avukat-müvekkil ilişkisinin temelini oluş- turan güvenin sağlanması açısından hayati önem taşımaktadır. Bu da avukatların mesleki itibarını korumasına ve müvekkillerine daha etkili hizmet sunmasına katkı sağlamaktadır. Diğer bir ifadeyle kişisel verilerin Kanuna ve ikincil mevzuata uygun şekilde işlenmesi ve işleme faaliyetleri sırasında verilerin korunması, avukatlık mesleğinin ayrılmaz bir parçası olup avukatların, mesleğini19
Sayfa metni
20 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
icra ederken kişisel verilerin korunmasına dair en iyi uygulamaları
benimsemesi ve müvekkillerinin haklarını gözetmesi gerekmektedir.
Avukatlar, mesleki çalışmaları yönünden öncelikle Avukatlık Kanu-
nu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları (Meslek Kuralları)3 gibi
belirli hukuki düzenlemelere tabidir. 6698 sayılı Kanunun 2’nci mad-
desi uyarınca 6698 sayılı Kanun hükümleri, kişisel verileri işlenen
gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya
da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik
olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanır.
Öte yandan 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesinde ise Kanunun
tamamen veya kısmen uygulanmayacağı hallere yer verilmiştir. Bu
doğrultuda bir kişisel veri işleme faaliyetine 6698 sayılı Kanun hü-
kümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tespiti açısından, Kanu-
nun 2’nci maddesi ile 28’inci maddesinin birlikte değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu bağlamda, öncelikle avukatların gerçekleştirdiği
veri işleme faaliyetlerinin 6698 sayılı Kanun kapsamında değerlendi-
rilip değerlendirilemeyeceğinin tespiti gerekmektedir.
6698 sayılı Kanunun 28‘inci maddesinde kısmen yahut tamamen kap-
samı dışında olan durumlar hüküm altına alınmıştır. Mezkûr madde-
nin birinci fıkrasında tamamen istisna olan haller, ikinci fıkrasında
ise kısmi istisna olan haller düzenlenmiştir. Tam istisna halinde 6698
sayılı Kanun hükümleri hiçbir şekilde uygulanmayacak olup kısmi is-
tisna hallerinde ise 6698 sayılı Kanunun sadece bazı hükümleri uy-
gulanmayacaktır.
3 “Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları”, Türkiye Barolar Birliğinin 8-9 Ocak 1971
tarihinde düzenlenen 4’üncü Genel Kurulu’nda kabul edilmiş ve 26.01.1971 tarihinde
20 Türkiye Barolar Birliği Bülteni’nde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Sayfa metni
Amaç ve Kapsam | 21 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; “a) Kişisel verilerin, üçüncü kişilere verilmemek ve veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklere uyulmak kaydıyla gerçek kişiler tarafından tamamen kendisiyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında işlenmesi. b) Kişisel verilerin resmi istatistik ile anonim hâle getirilmek suretiyle araştırma, planlama ve istatistik gibi amaçlarla işlenmesi. c) Kişisel verilerin millî savunmayı, millî güvenliği, kamu güvenliği- ni, kamu düzenini, ekonomik güvenliği, özel hayatın gizliliğini veya kişilik haklarını ihlal etmemek ya da suç teşkil etmemek kaydıyla, sanat, tarih, edebiyat veya bilimsel amaçlarla ya da ifade özgürlüğü kapsamında işlenmesi. ç) Kişisel verilerin millî savunmayı, millî güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini veya ekonomik güvenliği sağlamaya yönelik olarak kanunla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafın- dan yürütülen önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamında işlenmesi. d) Kişisel verilerin soruşturma, kovuşturma, yargılama veya infaz iş- lemlerine ilişkin olarak yargı makamları veya infaz mercileri tarafın- dan işlenmesi.” hâllerinde 6698 sayılı Kanun hükümleri uygulama alanı bulmayacak- tır. 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise Kanunun amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olmak kaydıyla; “a) Kişisel veri işlemenin suç işlenmesinin önlenmesi veya suç soruş- turması için gerekli olması. 21
Sayfa metni
22 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
b) İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş kişisel verilerin iş-
lenmesi.
c) Kişisel veri işlemenin kanunun verdiği yetkiye dayanılarak görevli
ve yetkili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğinde-
ki meslek kuruluşlarınca, denetleme veya düzenleme görevlerinin
yürütülmesi ile disiplin soruşturma veya kovuşturması için gerekli
olması.
ç) Kişisel veri işlemenin bütçe, vergi ve mali konulara ilişkin olarak
Devletin ekonomik ve mali çıkarlarının korunması için gerekli olması.”
hâllerinde veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğünü düzenle-
yen 10’uncu, zararın giderilmesini talep etme hakkı hariç, ilgili kişinin
haklarını düzenleyen 11’inci ve Veri Sorumluları Siciline kayıt yüküm-
lülüğünü düzenleyen 16’ncı maddelerinin uygulanmayacağı hüküm
altına alınmıştır.
Avukatların mesleki faaliyetleri çerçevesinde gerçekleştirdiği kişisel
veri işleme faaliyetlerinin 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesinin bi-
rinci fıkrası çerçevesinde tam istisna kapsamında olup olmadığının
incelenmesi gerekmektedir. 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesine
ilişkin gerekçede birinci fıkranın (d) bendinin “Ayrıca, kişisel verile-
rin; kovuşturma, soruşturma, yargılama ile infaz mercileri ... tarafın-
dan ilgili kanun hükümleri uyarınca işlenmesi de kapsam dışında
tutulmuştur.” şeklinde değerlendirildiği görülmektedir. Kurula, avu-
katlara yönelik yapılan şikâyetlerde, veri sorumlusu avukatların ilk
itirazlarının, avukatlar tarafından gerçekleştirilen kişisel veri işleme
faaliyetlerinin 6698 sayılı Kanun kapsamında olmadığı yönünde ol-
duğu görülmektedir4. Bu çerçevede avukatın söz konusu ilk itirazının
4 Kurulun 14.01.2020 tarihli ve 2020/26 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
22 tr/Icerik/6697/2020-26, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Amaç ve Kapsam | 23 değerlendirilmesi neticesinde alınan, Kurulun 14.01.2020 tarihli ve 2020/26 sayılı kararında: “Kanunun 28 inci maddesi kapsamında bir istisnadan söz edebilmek için, veri işlemenin soruşturma, kovuşturma, yargılama veya infaz işlemlerine ilişkin olması; ayrıca veri işlemenin yargı makamları veya infaz mercilerince işlenmesi gerektiği, maddede belirtilen yar- gı makamlarının tanımlaması yapılmamış olsa da, Devletin yasama ve yürütme faaliyetleri dışında kalan yargı organlarının bu kapsama girdiği, ayrıca, şikayete konu olayda, kişinin borcuna dair bilgilerin kardeşinin telefonuna kısa mesaj olarak iletilmesi; yani borcunu ödemeye ikna etmek amacıyla caydırıcı bir unsur oluşturmak niye- tiyle bir yakınıyla paylaşılmasının, Kanunun 28 inci maddesinde sa- yılan soruşturma, kovuşturma, yargılama ve infaz işlemlerine ilişkin bir işlem olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı...” ifade edilmiştir. Görüleceği üzere avukatların kişisel veri işleme fa- aliyetleri 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesi kapsamında değer- lendirilemeyecektir. Özellikle uygulamada tereddütlerin önlenmesi ve hükmün doğru şekilde anlaşılmasını sağlamak adına, Rehberde konuya ilişkin açıklamalara yer verilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu bağlamda ilk olarak “yargılama mercileri” veya “yargı makamları” te- rimlerine hangi kurum ve organların dâhil olduğunun belirlenmesi önem arz etmektedir. 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesinin lafzından anlaşılacağı üzere hüküm kapsamındaki kişisel veri işleme faaliyetinin kanundan istis- na olabilmesi, iki koşulun kümülatif olarak bulunmasını gerektirmek- tedir. İlki “kişisel verilerin kovuşturma, soruşturma, yargılama veya23
Sayfa metni
24 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
infaz işlemleri” çerçevesinde işlenmesi, diğeri ise söz konusu kişisel
veri işleme faaliyetinin “bir infaz mercii veya yargı makamı tarafın-
dan yerine getirilmesi”dir. Bu konuda dikkat edilmesi gereken nokta,
infaz mercilerinin ve yargı makamlarının tüm kişisel veri işleme faali-
yetlerinin 6698 sayılı Kanundan muaf tutulmadığıdır. Yalnızca kovuş-
turma, soruşturma, yargılama veya infaz işlemleriyle ilgili kişisel veri
işleme faaliyetleri istisna kapsamında değerlendirilmiştir.
T.C. Anayasasının 9’uncu maddesinde yargı yetkisinin, tarafsız ve ba-
ğımsız mahkemeler tarafından Türk Milleti adına kullanılacağı hüküm
altına alınmıştır. Söz konusu hüküm ile yargılama faaliyetinde bulu-
nan makamların “bağımsız mahkemeler” olduğuna vurgu yapılmıştır.
Ülkemizdeki yargı kolları T.C. Anayasası’nın 146 ila 158’inci maddeleri
arasında sayılmıştır. Bu yargı kolları ise Anayasa Yargısı, İdari Yargı,
Adli Yargı (Hukuk Yargılaması ve Ceza Yargılaması) ve Uyuşmazlık Yar-
gısı (Uyuşmazlık Mahkemesi) olarak ifade edilebilecektir. Yargı ma-
kamları veya yargı mercileri esasında, adaletin sağlanması amacıyla
hukuki uyuşmazlıkları çözmek ve ceza davalarını karara bağlamak-
la görevli olan yetkili organlardır. Bu çerçevede ilk derece mahke-
meleri (sulh hukuk mahkemesi, asliye hukuk mahkemesi, sulh ceza
mahkemesi, idare mahkemesi vd.), istinaf mahkemeleri (bölge idare
mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri) ve temyiz mahkemeleri
(Danıştay ve Yargıtay gibi) ve Anayasa Mahkemesi yargı makamlarıdır.
Maddede belirtilen yargılama makamlarının Anayasada yer verilen
yargı makamları olarak anlaşılması gerekmektedir. Başka bir deyiş-
24le, anılan maddede istisna tutulan kişisel veri işleme faaliyetleri,
Sayfa metni
Amaç ve Kapsam | 25
mahkemeler ve savcılık makamları tarafından gerçekleştirilen, so-
ruşturma, kovuşturma ve yargılama işlemlerine ilişkin faaliyetlerdir5.
Yargısal faaliyet, genel hukuk kurallarının, bağımsız ve tarafsız yargı
organları tarafından usullere uygun şekilde somut olay veya ilişki-
lerde uygulanması olarak tanımlanabilir. Diğer taraftan, mahkemeler
ile hakimlerin ve savcıların da yargısal faaliyetleri olduğu hususu göz
önüne alındığında yargısal faaliyet tanımında yer verilen “yargı orga-
nı” tanımına savcılık makamı da girmektedir. Anayasanın Cumhuriyet
savcılarını düzenleme yeri ve şekli de göz önüne alınarak Cumhuri-
yet savcılarının yargı yapılanması içerisinde yer aldığı ve işlemlerinin
adlî nitelikte olduğu görülmektedir. Soruşturma evresinde delilleri
değerlendiren ve suçu niteleyen Cumhuriyet savcılarının yetkileri de
bu çerçevede yargısal niteliktedir6.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 07.10.2009 tarihli ve 2009/362 E.,
2009/400 K. sayılı kararında ceza yargılamasında savcılığın iddia gö-
revini yerine getiren, gerektiğinde sanık haklarını da göz önüne alan
bir yargılama makamı olmasının yanı sıra yargılama faaliyeti içinde
fiilen ve hukuken yer alan bir unsur olarak kabul edildiği vurgulan-
mış; idari görevlerinin varlığının aynı zamanda savcılığın yargılama
görevlerinin varlığının kabulünü gerektirdiğine işaret edilmiştir7.
5 Reyhan Karcı, “Ulusal Hukukta Kişisel Verilerin Korunması Hakkına İlişkin İstisnai
Haller”, Kişisel Verilerin Korunmasına Uzman Bakış (Uzmanlık Tezleri Derleme
Çalışması), Derleyen: Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Ankara, ss. 243-297, 2023, s.
281.
6 Bahattin Aras, “Hâkim ve Savcıların Yargısal Faaliyetlerinin Disiplin Soruşturma-
sına Konu Edilmesi”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 10, Sayı 2, Yıl 2020,
ss.835-862, s. 840.
7 Bkz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 07.10.2009 tarihli ve 2009/362 E., 2009/400
K. sayılı kararı. Anılan kararda: “Bu yasal düzenlemeler göstermektedir ki, ceza25
Sayfa metni
26 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Görüleceği üzere 6698 sayılı Kanunun 28’inci maddesinin birinci fık-
rasının (d) bendinde hüküm altına alınan “kişisel verilerin kovuştur-
ma, soruşturma, yargılama ve infaz mercileri tarafından ilgili kanun
hükümleri uyarınca işlenmesi” istisnası; avukatların mesleki faaliyet-
leri çerçevesinde yürüttüğü kişisel veri işleme faaliyetleri bakımın-
dan uygulanmayacaktır8.
6698 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendin-
de kişisel verilerin işlenmesi; “Kişisel verilerin tamamen veya kısmen
otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak
kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi,
depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlen-
mesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle ge-
tirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi
veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlem” olarak tanımlanmış-
tır. Görüleceği üzere kişisel veri işleme faaliyetine elde etme, açık-
lanma, aktarma gibi örnekler verilmekle birlikte kişisel veri işleme
faaliyetinin kapsamına neler girdiği sınırlı olarak sayılmamıştır.
yargılamasında savcılık, iddia görevini yerine getiren, gereğinde sanığın haklarını
da gözeten bir yargılama makamı olması yanında, yargılama faaliyeti içinde fiilen
ve hukuken yer alan bir unsur olarak da kabul edilmektedir. İdari görevlerinin
varlığı savcılığın aynı zamanda yargılama görevlerinin varlığını kabule engel
değildir. Nitekim, hâkimlerin de idari görevleri vardır ve bu görevler yargısal
görevlerini ortadan kaldırmamaktadır. Dava açılması ve buna ilişkin iddianamenin
düzenlenmesi tümüyle yargısal faaliyettir. (…) “İddianame, yargılamanın başlayıp
yürütülmesindeki rolü nedeniyle yargılamaya dâhildir ve yargılamadan ayrı
düşünülemeyecek nitelikte olması nedeniyle de idari faaliyet kapsamında
değerlendirilemez.” Erişim Adresi: lexpera.com.tr, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
8 Aynı yönde bkz. Fazilet Yüce, İcra Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması,
Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal
26 Bilimler Enstitüsü, Ankara 2022, s. 63.
Sayfa metni
Amaç ve Kapsam | 27
Kişisel veri işleme faaliyetinin hukuka uygun olabilmesi için 6698 sa-
yılı Kanunun 5’inci maddesi ile 6’ncı maddesinde sayılan kişisel veri
işleme şartlarından en az bir tanesinin mutlaka bulunması; aynı za-
manda veri işleme faaliyetinin 6698 sayılı Kanunun 4’üncü madde-
sinde sayılan genel ilkelerle uyumlu olması gerekmektedir.
Bu Rehberin amacı, 6698 sayılı Kanun ve Kurul kararları kapsamında
avukatların, tevkil edilen avukatların, avukat çalışanlarının, müvek-
killerin, potansiyel müvekkillerin, uyuşmazlığın tarafları olan borçlu
ve davalı ile diğer gerçek kişilerin Kanun kapsamındaki niteliğinin
tespiti, avukatların kişisel veri işleme faaliyetlerinin hukuki dayanağı
ile Kanunun uygulanmasında ortaya çıkan sorunların bertaraf edil-
mesi amacıyla çözüm önerilerinde bulunulması ve iyi uygulama ör-
neklerine yer verilmesidir.
27
Sayfa metni
Sayfa metni
VeriVeri SorumlusuSorumlusu veve VeriVeri İşleyenİşleyen | 29
IV. VERİ SORUMLUSU
VE VERİ İŞLEYEN
Avukatlık Kanununun “Avukatlığın mahiyeti” başlıklı 1’inci maddesi
gereğince avukatlık, kamu hizmeti ve serbest bir meslek olarak ta-
nımlanmaktadır. Avukatlar, yargının temel unsurlarından biri olan
bağımsız savunmayı özgürce temsil etmektedir. Avukatlık mesleğinin
amacı, hukuki ilişkilerin düzenlenmesi, her türlü hukuki mesele ve
uyuşmazlıkların adalet ve hakkaniyete uygun bir şekilde çözülmesi
ve hukuk kurallarının tüm yargı organları, hakemler, resmi ve özel ki-
şiler, kurullar ve kurumlar nezdinde tam olarak uygulanmasını sağla-
maktır. Avukat, bu amaç doğrultusunda hukuki bilgi ve deneyimlerini
adaletin hizmetine ve bireylerin faydalanmasına sunmaktadır.
Avukat, mesleğin bağımsız yapısı gereği mesleğini icra ederken
müvekkilleri de dâhil olmak üzere hiçbir kişi veya kurumun baskı-
sı altında kalmaksızın vekillik görevi üstlenir ve serbestçe savunma
yapar. Kişisel sorumluluk esasına dayalı olarak mesleğini icra eden
avukat, öncelikle işlerini aldığı müvekkillerine karşı serbesttir9. Bu
durum aynı zamanda avukatlık mesleğinin bağımsızlığını da temsil
etmektedir. Bu bağımsızlık ise kendini müvekkillerine özgür ve taraf-
sız davranma biçiminde göstermektedir. Avukatlık Kanununun 37’nci
maddesi ve Meslek Kuralları’nın 38’inci maddesinde düzenlenen
“işi reddetme hakkı” ile Avukatlık Kanununun 174’üncü maddesinde
9 Süleyman Çetin/Derya Ateş, Avukatlık ve Noterlik Hukuku, Seçkin Yayınları, Ankara
2022, s. 32; Raziye Aksu, “Avukatlık Sözleşmesinin Unsurları ve Hukuki Niteliği”,
Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı: 27, 2016, ss. 861-890, s. 863-870; Özge Baydar
Haliç, Avukatın Hukuki Sorumluluğu, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2019, s. 7. 29
Sayfa metni
30 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
düzenlenen “işi bırakma hakkı” avukatın mesleğini icra ederken ba-
ğımsız olduğunun en büyük işaretidir. Buna göre avukatlar, kendileri-
ne önerilen bir işi hiçbir neden göstermeksizin reddedebileceği gibi
kabul ettiği bir işi bırakma hakkına da sahiptir. Diğer taraftan, avu-
katlar mesleğini icra ederken iş sahibine, devlete ve topluma karşı
bağımsız olup doğrudan veya dolaylı herhangi bir kısıtlamaya, baskı-
ya ve müdahaleye uğrayamaz10.
Tüzel kişi ve gerçek kişilerin mahkemeler ve icra daireleri önünde
ancak bir avukat tarafından temsil edilebilecek olması nedeniyle
Avukatlık Kanununun 35’inci ve 63’üncü maddeleri gereği avukatlık
mesleği aynı zamanda, tekel niteliğini haizdir.
Avukatlık Kanununun 34’üncü maddesi gereği avukatlar, üstlendikle-
ri görevleri görevin önemine uygun bir şekilde özenle, dürüstlük ve
onurla yerine getirmekle ve avukatlık mesleğinin gerektirdiği saygı
ve güveni korumakla; ayrıca TBB tarafından belirlenen meslek kural-
larına riayet etmekle yükümlüdür. Bu kapsamda avukatlar, görevleri-
ni özen ve sadakat yükümlülüğü kapsamında müvekkillerinin menfa-
atine uygun olarak ifa etmek zorundadır.
Avukatların, mesleğini ifa ederken hukuki temsil ilişkisi kapsamında
müvekkillerinin ve diğer üçüncü kişilerin kişisel verilerini işlemesi
gerekebilmektedir. Örneğin, avukatın müvekkilini temsilen açacağı
bir maddi tazminat davasında öncelikle müvekkilinin kimlik bilgile-
ri, sağlık bilgileri gibi kişisel verilerini, aleyhine tazminat davasının
açılacağı kişinin ise kimlik ve iletişim verilerini (kimlik numarası ve
adresi vb.) işlemesi gerekmektedir. Bu durum avukatlık mesleğinin
icrası sırasında, 6698 sayılı Kanun kapsamında kişisel veri işleme fa-
aliyetinin de önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir.
10 Aksu, s.871; Semih Güner, Avukatlık Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2011, s.114;
30 Baydar Haliç, s. 8.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 31 Diğer yandan avukatlar, yaptıkları işin mahiyeti gereğince müvekkil- lerinin kişisel verilerine ve dahi sırlarına vakıf olmaktadır. Avukatlık Kanununun 36’ncı maddesi “Avukatların, kendilerine tevdi edilen veya gerek avukatlık görevi gerekse Türkiye Barolar Birliği ve barolar or- ganlarındaki görevleri dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vurma- ları yasaktır.” hükmünü amir olup söz konusu husus Meslek Kuralla- rı’nın 37’nci maddesinde yer alan “Avukat meslek sırrı ile bağlıdır. a) Tanıklıktan çekinmede de bu ölçüyü esas tutar. Avukat, davasını alma- dığı kimselerin başvurması nedeniyle öğrendiği bilgileri de sır sayar. Avukatlık sırrının tutulması süresizdir, meslekten ayrılmak bu yükü- mü kaldırmaz. b) Avukat, yardımcılarının, stajyerlerinin ve çalıştırdığı kimselerin de meslek sırrına aykırı davranışlarını engelleyecek tedbir- ler alır.” hükmü ile benzer şekilde düzenleme altına alınmıştır. Buna göre avukat, müvekkili olmayan kişilerin başvuruları sonucu edindiği bilgileri de sır sayacaktır. Avukatların mesleği gereği eriştiği sırların tutulması süresi bulunmamakta olup mesleğin bırakılması da bu yü- kümlülüğü kaldırmayacaktır. Ek olarak avukat; yardımcı elemanlarının, stajyerlerinin ve çalıştırdığı diğer kişilerin de meslek sırrına aykırı dav- ranışlarını engelleyecek tedbirleri almak zorundadır. Öncelikle sır, “sahibinin ifşa edilmesini istemediği ve daha önce baş- kası tarafından bilinmeyen hususlar” olarak tanımlanmaktadır. Ben- zer şekilde sır, saklanması gereken, herkes tarafından bilinmeyen, açıklanması durumunda sırrı haiz kişinin kişisel haklarına zarar ver- me tehlikesi içeren hususlardır11. Kişisel veri ise 6698 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrası- nın (d) bendinde “kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” olarak tanımlanmaktadır. Veriyi kişisel veriden ayıran 11 Üçüncü, s.21-22. 31
Sayfa metni
32 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
en önemli husus, kişisel verinin “kimliği belirli veya belirlenebilir” bir
gerçek şahsa ait olmasıdır. Örneğin, bir kişinin kimlik verileri kişisel
veri olarak değerlendirilmektedir; ancak bu veriler sır niteliği taşıma-
maktadır. Bu çerçevede kişisel veri kapsamındaki verilerin, sır sakla-
ma yükümlülüğü kapsamındaki bilgilerden daha kapsamlı olduğunu;
dolayısıyla kişisel verilerin korunması yükümlülüğünün sır saklama
yükümlülüğünden daha kapsamlı olduğunu söylemek mümkündür12.
Avukat ile müvekkili arasındaki ilişki güven esasına dayanmaktadır.
Bir avukat mesleğini icra ettiği sırada müvekkiline ilişkin öğrendiği
ve başkaları tarafından bilinmeyen yaşam alanına dair hususları sır
saklama yükümlülüğü kapsamında saklamak zorundadır13.
Öte yandan, 11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun
(6098 sayılı Kanun) “Vekâlet İlişkileri” başlıklı Dokuzuncu Bölümü-
nün Birinci Ayırımında düzenlenen vekâlet sözleşmesinin bir nevi
olarak tanımlanabilecek avukatlık sözleşmesi kapsamında avukat,
müvekkiline olan borçlarını özenle ifa etmekle yükümlüdür. Avukatın,
avukatlık sözleşmesi ile üstlendiği edimi gereği gibi ifa edebilmesi
için özen yükümlülüğüne uygun hareket etmesi gerekmektedir. Söz
konusu yükümlülük bir iş görme sözleşmesi olan vekâlet sözleşmesi-
nin yapısından kaynaklanmaktadır14.
12 Nilüfer Boran Güneysu/Burak Memiş, “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
Kapsamında Avukatın Yükümlülük ve Sorumlulukları”, Anadolu Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, Yıl 2019, ss. 313-337, s. 321.
13 Özcan Günergök, “Avukatın Sır Saklama Yükümlülüğü”, Erzincan Binali Yıldırım
Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Yıl 2003, ss. 655-667, s.655-656.
14 Veysel Başpınar, “Avukatın Özen Borcu”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi,
Cilt 8, Sayı 1-2, Yıl 2008, ss. 39-62, s. 40; Kemale Leyla Aslan/Ahmet Alper Güler,
“Vekilin Özen Yükümlülüğü ve Basiretli Vekil Kavramı”, İstanbul Aydın Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 1, Yıl 2015, ss. 51-72, s. 53; Semih Güner, “Avukatın
32 Özen Yükümlülüğü”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 2, 2000, ss. 557-586, s. 558.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 33 Benzer şekilde Avukatlık Kanununun 34’üncü maddesinde de bu yü- kümlülük “avukatların, üstlendikleri görevleri bu görevin kutsallığına uygun bir şekilde titizlikle yerine getirmeleri gerekmektedir” şeklin- de ifade edilmektedir. Avukatın özen yükümlülüğünün değerlendirilmesinde, Avukatlık Ka- nunu’nda düzenlenen sadakat ve özen borcu ile 6098 sayılı Kanunun 505’inci maddesinde yer alan vekâlete ilişkin özen hükümlerinin bir- likte dikkate alınması gerekmektedir. Bu yükümlülük, yalnızca hukuki yardımın niteliğine değil, aynı zamanda avukatın kişisel veri işleme faaliyetlerini yürütürken sergilemesi gereken dikkat ve özen düzeyi- ne de sirayet eder. Avukatların kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına aykırı dav- ranması, özen yükümlülüğüne aykırılık teşkil edebileceği gibi Avu- katlık Kanunu hükümleri uyarınca disiplin soruşturmasına da konu edilebilecektir15. Diğer taraftan müvekkil veya müvekkil dışındaki di- ğer kişilerin, 6698 sayılı Kanunun 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi ve 6698 sayılı Kanunun 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereği aykırılık nedeniyle zarar görmeleri durumunda zararlarının tazminini talep etme hakları bulunmaktadır. Avukatlık sözleşmesi her iki tarafa da borç yükleyen, karşılıklı bir de- ğer değişimini içeren ve iş görmeyi amaçlayan bir sözleşmedir ve bu sözleşme tarafların karşılıklı ve uyumlu irade beyanlarıyla kurulur.16 Avukatlık Kanununda avukatlık sözleşmesinin tanımı yapılmamış ol- makla birlikte Avukatlık Kanununun 163’üncü maddesinin birinci fık- rasında “Avukatlık sözleşmesinin belli bir hukuki yardımı ve meblağı 15 Boran Güneysu/Memiş, s. 332. 16 Baydar Haliç, s. 10. 33
Sayfa metni
34 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
yahut değeri kapsaması gerekir.” ifadesi ile sözleşmenin esaslı un-
surlarının neler olacağına yer verilmiştir. Avukatlık sözleşmesi ile
avukat, iş sahibine “belli bir hukuki yardımda bulunmayı”, iş sahibi de
karşılık olarak “belli bir ücret ödemeyi” taahhüt etmektedir. Avukatlık
sözleşmesinin geçerliliği için belirli bir şekil şartı aranmamaktadır17.
Avukatlık Kanununun 163’üncü maddesi uyarınca tarafların asli edim
yükümlülükleri belirlenmiştir. Asli edim yükümlülüğü, sözleşmenin
tipini belirleyen, sözleşmeden beklenilen asıl amacı simgeleyen
edim yükümlülüğüdür18. Yan edim yükümlülüğü ise asli edim yüküm-
lülüğüyle beraber sözleşmenin içeriğini oluşturmakla birlikte önem
itibariyle ikinci derecede olan ve bu bakımdan asli edime bağımlı
yükümlülüktür. Asli edim yükümlülüğü sözleşme kapsamındaki “asıl
borcu”, yan edim yükümlülüğü ise “yan borcu” ifade etmektedir19. Asli
edim yükümlülüğü, sözleşmenin birinci derecedeki içeriğini oluştur-
makta olup yan edim yükümlülüğünden bağımsız olarak doğrudan,
ifası dava edilebilen yükümlülüktür. Bu nedenle asli edim yükümlü-
lüğü borçlu bakımından borcun tam karşılığını, alacaklının ise alacak
hakkının nedenini oluşturmaktadır. Yan edim yükümlülüğü ise asli
edime bağlı olup sözleşmenin tipini belirlemeyen, ikinci derecede bir
niteliği ve amacı haiz olan edim yükümlülüğüdür20. İfaya yardımcı yan
yükümlülükler, asli edimin sözleşmenin amacına uygun olarak tam
17 Yasin Köse, “Avukatın Aydınlatma Yükümlülüğü”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi,
Sayı 45, Yıl 2021, ss. 29-52, s. 31; Çetin/Ateş, s. 58.
18 Andreas Furrer/Markus Muller-Chen/Bilgehan Çetiner, Borçlar Hukuku Genel
Hükümler, On İki Levha Yayınları, İstanbul 2021, 1. Baskı, s.25; Murat Doğan/Gökhan
Şahan/İsmail Atamulu, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınevi, Ankara
2023, 3. Baskı, s. 78.
19 Fikret Eren/Ünsal Dönmez, Eren Borçlar Hukuku Şerhi, Yetkin Yayınları, Ankara,
2022, 1. Cilt, s. 45-49; Doğan/Şahan/Atamulu, s. 78.
3420 Eren/Dönmez, s. 45-49; Doğan/Şahan/Atamulu, s. 79.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 35
ve doğru şekilde ifasına yardımcı olmaktadır. Diğer bir ifadeyle bu
yükümlülükler, asli edimin ifasına ilişkin fiillerin, alacaklının sözleş-
meden beklediği menfaatine uygun şekilde gerçekleştirilmesine hiz-
met etmektedir. Koruyucu yan yükümlülükler ise ifa ile dolaylı olarak
ilgili olan ve asıl fonksiyonu itibarıyla alacaklının mal ve şahıs varlığı
değerlerinde ifa nedeniyle doğabilecek zararlardan korunması amacı
taşıyan yükümlülüklerdir. Bu yükümlülüklerin edimin ifasıyla doğru-
dan bir ilgisi bulunmamaktadır21.
Avukat bakımından asli edim yükümlülüğü belirli bir hukuki yardım-
da bulunmaktır22. Avukatın müvekkiline belli bir hukuki yardımda
bulunabilmesi için (diğer bir ifadeyle asli olan edim yükümlülüğünü
ifa edebilmesi için) yürüttüğü kişisel veri işleme faaliyeti, asli edim
yükümlülüğü niteliği taşımamaktadır. Söz konusu edimin ifa edile-
bilmesi için kişisel veri işlemenin zorunlu olması ve söz konusu faa-
liyetin borç ilişkisi ile ortaya çıkan bir yükümlülük olması nedeniyle
avukatın avukatlık sözleşmesi kapsamında yürüttüğü kişisel veri işle-
me faaliyeti, avukatlık sözleşmesi bakımından bir yan yükümlülüktür.
Avukat, avukatlık sözleşmesi çerçevesinde müvekkiline belli bir hu-
kuki yardımda bulunma edimini bağımsız bir biçimde yerine getir-
mektedir. Bu bağımsızlık kendisini kişisel veri işleme sürecinde de
göstermektedir. Zira avukat, hem müvekkili tarafından sağlanan ki-
şisel verileri hem kamu kurum ve kuruluşlarından vekâleten yetki-
si dâhilinde sağladığı kişisel verileri işleyerek avukatlık sözleşmesi
kapsamında asli edim yükümlülüğü olan “belli bir hukuki yardımda
21 Eren/Dönmez, s. 56-57; Doğan/Şahan/Atamulu, s. 79-81.
22 Aksu, s. 875; ‘Hukuki yardım’, hukuki konularda danışmanlık yapmak, mahkemelerde
veya diğer yargı organlarında gerçek veya tüzel kişilerin haklarını talep etmek ve
savunmak, adlî süreçleri yürütmek ve bu süreçlere ilişkin tüm belgeleri hazırlamak
şeklinde tanımlanmaktadır, bkz. Güner, s. 245. 35
Sayfa metni
36 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
bulunma” edimini yerine getirmektedir. Sonuç olarak; avukatlık söz-
leşmesinin asli edim yükümlülüğü salt kişisel veri işleme faaliyeti
olmayıp belli bir hukuki yardımda bulunmaktır. Bu nedenle, avukatlık
sözleşmesi bir veri işleme sözleşmesi; avukat da veri işleme sözleş-
mesi kapsamında veri işleyen olarak kabul edilemez.
Avukatın, müvekkilinin ve diğer üçüncü kişilerin verilerini, müvekkili-
ne belirli bir hukuki yardımda bulunma amacıyla işlemesi, söz konusu
amaç çerçevesinde gerçekleştirilen kişisel veri işleme faaliyetinin bir
yan yükümlülük niteliğini haiz olduğunu göstermektedir. Bu kapsam-
da örneğin müvekkilin, avukat ile yaptığı sözleşme kapsamında ken-
disini temsilen avukatın dava açmasını talep etmesi durumunda asli
edim yükümlülüğü söz konusu davanın açılması iken davanın açılabil-
mesi amacıyla avukatın gerçekleştireceği kişisel veri işleme faaliyeti
(davanın taraflarına yönelik iletişim, kimlik vb. verilerinin işlenmesi)
avukatın ifaya yardımcı yan yükümlülüğünü oluşturacaktır. Keza avu-
katın müvekkilini temsilen dava açmak amacıyla müvekkilinin kişisel
veri niteliğini haiz verilerini işlemesi bir yan edim yükümlülüğü iken
söz konusu kişisel verilerin muhafaza edilmesi bir koruyucu yan yü-
kümlülüktür. Avukatın müvekkilinin kişisel veri niteliğini haiz verilerini
muhafaza edememesi nedeniyle müvekkilinin şahıs varlığının zarara
uğraması halinde yan yükümlülüğün ihlal edilmesi söz konusu olacak-
tır. Bu durumda müvekkilin, edimin ifasını talep etmek amacıyla ifa
davası açmasından değil koruyucu yan yükümlülüğün ihlal edilmesi
nedeniyle tazminat davası açmasından söz edilecektir.
Kişisel veri işleme faaliyetinin asli edim yükümlülüğü niteliğin-
de olduğu kişisel veri işleme sözleşmesi23 6698 sayılı Kanunda
23 Miray Özer Deniz, “Kişisel Verilerin İşlenmesi Sözleşmesinin Türleri ve Hukuki Ni-
telikleri”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 1, Yıl
36 2023, ss. 97-114, s. 100.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 37
tanımlanmamış olmakla birlikte bu sözleşmenin veri sorumlusu ile
veri işleyen arasındaki sözleşme ilişkisini ifade edecek şekilde kulla-
nıldığını söylemek mümkündür24. Kişisel veri işleme sözleşmesi, veri
işleyenin veri sorumlusunun talimatlarına uygun olarak kişisel veri
işlemeyi; veri sorumlusunun ise bunun karşılığında ücret ödemeyi
taahhüt ettiği sözleşme olarak tanımlanmaktadır25.
Genel Veri Koruma Tüzüğünün (GVKT) 28’inci maddesinde kişisel veri
işleme sözleşmesinin, veri işleyeni bağlayan, kişisel veri işleme fa-
aliyetinin konusunu, süresini, kişisel veri işleme faaliyetinin tabia-
tını, amacını, kişisel veri kategorilerini, ilgili kişi kategorilerini, veri
sorumlusunun yükümlülük ile haklarını içeren sözleşme veya diğer
hukuki işlem olduğu ifade edilmektedir26. Avukatlık sözleşmesinin
aksine kişisel veri işleme sözleşmesinde, veri işleyenin asli edim yü-
kümlülüğü kişisel verinin işlenmesi faaliyetidir. Ayrıca bu sözleşme
uyarınca veri işleyen “kişisel veri işleme faaliyetini” değil “kişisel
veri işleme faaliyetinin sonucunu” taahhüt etmektedir. Söz konusu
veri işleme faaliyeti ise kişisel veri üzerinde icra edilen tüm işlemleri
(elde etme, imha etme, depolama vb.) kapsamaktadır27.
Sonuç olarak avukatın, avukatlık sözleşmesi kapsamındaki asli edim
yükümlülüğü “belli bir hukuki yardımda bulunma”, ifaya yardımcı yan
24 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “Kişisel Verilerin Korunması Kanununa
İlişkin Uygulama Rehberi”, s. 53, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/
SharedFolderServer/CMSFiles/MTY5MjZiZWNiNjQ3N2I.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
(Uygulama Rehberi)
25 Gamze Turan Başara, “Kişisel Veri İşleme Sözleşmesi”, Uyuşmazlık Mahkemesi Der-
gisi, Sayı 16, Yıl 2020, ss. 57-90, s. 58.
26 Hüseyin Murat Develioğlu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile Kar-
şılaştırmalı Olarak Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü Uyarınca Kişisel Veri-
lerin Korunması Hukuku, On İki Levha Yayınları, İstanbul 2017, s. 218.
27 Turan Başara, s. 59. 37
Sayfa metni
38 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
yükümlülüğü “belli bir hukuki yardımda bulunurken kişisel veri işle-
me faaliyeti gerçekleştirmesi”, koruyucu yan yükümlülüğü ise “elde
edilen kişisel verilerin hukuka uygun olarak işlenmesi ve korunma-
sı”dır. Bu nedenle avukatlık sözleşmesi kapsamında gerçekleştirilen
faaliyetler, avukatlık sözleşmesini bir “kişisel veri işleme sözleşme-
si”ne dönüştürmediği gibi avukat ise yalnızca bu sebep ile veri işle-
yen niteliğini haiz olamayacaktır.
A. Avukatların 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği
6698 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci
fıkrasının (ı) bendinde veri sorumlusu, “kişisel verilerin işleme amaç-
larını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından
ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişi” olarak ta-
nımlanmıştır. Buna göre veri sorumlusu gerçek bir kişi olabileceği
gibi kamu ve özel hukuk tüzel kişisi de olabilir.
Mezkûr maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca veri işleyen ise
“veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel verileri
işleyen gerçek veya tüzel kişi” olarak tanımlanmıştır. Bu kişiler, kişisel
verileri kendisine verilen talimatlar çerçevesinde işleyen, veri sorum-
lusunun kişisel veri işleme sözleşmesi yapmak suretiyle yetkilendirdiği
ayrı gerçek veya tüzel kişilerdir28. Bu nedenle veri işleyenin varlığının
ancak bir veri sorumlusuna bağlı olduğunu söylemek mümkün olup bir
veri sorumlusu olmaksızın veri işleyen olunamayacağı açıktır.
Veri işleyenin faaliyetleri veri işlemenin daha çok teknik kısımları
ile sınırlı olup kişisel verilerin işlenmesine ilişkin kararların alınma-
sı yetkisi ise veri sorumlusuna aittir. Veri sorumlusu kişisel verilerin
3828 Uygulama Rehberi, s. 53.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 39
işlenme amacını ve yöntemini belirleyen kişidir. Yani işleme faaliyeti-
nin “neden” ve “nasıl” yapılacağı sorularının cevabını verecek kişidir.
Avrupa Veri Koruma Kurulu’nun (EDPB) GVKT’deki Veri Sorumlusu ve
Veri İşleyen Kavramlarına İlişkin 07/2020 sayılı Rehber’inde29 veri so-
rumlusu tanımında karar verme yetkisinin kullanılması yoluyla veri
sorumlusunun kişisel veri işleme faaliyeti üzerindeki etkisine atıfta
bulunmaktadır. Buna göre veri sorumlusu, işleme faaliyetine ilişkin
belirli kilit unsurlara karar vermektedir. Bu nitelik kanundan kaynak-
lanabileceği gibi vakıanın olgusal unsurlarının veya koşullarının ana-
lizinden de kaynaklanabilir. Söz konusu kişisel veri işleme faaliyet-
lerine bakmak ve bunları kimin belirlediğini anlamak için öncelikle
“veri işleme faaliyeti neden gerçekleştirilmektedir?” ve “kişisel veri
işleme faaliyetinin belirli amaç için gerçekleşmesine kim karar ver-
mektedir?” sorularına cevap verilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan veri sorumlusu kavramı işlevsel bir kavram olup veri so-
rumlusunun tespiti somut veri işleme faaliyetinin özellikleri bağlamında
bir değerlendirmeye dayanmaktadır. Veri sorumlusunun belirlenmesi,
belirli hukuki düzenlemelere atıfta bulunularak yapılabilir. Bunun ha-
ricinde, kişisel veri işleme faaliyetine ve bu faaliyet üzerinde belirleyici
etkiye sahip olma durumuna göre de veri sorumlusu belirlenebilir.
Veri sorumlusunun hukuki düzenlemeler ile açıkça belirlenmediği
durumlarda bir gerçek veya tüzel kişinin veri sorumlusu olarak tespit
ve tayini ancak kişisel veri işleme faaliyetini çevreleyen fiili koşulla-
rın değerlendirilmesiyle mümkündür. Bu kapsamda, bir gerçek veya
tüzel kişinin kişisel verilerin işlenmesine yönelik belirleyici etkiye
29 EDPB, “Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and processor in the GDPR”,
Version 2.1, Adopted on 07 July 2021, Erişim Adresi: https://www.edpb.europa.eu/
system/files/documents/2023-10/EDPB_guidelines_202007_controllerprocessor_
final_en.pdf Erişim Tarihi: 29.06.2026, s. 11. 39
Sayfa metni
40 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
sahip olup olmadığı konusunda bir sonuca varmak için ilgili tüm ol-
gusal koşulların dikkate alınması gerekmektedir. Olgusal değerlen-
dirme, bir gerçek veya tüzel kişinin veri sorumlusu olup olmadığının
gerçek veya tüzel kişinin yürüttüğü işlemlerin doğası gereği değil, o
gerçek veya tüzel kişinin spesifik bir bağlamdaki somut faaliyetleri-
nin dikkate alınarak değerlendirme yapılması anlamına gelmektedir.
Başka bir ifadeyle, örneğin tüzel kişi aynı anda belirli işleme faaliyet-
leri için veri sorumlusu ve diğerleri için veri işleyen olarak hareket
edebilecektir. Kişinin veri sorumlusu veya veri işleyen olarak nite-
lendirilmesinin her bir kişisel veri işleme faaliyeti açısından ayrı ayrı
irdelenmesi gerekmektedir.
Avukatların mesleki faaliyetleri çerçevesinde yürüttüğü kişisel veri
işleme faaliyetleri bakımından 6698 sayılı Kanun kapsamındaki ni-
teliği ise aşağıda sayılan ihtimaller çerçevesinde değerlendirilebilir:
1. Mesleğini Bağımsız Olarak İcra Eden Avukatların 6698 Sayılı Kanun
Kapsamındaki Niteliği
Avukatlık Kanununun 35’inci ve 63’üncü maddelerinde “avukatlık te-
keli” düzenleme altına alınmıştır. Avukatlık Kanununun 35’inci mad-
desinde ise yalnızca avukatlar tarafından yapılacak iş ve işlemler
sayılmıştır. Avukatlık Kanununun 63’üncü maddesinde bu tür işleri,
istisnai durumlar haricinde, baro levhasında kaydı bulunmayan avu-
katlar ile avukat sıfatına sahip olmayan kişilerin yapması yasaklan-
maktadır30. Her ne kadar ülkemizde, kanun ile belirlenen istisnalar
saklı kalmak kaydıyla, kural olarak vekil ile temsil zorunluluğu bu-
lunmasa da kanun koyucu, iş sahiplerinin kendilerini temsil ettirmek
istediklerinde ancak profesyonel olarak bu mesleği yapan avukatlar
tarafından temsil edilebileceğini hüküm altına almıştır.
4030 Aksu, s. 872; Baydar Haliç, s. 9.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 41
Avukatlık mesleği, hukukun uygulanması ve adaletin sağlanması gibi
mühim bir vazifenin ifa edilmesi nedeniyle profesyonel ve uzmanlık
gerektiren bir meslektir. Profesyonel olarak yapılan bu iş kapsamın-
da, kişisel veri işleme faaliyetinin amacı ile kapsamına avukat karar
vermektedir. Bu kararlar, avukatın mesleki yetkinliği, etik ilkeleri ve
hukuki sorumlulukları doğrultusunda oluşur.
Örnek:
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayı-
lı Kanun) “Müdafiin görevlendirilmesi” başlıklı 150’nci
maddesi uyarınca müdafi seçebilecek durumda olmadı-
ğını beyan eden şüpheli veya sanığa istemi halinde bir
müdafi görevlendirileceği; müdafii bulunmayan şüpheli
veya sanığa; çocuk, kendisini savunamayacak derece-
de malul veya sağır ve dilsiz ise istemi aranmaksızın
bir müdafi görevlendirileceği; alt sınırı beş yıldan fazla
hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan so-
ruşturma ve kovuşturmada istem aranmaksızın müdafi
görevlendirileceği hüküm altına alınmıştır.
Şüpheli/sanığın kişisel verileri avukat tarafından önce-
likle hukuki yükümlülük dahilinde işlenmekte ve ardın-
dan görevle atandığı müvekkilinin haklarının korunması
ve tesisi başta olmak üzere meşru menfaat, kanunlarda
öngörülme ve hukuki yükümlülük gibi işleme sebeple-
rine dayalı olarak işleme faaliyetleri devam etmektedir.
Bu bakımdan zorunlu müdafilik görevi bağlamında ger-
çekleştirilen kişisel veri işleme faaliyetleri bakımından
avukat veri sorumlusu niteliğini haizdir. 41
Sayfa metni
42 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Örnek:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sa-
yılı Kanun) “Adli yardım kararıyla atanan avukatın üc-
retinin ödenmesi” başlıklı 340’ncı maddesi uyarınca
adli yardımdan yararlanan kişi için mahkemenin talebi
üzerine baro tarafından avukat görevlendirilir. Avukatlık
Kanununun 176’ncı maddesi uyarınca adlî yardımın kap-
samı, avukatlık ücretlerini ve diğer yargılama giderlerini
karşılama olanağı bulunmayanlara Avukatlık Kanunun-
da yazılı avukatlık hizmetlerinin sağlanmasıdır.
Burada kişisel veriler veri sorumlusu niteliğini haiz avu-
kat tarafından öncelikle hukuki yükümlülük dahilinde
işlenmekte ve ardından görevle atandığı müvekkilinin
haklarının korunması ve tesisi başta olmak üzere meşru
menfaat, kanunlarda öngörülme ve hukuki yükümlülük
gibi işleme sebeplerine dayalı olarak işleme faaliyetleri
devam etmektedir.
Örnek:
Müvekkilin, eşinin kendisini aldattığını tespit ettiği ve
boşanma davası açmak için avukata başvurduğu du-
rumda avukat, ilk görüşmede müvekkilin adını, soyadını,
iletişim verilerini ve medeni durumunu elde etmek
durumundadır. Nitekim Avukatlık Kanununun 53’üncü
maddesi uyarınca avukat, iş için yaptığı görüşmelerden
gerekli saydıkları ile müvekkili tarafından kendisine ve-
rilen yetki ve talimatları bir tutanakla tespit edebilecek
ve tutanağın altı, görüşmede bulunanlar tarafından
imzalanacaktır. Bu durumda avukat tarafından gerçek-
leştirilen ilk veri işleme faaliyetinin müvekkiline ait kişi-
sel veriler olduğu söylenebilir. Öte yandan elde ettiği
42 diğer veriler ise müvekkili tarafından müvekkilinin eşine
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 43
ait kimlik verileri (ad, soyadı vb.) gibi verilerdir. Bu tu-
tanak, avukatın söz konusu verilere müvekkili kanalıyla
eriştiğini ispat işlevi de görecektir.
Daha sonra avukat, müvekkilinin eşi tarafından aldatıl-
dığı iddiasını kanıtlamak için müvekkilden mesajlar,
elektronik postalar ve fotoğraflar gibi delilleri elde
edecektir. Söz konusu delillerin kimliği belirlenebi-
lir veya belirli bir gerçek kişiye ait olması durumunda
bu faaliyet, 6698 sayılı Kanun uyarınca bir kişisel veri
işleme faaliyeti teşkil edecektir. Avukat söz konusu de-
lilleri inceleyecek ve dava dilekçesini hazırlarken kulla-
nacaktır. Avukat mezkûr verileri avukatlar için tasarlan-
mış yazılımlar aracılığıyla dava ve icra dosyalarını dijital
ortamda takip etme amacıyla depolayabileceği gibi fiziki
olarak da (kilitli dolaplar, arşiv odaları vb.) depolayabi-
lecektir. Avukatlar müvekkillerinin iş ve işlemlerini takip
ederken elde ettiği verileri belli ölçütlere göre (işin nite-
liği, işin tarihi – yıl veya ay – vb.) yapılandırarak işlemek-
te ve bir veri kayıt sistemi oluşturmaktadır. Bu sebeple
avukat, kişisel veri işleme faaliyetinin amacını (söz ko-
nusu örnek kapsamında boşanma davasına sunulacak
kişisel veri içeren belge ve bilgilerin belirlenmesi gibi)
ve vasıtalarını belirlemektedir. Bu çerçevede mesleğini
bağımsız olarak icra eden avukatlar, mesleki faaliyet-
leri sırasında gerek müvekkillerinin gerekse üçüncü
şahısların kişisel verilerinin işlenmesi bakımından veri
sorumlusu vasfını haizdir31.
31 Bkz. Cüneyt Pekmez, “Overview of the Definitions of Data Controller and Data
Processor within the Scope of The Turkish Code of Personal Data Protection
(TCDP)”, Annales de la Faculté de Droit d’Istanbul, Sayı 67, Yıl 2018, ss. 59-71, s. 64.43
Sayfa metni
44 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Avukat, iş sahibi müvekkilinin talimatları ile kural olarak bağlı ol-
makla birlikte avukatın bağımsız olması ve kamu hizmeti ifa etmesi
nedeniyle talimat almaksızın yapacağı iş ve işlemler de bulunmak-
tadır. Bu nedenle avukatın, müvekkilinin hukuka ve ahlaka aykırı ta-
limatlarına uygun davranma yükümlülüğü yoktur. Böyle bir talimat
karşısında avukatın talimatın dışında hareket etmesi gerekir. Diğer
taraftan müvekkilin her talimatına uymak avukatlık mesleğinin ba-
ğımsızlık niteliği karşısında olanaksız olduğundan avukat, avukatlık
sözleşmesindeki amaçlara ulaşabilmek için gerçekleştireceği iş ve
işlemleri kendi seçimleri doğrultusunda şekillendirecektir32.
Sonuç olarak; avukatın kendisine verilen işi talimatlara uygun şekil-
de yerine getirme yükümlülüğü, tek başına onun veri işleyen olduğu-
nu göstermez. Nitekim müvekkilin talimat verme yetkisi bulunsa da
talimatın amaca uygun olup olmadığını avukat değerlendirecektir33.
Verilen bu talimat kapsamında da hangi verilerin ne tür amaçlarla iş-
lenmesinin mümkün olduğunun tespiti ve tayini son tahlilde avukata
ait olduğu için avukatın kural olarak veri sorumlusu sıfatına sahip ol-
duğunun kabulü gerekmektedir. Bu bağlamda, müvekkilin avukatına
verdiği talimat, kişisel verilerin avukat tarafından işlenmesi amacıyla
değil, müvekkilin çıkarlarının yargı makamı nezdinde temsil edilmesi
yahut belli bir hukuki menfaatinin sağlanması amacıyla zorunludur.
Kişisel verilerin işlenmesi, avukat tarafından müvekkilden bağımsız
olarak tamamen (veya kısmen) belirlenen bir yardımcı işlev olduğun-
dan, avukatların yürüttüğü kişisel veri işleme faaliyeti bir veri işleyen
tarafından yürütülen veri işleme faaliyeti olarak kavramsallaştırıla-
mayacaktır.
32 Baydar Haliç, s. 16-17.
4433 Baydar Haliç, s. 17.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 45
Avukatlar, mesleki faaliyetlerini icra ederken gerçekleştirdikleri ki-
şisel veri işleme faaliyetleri bakımından gerek yürürlükteki ulusal
mevzuat gerekse karşılaştırmalı hukukta veri sorumlusu olarak kabul
edilmektedir34.
34 Avukatlar, Avrupa Birliği mevzuatı bakımından veri sorumlusu olarak kabul
edilmektedir. Bu bağlamda EDPB’nin “GVKT’deki Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen
Kavramlarına İlişkin 07/2020 sayılı Rehber”inde avukatın görevini yerine getirmek
için davayla ilgili kişisel verileri işlemesinin gerektiği, kişisel verilerin işlenmesinin
avukatın müvekkili mahkemede temsil etme yetkisinden kaynaklandığı, burada
özellikle kişisel veri işlemenin amaçlanmadığı, avukatın hangi bilgilerin ne şekilde
kullanılacağına karar vermede bağımsız olarak hareket ettiği ve müvekkilin,
avukatın kişisel veri işlemesine yönelik bir talimatının bulunmadığı, avukatın,
müvekkiline karşı görevini yerine getirebilmek amacıyla gerçekleştirdiği kişisel
veri işleme faaliyeti bakımından veri sorumlusu olarak kabul edildiği ifade
edilmektedir. Bakınız: EDPB, “Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and
processor in the GDPR”, Version 2.1, s. 12. Diğer yandan Birleşik Krallık hukukunda
da avukat kural olarak veri sorumlusu olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda
Birleşik Krallık Bilgi Komisyonu Ofisi (United Kingdom Information Commissioner’s
Office) tarafından veri sorumlusunun, bir şirket veya başka bir tüzel kişilik (örneğin
anonim ortaklık) veya bir birey (örneğin, tek başına çalışan bir kişi, anonim
olmayan bir ortaklığın ortağı veya serbest meslek sahibi, örneğin bir avukat –
barrister) olabileceği; bağımsız (serbest çalışan) bir avukatın (barrister), veri
sorumlusu sıfatını haiz olması nedeniyle veri koruma ücreti (data protection fee)
ödeme yükümlülüğü bulunduğu ve avukatların (solicitor), mesleki faaliyetlerini
yerine getirirken hukuki hizmet sunma amacıyla kişisel veri işlediği, bu kapsamda,
müvekkil tarafından sağlanan bilgileri kullandığı, verilen talimatların gereği gibi
yerine getirilebilmesi için gerekli olan ilave bilgileri de topladığı ve değerlendirdiği,
müvekkiline ait kişisel verilerin hangi amaçlarla ve hangi yöntemlerle işleneceğine
avukat karar verdiği için bu verilerin işlenmesi bakımından veri sorumlusu sıfatını
haiz olduğu; dolayısıyla, müvekkil talimatları çerçevesinde işlenen kişisel veriler
yönünden veri sorumlularına öngörülen yükümlülüklere tabi olacağı ve buna bağlı
olarak veri koruma ücretini ödeme yükümlülüğünün doğacağı ifade edilmektedir.
United Kingdom Information Commissioner’s Office, “What are ‘controllers’
and ‘processors’?” Erişim Adresi: https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-
guidance-and-resources/controllers-and-processors/controllers-and-processors/
what-are-controllers-and-processors/ Erişim Tarihi: 29.06.2026; United Kingdom
Information Commissioner’s Office, “Paying a data protection fee – professional,
scientific and technical activities sector”, Erişim Adresi: https://ico.org.uk/for-
organisations/data-protection-fee/paying-a-data-protection-fee-what-do-you-
need-to-know/professional-scientific-and-technical-activities-sector Erişim Tarihi:45
Sayfa metni
46 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Daha önce vurgulandığı üzere, avukatın avukatlık sözleşmesi kapsa-
mındaki asli edim yükümlülüğü “belirli bir hukuki yardımda bulunma”
29.06.2026. (Barrister ve solicitor arasındaki farklılığa yönelik bkz. C. J. Hamson,
“İngiltere’de Avukatlık Mesleği”, Çeviren: Münci Kapani, Ankara Üniversitesi
Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 1, 1951, s. 4.; İngiltere’de avukatlar
daha çok hukuk firması yapılanmaları şeklinde meslek icra etmekte olup
“avukat” terimi yerine hukuk danışmanı anlamına gelen “solicitor” ve “barrister”
unvanları kullanılmaktadır. Türkçede her iki terimin karşılığı avukat olsa da
İngiltere’de Baro kurallarına göre bir barrister doğrudan doğruya halktan birisi
tarafından kendisine getirilen davayı üzerine alamaz. Dava barrister’a mutlaka bir
solicitor tarafından tevdi edilmelidir. Solicitor avukatlık mesleğinin ikinci sınıfını
teşkil eden hukukçudur. Yüksek mahkemelerde temsile yetkisi yoktur. Yüksek
mahkemelerde temsile ancak barrister yetkilidir. Solicitor ise alt mahkemelerde
görülen bir davayı üst mahkemeye götürmesi için barrister ile anlaşır.) Benzer
şekilde Birleşik Krallık Baro Yönetim Kurulu (United Kingdom the General Council
of the Bar) tarafından İngiltere ve Galler’de faaliyet gösteren bağımsız avukatlar
(barristers) ile onların bağlı bulunduğu chambers (avukatlık bürosu yapılanması/
yönetim hizmetleri şirketi) arasındaki kişisel veri işleme ilişkisini düzenlemek
üzere hazırlanmış örnek veri sorumlusu–veri işleyen sözleşmesi; mesleğini
bağımsız olarak icra eden barrister’lar ile onların yanında kısa süreli gözlem veya
staj amacıyla bulunan stajyer avukatlar ve öğrenciler arasındaki kişisel veri işleme
ilişkisini düzenlemek üzere hazırlanmış örnek bir veri sorumlusu–veri işleyen
sözleşmesi ve aynı şekilde mesleğini bağımsız olarak icra eden barrister’lar ile
zorunlu/resmî mesleki staj sürecindeki barrister adayı (pupil) ile zorunlu olmayan,
gönüllü nitelikte yardımcı/stajyer konumundaki kişi (devil) arasındaki kişisel
veri işleme ilişkisini düzenlemek üzere hazırlanmış örnek bir veri sorumlusu–
veri işleyen sözleşmesi düzenlenerek Birleşik Krallık Baro Yönetim Kurulu
sayfasında yayımlanmıştır. Anılan sözleşmelere ilişkin bakınız: https://www.
barcouncilethics.co.uk/documents/controller-processor-agreements-under-the-
gdpr/, Erişim Tarihi: 29.06.2026. Benzer şekilde Almanya’da Ulusal Veri Koruma
Komiserleri Konseyi (Datenschutzkonferenz-Konferenz der unabhängigen
Datenschutzaufsichtsbehörden des Bundes und der Länder) (National Council of
Data Protection Commissioners) (“DSK”) tarafından avukatların müvekkillerinin
kişisel verilerini işlerken veri sorumlusu olarak hareket ettikleri belirtilmiştir.
DSK tarafından GVKT’nin 28’inci maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede,
kişisel verilere ilişkin işleme faaliyetinin yasal dayanağının GVKT’nin 6’ncı maddesi
olduğu ve üçüncü taraf uzman hizmetlerinden birini sunan avukatların da veri
sorumlusu olduğu belirtilmiştir. Bakınız: DSK, “Datenschutzkonferenz, Kurzpapier
Nr. 13, Auftragsverarbeitung, Art. 28 DS-GVO (16 January 2018)”, s. 4, Erişim Adresi:
https://www.datenschutzkonferenz-online.de/media/kp/dsk_kpnr_13.pdf, Erişim
46 Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 47
olup bu yükümlülüğü yerine getirirken yürüttüğü kişisel veri işleme
faaliyeti ancak bir yan edim yükümlüğü yahut bir yan yükümlülük
olarak değerlendirilebilecektir. Bu nedenle avukatın veri sorumlusu
olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılırken avukat tarafın-
dan yürütülen kişisel veri işleme faaliyetinin müvekkil ile avukat ara-
sındaki ilişki bakımından asli bir edim yükümlülüğü olup olmadığının
dikkate alınması gerekmektedir.
Avukatın müvekkili adına hukuk sınırları içinde ve müvekkilinin tali-
matları altında hareket etmesi, avukatın mesleğini icra etmesi sıra-
sında bağımsız statüsüne engel değildir. Bununla birlikte, bu durum
avukatın kişisel verileri bir veri işleyen olarak işleyemeyeceği an-
lamına gelmemektedir35. Kural olarak avukat; bağımsızlık niteliğinin
ağır basması, veri işleme amaç ve araçlarını belirlemesi ve veri so-
rumlusuna ait diğer hak ve yetkilerini kullanması sonucu veri sorum-
lusu kabul edilmektedir. Ancak avukatın bazı durumlarda veri işleyen
olarak kabul edilmesi mümkündür.
Müvekkili tarafından müvekkili adına kişisel verileri işlemesi için
açık, ayrıntılı ve özel talimatlar verildiği bir durumda avukatın, veri
işleyen olarak kabul edilebilmesi mümkündür. Avukat, bir müvekkili
için kişisel verileri işliyorsa ve ilgili kişisel verilerin amaçları (neden)
ve işleme araçları (nasıl) üzerinde hiçbir kontrole sahip değilse veri
işleyen sıfatını haiz olabileceği değerlendirilebilir.
35 Slovenská advokátska komora (SAK) [Slovak Bar Association], “Kódex správania
pre spracúvanie osobných údajov advokátmi podľa všeobecného nariadenia o
ochrane údajov (GDPR)”, 4 Aralık 2018. Resmî Slovakça nüsha için bkz. Úrad na
ochranu osobných údajov Slovenskej republiky, https://dataprotection.gov.
sk/files/approved-codes/kodex_spravania_sak.pdf; İngilizce çeviriyi de içeren
Slovakça–İngilizce nüsha için bkz. Slovenská advokátska komora, https://www.sak.
sk/wp-content/uploads/2026/06/2019-02-07-kodex-pre-spracuvanie-osobnych-
udajov-sk-en.pdf Erişim Tarihi: 28.07.2026, İngilizce metin, s. 6. 47
Sayfa metni
48 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Kurulun 09.02.2021 tarihli ve 2021/115 sayılı kararında36 avukatların
veri işleyen olabileceğine değinilmektedir. Söz konusu Kurul kara-
rında:
“Avukatın ise Avukatlık Kanunundan kaynaklanan yü-
kümlülükleri ve yürütmekte olduğu icra işlemleri bakı-
mından İcra İflas Kanunu ve ikincil mevzuat düzenleme-
lerinden kaynaklanan hukuki yükümlülüklerini yerine
getirmek amacıyla Bankanın verdiği talimatlar çerçeve-
sinde onun adına kişisel verileri işlediği ve somut olayda
veri işleyen sıfatını haiz olduğu,”
ifadelerine yer verilmiştir.
⁕
Kurulun 27.04.2021 tarihli ve 2021/424 sayılı kararında37:
Bir bankanın, varlık yönetim şirketinin ve üç farklı avu-
katın borçlu olmayan ilgili kişinin kişisel verisini işleye-
rek icra takibi başlattıkları iddiasına ilişkin olarak ya-
pılan inceleme sonucunda Kurul tarafından, avukatların
veri sorumlusu sıfatını haiz olmadıkları değerlendirile-
rek haklarında Kanun kapsamında tesis edilecek idarî
bir işlemin bulunmadığına
karar verilmiştir.
36 Kurulun 09.02.2021 tarihli ve 2021/115 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
tr/Icerik/6928/2021-115, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
37 Kurulun 27.04.2021 tarihli ve 2021/424 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
48 tr/Icerik/7114/2021-424, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 49
Kurulun 19.01.2023 tarihli ve 2023/78 sayılı kararında38:
Veri sorumlusu tarafından verilen talimat çerçevesinde
borcun tahsili amacıyla ilgili kişiye ilişkin olduğu belir-
tilen telefon numaralarına bir adet kısa mesaj gönderen
ve sınırlı yetkisi çerçevesinde söz konusu numaralara
ilişkin doğrulama imkânı olmayan avukatlık ortaklığı,
“veri işleyen”
olarak kabul edilmiştir.
Sonuç olarak Avukatlık Kanunu gereğince kamu hizmetini bağımsız
olarak yerine getiren ve bu Kanun kapsamında faaliyette bulunan
avukatların gerek mer’i mevzuatın yorumlanması gerek kişisel verile-
rin korunması konusunda yetkili kurum ve kuruluşların görüşleri ile
bu husustaki uluslararası uygulamaya yönelik gerçekleştirilen araş-
tırmaların neticesinde işlemekte oldukları kişisel veriler bakımından
6698 sayılı Kanun kapsamındaki statülerinin kural olarak veri sorum-
lusu olduğu değerlendirilmektedir.
2. Aynı Büroda Birlikte Çalışan Avukatların ve Avukatlık Ortaklıkları-
nın 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği
Avukatlık mesleği bakımından önem arz eden diğer bir husus; aynı
büroda birlikte çalışan avukatların ve avukatlık ortaklıklarının hukuki
statüsü olup bu durum, Avukatlık Kanununun 44’üncü maddesinde
düzenlenmiştir. Söz konusu madde uyarınca avukatlar, mesleki ça-
lışmalarını aynı büroda birlikte veya avukatlık ortaklığı şeklinde de
yürütebilirler.
38 Kurulun 19.01.2023 tarihli ve 2023/78 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.
gov.tr/Icerik/7596/2023-78, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 49
Sayfa metni
50 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
a. Aynı Büroda Birlikte Çalışan Avukatların Durumu
Avukatlık Kanununun 44’üncü maddesi gereği birlikte çalışma, aynı
ilde kurulu barolardan herhangi birine kayıtlı olan birden fazla avu-
katın mesleki çalışmalarını ortak bir büroda yürütmesi anlamına ge-
lir. Bu birliktelik tüzel kişilik teşkil etmez ve yürütülen işler ticari nite-
lik taşımaz. Birlikte çalışan avukatlardan biri ya da birkaçının ad ve/
veya soyadlarının yanında “Avukatlık Bürosu” ibaresinin kullanılması
zorunludur. Karşılıklı yükümlülük ve hakların belirlenmesi, gider ve
gelirlerin paylaşılması, büro yönetiminin ve birlikteliğin sona erme
koşullarının belirlenmesi birlikte çalışan avukatlar tarafından yapılır
ve bu durum kayıtlı olunan baroya yazılı olarak bildirilir.
Öğretide39, Avukatlık Kanununun 44’üncü maddesinde düzenlenen ve
tüzel kişiliği bulunmayan aynı büroda birlikte çalışma sisteminin adi
ortaklık niteliğini haiz olduğu ifade edilmektedir. Nitekim adi ortaklık
kanuna ve ahlaka aykırı olmayan her türlü amaç için kurulabilmek-
te olup avukatlık mesleğinin icrası için de kurulabilmektedir. Adi or-
taklıkta, ortaklar üçüncü kişilere karşı müteselsilen ve sınırsız olarak
sorumludur. Sorumluluk ise adi ortaklığın tüzel kişiliğinin olmaması
nedeniyle ortaklığa değil birinci derecede ortaklara aittir. Ancak so-
rumluluğa dair bu esasın, kişisel veri işleme faaliyetleri bakımından
doğrudan tüm ortakları üçüncü şahısların karşısında müteselsilen
sorumlu kılmayacağı düşünülmektedir. Nitekim uygulamada aynı bü-
roda çalışan ortakların müvekkil portföyünün büyük ölçüde birbirin-
den farklı olduğu görülmektedir.
39 İbrahim Arslan/Mücahit Ünal, “Avukatlık Ortaklığının Diğer Ortaklık Türleri ile
Karşılaştırılması ve Hukuki Niteliği”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi,
50 Cilt 16, Sayı 1, Yıl 2008, ss. 47-69, s. 63-64.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 51
Örnek:
“A ve B Avukatlık Bürosu” adı altında faaliyette bulu-
nan Avukat A ve Avukat B’nin mesleki çalışmalarını or-
tak büroda yürütmeleri, mesleki çalışmaları sırasında
yürüttükleri kişisel veri işleme faaliyetleri bakımından
ortak hareket ettiklerini göstermeyecektir. Nitekim Avu-
kat A’nın müvekkilleri, Avukat B’nin müvekkillerinden
tamamen farklı olabilecektir. Bu durumda Avukat A, mü-
vekkili C ile arasındaki avukatlık sözleşmesi kapsamında
hukuki yardımda bulunurken gerçekleştirdiği kişisel veri
işleme faaliyetleri bakımından bağımsız gerçek kişi veri
sorumlusu olarak 6698 sayılı Kanun kapsamındaki yü-
kümlülüklerini yerine getirmek zorundadır.
b. Avukatlık Ortaklıklarının Durumu
4667 sayılı Kanunla tesis edilen avukatlık ortaklığı, Avukatlık Kanunu-
nun 44’üncü maddesi uyarınca aynı ilde kurulu barolardan herhangi
birine kayıtlı birden fazla avukatın mezkûr Kanuna göre mesleklerini
sürdürmek için ihdas edilen tüzel kişiliği ifade etmektedir. Yüksek gi-
derlerin paylaşılması amacı, çeşitli hukuk dallarında uzmanlaşma ve
avukatların birlikte çalışma düşüncesi mesleğin birden çok avukat
tarafından “avukatlık ortaklığı” şeklinde icra edilmesi fikrini ortaya
çıkarmıştır. Avukatlık ortaklığının çalışması meslek çalışması olup ti-
cari sayılmamaktadır40. Görüleceği üzere aynı büroda birlikte çalışan
avukatların durumundan farklı olarak avukatlık ortaklığında, ortak-
lığın avukatlardan bağımsız olarak kişiliği bulunmaktadır. 25.11.2001
tarihli ve 24594 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Barolar
Birliği Avukatlık Ortaklığı Yönetmeliğinin (Avukatlık Ortaklığı Yönet-
meliği) 9’uncu maddesine göre avukatlık ortaklığı, Baro Avukatlık Or-
taklığı Siciline yazılmakla birlikte tüzel kişilik kazanmaktadır.
40 Arslan/Ünal, s. 48; Baydar Haliç, s. 54. 51
Sayfa metni
52 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Avukatlık ortaklığının unvanı, bir yahut birkaç ortağın adları ve/veya
soyadlarına “Avukatlık Ortaklığı” ibaresi ilave edilerek belirlenmekte
olup vekâletname, ortaklık namına düzenlenmektedir. Ortaklık, da-
vayı veya işi yürütecek avukatlara yetki belgesi verebilmektedir.
Avukatlık Ortaklığı Yönetmeliğinin tamamı dikkate alınarak yapılan
bir tanıma göre avukatlık ortaklığı, “aynı baroya kaydolan birden faz-
la avukatın, aralarında imzaladıkları bir sözleşme ile ticari olmayan
meslek çalışmalarını ortak bir unvan altında ve ortaklarının müş-
tereken ve sınırsız şekilde sorumlu olduğu, bir tüzel kişilik altında
sürdürmeleridir”41. Uygulamada birliğin sağlanabilmesi amacıyla ise
TBB tarafından hazırlanarak yayımlanan Avukatlık Ortaklığı Tip Ana
Sözleşmesi ile avukatlık ortaklığına ilişkin ayrıntılar düzenlenmiştir.
Avukatlık Kanununun 44’üncü maddesine göre avukatlık ortaklığı,
ortaklarının ve istihdam ettiği avukatların ortaklık ile ilgili her çeşit
eylem, işlem ve borçları nedeniyle istihdam edilen avukatlar ile be-
raber müteselsilen ve müştereken sınırsız surette sorumlu olacaktır.
Avukatlık ortaklığı sözleşmesine Kanunun bu sarih düzenlemesine
aykırılık teşkil edecek surette sadece kusuru mevcut avukatlık or-
taklığı pay sahibinin sorumlu olacağına dair hüküm konulamayacak-
tır42. Ancak avukatlık ortaklığı, ortaklığın alacaklılarına karşı birinci
derecede sorumlu iken ortaklar ikinci derecede ve ancak ortaklıkla
birlikte sınırsız ve müteselsilen sorumludur43.
Görüleceği üzere avukatlık ortaklıklarının durumu bağımsız olarak
avukatlık mesleğini icra eden avukat ile aynı büroda birlikte çalışan
avukatların durumundan farklıdır. Nitekim avukatlık ortaklığının bu-
lunması durumunda gerçek kişi avukatların haricinde ayrı bir tüzel
kişi yer almaktadır.
41 Arslan/Ünal, s. 54.
42 Baydar Haliç, s. 56.
5243 Baydar Haliç, s. 56.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 53
Örnek:
ABC Avukatlık Ortaklığına çıkarılan bir vekaletname kap-
samında müvekkili temsilen açılacak bir dava için veri
elde edilmesi faaliyeti bakımından ABC Avukatlık Ortak-
lığı veri sorumlusu vasfını haiz olacaktır. Bu durumda
ABC Avukatlık Ortaklığı bünyesinde yer alan avukatların
ayrı ayrı veri sorumlusu olmasından bahsedilemeyecek-
tir. Nitekim söz konusu kişisel veri işleme faaliyetleri
avukatlık ortaklığı adına gerçekleştirilmektedir.
Kurulun 22.03.2023 tarihli ve 2023/437 sayılı kararında44 da yer alan;
“…Her ne kadar avukatlık ortaklığı ile şirket arasındaki
sözleşmede avukatlık ortaklığının “veri işleyen” statü-
sünü haiz olduğu öngörülmüş olsa da şirket tarafından
kendisine aktarılan kişisel veriler üzerinde gerçekleşti-
rilecek işleme faaliyetlerini yönettiğinin görüldüğü, bu
itibarla, avukatlık faaliyetleri çerçevesinde avukatlık
ortaklığının kişisel veri işleme faaliyetleri bakımından
serbestçe karar verme yetkisine sahip olduğu, ilgili ki-
şinin şikâyetine konu kişisel verilerinin işlenme amaç ve
vasıtalarını belirlediği ve veri sorumlusu olarak kabul
edilmesi gerektiği, …”
ifadesinden anlaşılacağı üzere avukatlık ortaklığı söz konusu veri iş-
leme faaliyeti bakımından veri sorumlusu niteliğini haizdir.
44 Kurulun 22.03.2023 tarihli ve 2023/437 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.
gov.tr/Icerik/7600/2023-437, Erişim Tarihi: 29.06.2026. Aynı yönde bkz. Kurulun
19.01.2023 tarihli ve 2023/78 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/
Icerik/7596/2023-78, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 53
Sayfa metni
54 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
3. Tevkil Olunan Avukatların 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği
6098 sayılı Kanunun 506’ncı maddesinde düzenlenen vekilin, vekâlet
borcunu bizzat ifa etmekle yükümlü olmasından hareketle avukat da
kural olarak üstlendiği işi bizzat yerine getirmek zorundadır45. Ancak
4667 sayılı Kanunun 36’ncı maddesi ile Avukatlık Kanununun 56’ncı
maddesine ek fıkra getirilmiş ve avukatların veya avukatlık ortaklığı-
nın başkasını tevkil etme yetkisini haiz oldukları bütün vekâletname-
lerini kapsayacak şekilde bir başka avukata veya avukatlık ortaklığı-
na vekâletname yerine geçen yetki belgesi verebileceği ve bu yetki
belgesinin de vekâletname niteliğinde olduğu hüküm altına alınmış-
tır. Bu şekilde verilen yetki belgesi ile avukatların başka bir avukatı
tevkil edebilmesi için noter işlemine gerek bulunmamaktadır46.
Tevkil etme esasında, “vekillik verme diğer bir ifadeyle bir kimse-
yi vekil olarak atama”dır. Vekil tarafından vekâlet akdinin kendisine
yüklediği ve bizzat ifa edilmesi gereken edimlerin tamamını yahut
bir kısmını bağımsız olarak yerine getirmesi için tevkil ettiği kimseye
“tevkil olunan”, tevkil eden vekile ise “tevkil eden” denilmektedir47.
Avukatlık Kanununun 171’inci maddesi gereği avukata verilen vekâ-
letnamede başkasını tevkile yetkili olduğu hususu yer almakta ise
yazılı sözleşmede aksine açık bir hüküm olmadıkça avukat, söz ko-
nusu işi başka bir avukatla birlikte takip edebileceği gibi başka bir
avukata vererek de takip ettirebilecektir. 6098 sayılı Kanunda dü-
zenlenen tevkil hususundan farklı olarak Avukatlık Kanununun 56
ve 171’inci maddeleri uyarınca tevkil olunan ancak bir avukat veya
avukatlık ortaklığı olabilecektir48.
45 Recep Akcan, “Vekilin Başkasını Tevkil Etme Yetkisi”, Selçuk Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 3-4, Yıl 2001, ss. 7-27, s. 7.
46 Akcan, s. 12-13.
47 Akcan, s. 9-10.
5448 Akcan, s. 14-15.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 55
Avukatlık Kanununun 171’inci maddesi uyarınca tevkil eden avuka-
tın müvekkile karşı sorumluluğu devam etmekte olup tevkil eden
avukat, birlikte takip ettiği veya işi tamamen devrettiği avukatların
kusurlarından ve meydana getirdikleri zarardan dolayı müvekkile yö-
nelik hem bireysel olarak hem tevkil olunan avukatla birlikte müte-
selsilen ve müştereken yükümlü olacaktır. Buna karşın tevkil olunan
avukat ile tevkil eden avukatın müvekkilin işini birlikte takip etmeleri
durumunda tevkil olunan avukat, müvekkilden ayrı bir ücret isteye-
meyecektir49.
Uygulamada tevkil yetkisi genellikle avukatın baroya kayıtlı olduğu
ilde olup da katılamayacağı veya il dışında bulunmasını gerektiren
duruşma, haciz, keşif gibi işler bakımından ilgili işlerin bulunduğu
ilde bulunan avukatların tevkil olunması ve bu yolla müvekkilin iş ve
işlemlerinin ifası amacıyla kullanılmaktadır.
6698 sayılı Kanun bakımından, karşılaştırmalı hukuktaki değerlendir-
melere paralel şekilde50, tevkil eden avukat ile tevkil olunan avukat
49 Akcan, s. 24.
50 Slovak Cumhuriyeti Kişisel Veri Koruma Ofisi tarafından da yetkilendiren
avukat ile tevkil ile yetkilendirilen avukat arasındaki ilişki, GVKT’nin 29’uncu
maddesinde düzenlenen, yetki veren avukatın veri sorumlusu, tevkil edilen
avukatın ise yetki veren avukatın talimatı altında hareket eden kişi olduğu ilişki
olarak nitelendirilebileceği ifade edilmiştir. Tevkil olunan avukat, verilere erişme
imkânının olduğu kişisel verileri, AB veya Üye Devlet yasaları uyarınca işleme
faaliyetlerinin gerekli olduğu durumlar dışında, yalnızca veri sorumlusunun
talimatları doğrultusunda işleyebilecektir. Ayrıca tevkil ile yetkilendirilen
avukatlar, GVKT’nin 26’ncı maddesine göre kendisini yetkilendiren avukat ile ortak
veri sorumlusu olacağı yönünde anlaşma yapabilir. Böyle bir anlaşma yapılması
durumunda ise yetkilendiren avukat ile tevkil edilen avukat GVKT kapsamındaki
yükümlülüklerin aralarında nasıl paylaşıldığını belirlemek zorundadırlar. Avukatlar
aralarında ortak veri sorumluluğuna ilişkin düzenleme yapmazlarsa GVKT’nin
29’uncu maddesi geçerli olacak ve ilgililerin taleplerini yerine getirmekten tevkil
eden avukat sorumlu olacaktır. Tevkil olunan avukat, söz konusu ikame ile ilgili
olarak ilgililerin talepleri doğrultusunda tevkil eden avukata makul her türlü55
Sayfa metni
56 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
arasındaki ilişkinin veri sorumlusu – veri işleyen ilişkisi olduğu de-
ğerlendirilmektedir. Bu bağlamda örneğin tevkil eden avukatın bir
duruşmaya/hacze/keşfe katılım sağlanması bakımından tevkil olu-
nan bir avukat, kendisine yetki veren avukatın talimatları çerçeve-
sinde hareket etmekle yükümlüdür. Bu çerçevede örneğin söz konu-
su işe ilişkin olarak tevkil olunan avukat ile paylaşılan kişisel veriler
ancak tevkil eden avukat tarafından belirtilen amaç ve kapsamda
işlenebilecek olup kişisel veri işlemenin vasıtalarını da tevkil eden
avukat belirlemektedir. Diğer yandan önemle belirtmek gerekir ki
tevkil eden avukat ile tevkil olunan avukat arasındaki ilişkinin değer-
lendirilmesinde somut olayın koşulları da önem arz edecektir.
Örnek:
Ankara Barosuna kayıtlı Avukat A, tapuya kayıtlı taşınma-
zın yolsuz tescilinin iptali amacıyla müvekkil C’yi temsilen
Bursa’da açtığı davanın duruşmasına katılım sağlayama-
yacaktır. Duruşmaya katılım sağlaması için Bursa Barosu-
na kayıtlı arkadaşı Avukat B’yi tevkil ile yetkilendirmiştir.
Avukat A, Avukat B’yi yetkilendirirken müvekkili ve dava-
nın taraflarına yönelik verileri Avukat B’ye aktarmış olup
duruşmada neler yapması gerektiği hakkında bilgi ver-
miştir. Avukat B ise Avukat A tarafından kendisine verilen
talimatlar çerçevesinde gerekli işlemleri yapmak ama-
cıyla ilgililerin verilerini işlemiştir. Bu bağlamda Avukat
B’nin, veri sorumlusu Avukat A tarafından verilen yetki
çerçevesinde onun namına kişisel verileri işleyen kişi ol-
duğu dikkate alındığında veri işleyen niteliğini haiz oldu-
ğu değerlendirmesinde bulunulabilir.
yardımı yapmakla yükümlüdür. Bakınız: SAK, “Code of Conduct for Processing of
Personal Data by Attorneys under the General Data Protection Regulation (GDPR)”,
56 İngilizce metin, s. 7.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 57
Bununla birlikte, tevkil olunan avukatın, kendisine verilen talimatla-
rın dışına çıkarak kişisel verileri farklı bir amaçla işlemesi, verilerin
işlenme amaç ve vasıtaları üzerinde bağımsız bir belirleme yetkisi
kullanması veya kişisel verileri kendi mesleki faaliyeti kapsamında
ayrıca değerlendirmesi halinde, artık yalnızca veri işleyen sıfatıyla
hareket ettiğinden söz edilemeyecektir. Bu tür durumlarda tevkil olu-
nan avukat, somut veri işleme faaliyeti bakımından veri sorumlusu
olarak kabul edilebilecektir.
Örnek:
Ankara Barosuna kayıtlı Avukat A, müvekkili C adına Bur-
sa’da açtığı yolsuz tescilin iptali davasındaki duruşmaya
katılamaması nedeniyle Bursa Barosuna kayıtlı Avukat
B’yi tevkil etmiş; Avukat A, duruşmaya ilişkin gerekli iş-
lemlerin yapılabilmesi amacıyla dava dosyasındaki kişi-
sel verileri ve talimatlarını Avukat B ile paylaşmış, ayrıca
duruşma öncesinde ihtiyaç duyulması halinde iletişim
kurulabilmesi için müvekkili C’yi bilgilendirerek C’ye ait
telefon numarasını da Avukat B’ye iletmiştir. Avukat B,
tevkil yetkisi çerçevesinde duruşmaya katılım sağlamış
ve Avukat A’ya talimatı yerine getirdiğini belirtmiştir. An-
cak Avukat B, Avukat A’nın duruşma öncesinde incele-
mek üzere gönderdiği evraktan müvekkil C’nin Bursa’da
çok sayıda taşınmazı bulunduğunu öğrenmiş ve Avukat
A’nın talimatı olmaksızın C’yi arayarak bu taşınmazlara
ilişkin vergi, tapu veya sair hukuki işlemler bakımından
kendisine ayrıca vekâlet verebileceğini belirtmiştir. Bu
durumda Avukat B’nin C’nin kişisel verilerinin işlenmesi
bakımından talimat sınırını aştığı kabul edilecektir. Avu-
kat B, kişisel verileri kendi mesleki faaliyeti kapsamında
ve yeni bir amaçla işlediğinden, ilgili veri işleme faaliye-
ti bakımından veri sorumlusu sıfatını haiz olacaktır. 57
Sayfa metni
58 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
B. Avukat Çalışanlarının 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği
1. Bağlı Çalışan Avukatların 6698 Sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği
Avukatlar veya avukatlık ortaklıkları bir iş sözleşmesi çerçevesinde
avukat istihdam edebilmektedir. Bağımsız olarak çalışmak yerine
avukatın yanında, avukatlık bürosunda veya avukatlık ortaklığında
ücret karşılığında mesleğini icra eden avukatların da müvekkillerin
işlerinin takip edilebilmesi amacıyla sıklıkla tevkil olunduğu görül-
mektedir. Uygulamada “bağlı çalışan avukat” veya “işçi avukat” ola-
rak adlandırılan avukatlar tarafından yürütülen kişisel veri işleme
faaliyetlerinin avukat yardımcılarına benzer şekilde işveren avukat
tarafından gerçekleştirilmiş sayılması gerekmektedir.
Nitekim bağlı çalışan avukata her ne kadar müvekkillerin işlemleri-
nin yürütülmesi için tevkil ile yetki verilmiş olsa da söz konusu işlem-
lerin yürütülmesi amacıyla kişisel veri işleme faaliyetinin amacına ve
vasıtalarına işveren avukat karar vermektedir. Örneğin müvekkilinin
para alacağının icraya koyulması suretiyle takibinin yapılabilmesi
için yetki verilen bağlı çalışan avukatın, müvekkilin ve borçlu üçün-
cü kişilerin verilerinin işlenmesi bakımından veri işleme faaliyetinin
amacını ve vasıtalarını işveren avukat belirlemektedir. Bu çerçevede
bağlı çalışan avukat, işveren avukat adına kişisel veri işleme faaliye-
ti gerçekleştirmesi ve veri işleme faaliyetinin amacını ve vasıtalarını
işveren avukatın belirlemesi nedeniyle veri sorumlusu vasfını haiz
olamayacaktır. Diğer taraftan bağlı çalışan avukat, her ne kadar iş-
veren avukat adına kişisel veri işleme faaliyeti gerçekleştirse de veri
sorumlusu vasfını haiz avukatın organizasyonu içerisinde bulunması
58nedeniyle veri işleyen niteliğini de haiz olamayacaktır.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 59 Diğer yandan bağlı çalışan bir avukatın, yanında çalıştığı avukat veya avukatlık ortaklığından bağımsız olarak zorunlu müdafilik kapsamın- da kendi dosyalarını alması halinde bağlı çalışan avukat, zorunlu müdafilik kapsamında gerçekleştirilecek veri işleme faaliyetleri ba- kımından veri sorumlusu olarak değerlendirilecektir51. 2. Stajyer Avukatların 6698 sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği Avukatlık Kanununun “Aranacak şartlar” başlıklı 16’ncı maddesinde, maddede sayılan şartları taşıyan kişilerin staj yapacakları baroya bir dilekçe ile başvuracakları düzenlenmiş; 15’inci maddesinde ise avu- katlık stajının bir yıl olduğu, stajın ilk altı ayının mahkemelerde, ka- lan altı ayının ise en az beş yıl kıdemi bulunan ve staj yapılan baroya kayıtlı bir avukat yanında yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Kanunun 23’üncü maddesinde stajyer avukatın; avukatla bir- likte duruşmalara girmek, avukatın mahkemeler ve idari makamlar- daki işlerini yapmak, dava dosyaları ve yazışmaları düzenlemekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Benzer şekilde, 26’ncı maddede stajyer avukatların, avukat yanında staja başladıktan sonra, avukatın yazılı muvafakati ile ve onun gö- zetimi ve sorumluluğu altında, sulh hukuk mahkemeleri, sulh ceza mahkemeleri ile icra tetkik mercilerinde avukatın takip ettiği dava ve işlere ilişkin duruşmalara girebilecekleri ve icra müdürlüklerindeki işleri yürütebilecekleri hüküm altına alınmıştır. Öte yandan, Kanu- nun 46’ncı maddesinde avukat veya stajyer avukatın vekâletname 51 Bu bağlamda bkz: 1.Mesleğini Bağımsız Olarak İcra Eden Avukatların 6698 Sayılı Kanun Kapsamındaki Niteliği, s.40 vd. 59
Sayfa metni
60 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
olmaksızın dava ve takip dosyalarını inceleyebileceği; ancak vekâlet-
name ibraz etmeyen avukata dosyadaki kâğıt veya belgelerin örneği
ya da fotokopisinin verilmeyeceği düzenlenmiştir.
Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, stajyer avukatın avukatlık
faaliyetini bağımsız olarak yürütmediği; yanında staj yaptığı avuka-
tın gözetimi, talimatı ve sorumluluğu altında belirli işlemleri yerine
getirdiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, stajyer avukatın kişisel veri iş-
leme faaliyetleri bakımından konumu, bağlı çalışan avukatlara iliş-
kin yapılan değerlendirmeye benzer şekilde ele alınmalıdır. Başka
bir ifadeyle, stajyer avukat, yanında staj yaptığı avukatın takip ettiği
dava ve işlere ilişkin kişisel verileri, kural olarak bu avukatın mes-
leki organizasyonu içerisinde, onun belirlediği amaç ve kapsamda,
gözetimi ve talimatı doğrultusunda işlemektedir. Bu nedenle stajyer
avukatın, söz konusu veri işleme faaliyetleri bakımından ayrıca veri
sorumlusu veya veri işleyen olarak nitelendirilmesi yerine, yanında
staj yaptığı avukatın organizasyonu içinde hareket eden kişi olarak
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, stajyer avukatın 6698 sayılı Kanun kapsamındaki niteliği
bakımından bağlı çalışan avukatlara ilişkin açıklamaların burada da
geçerli olduğu; stajyer avukatın, kural olarak kişisel verilerin işlenme
amaç ve vasıtalarını bağımsız olarak belirlemediği ve veri sorumlu-
sundan ayrı bir veri işleyen sıfatıyla hareket etmediği dikkate alınarak,
anılan bölüme atıf yapılmakla yetinilebilmesi gerekmektedir.
3. Avukat Bürolarında Çalışan Yardımcı Elemanların 6698 Sayılı Ka-
nun Kapsamındaki Niteliği
Avukatlar, mesleki faaliyetlerini sürdürürken sekreter, yardımcı ça-
60lışan veya kâtip gibi yardımcılara ihtiyaç duyabilmektedir. Avukatlık
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 61
Kanununun “Avukat bürosunda çalışabilecek kişiler” başlıklı 45’inci
maddesinin birinci fıkrasına göre avukat ile avukatlık ortaklıklarının
bürosunda sadece mesleğin ifası için gerekli olan yardımcı eleman-
lar çalıştırabilmesi mümkündür.
Buna göre bağımsız olarak avukatlık faaliyetinde bulunan avukatın
veri sorumlusu olduğu göz önüne alındığında avukat çalışanlarının,
yardımcı elemanların, kâtip ve sekreterin 6698 sayılı Kanun kapsa-
mındaki niteliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Veri sorumlu-
su tarafından verilen yetkiye dayanarak onun adına veri işleme fa-
aliyeti yürüten tüzel veya gerçek kişilerin “veri işleyen” vasfını haiz
olabilmesi ancak veri sorumlusunun organizasyonu dışında olması
durumunda mümkündür. Nitekim veri işleyen, veri sorumlusunun or-
ganizasyonu dışındaki veri sorumlusu tarafından verilen yetki çerçe-
vesinde onun adına verileri işleyen, gerçek veya tüzel kişiler şeklinde
tanımlanmaktadır. Bu kişiler, verileri kendisine verilen talimatlar çer-
çevesinde işleyen, veri sorumlusunun kişisel veri işleme sözleşmesi
yapmak suretiyle yetkilendirdiği ayrı gerçek veya tüzel kişilerdir.52.
Aynı husus EDPB’nin “GVKT’deki Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen Kav-
ramlarına İlişkin 07/2020 sayılı Rehber”inde de benzer şekilde ifade
edilmekte olup bir tüzel veya gerçek kişinin veri işleyen şeklinde va-
sıflandırılması amacıyla iki temel koşulun bulunduğu, bu koşulların,
veri işleyenin veri sorumlusundan ayrı bir yapısının bulunması ve veri
sorumlusu adına kişisel veri işlemesi olduğu ifade edilmiştir.53. Buna
göre veri işleyenin, veri sorumlusundan ayrı bir yapısının olması, veri
sorumlusunun işleme eylemlerinin bir kısmını veya tamamını harici
52 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen”, Erişim Adresi:
https://kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/31d9c444-27a5-4a75-95b1-
1ca9bdb81ea5.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2025, s. 5.
53 EDPB, “Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and processor in the
GDPR”, Version 2.1, s. 25. 61
Sayfa metni
62 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
kuruluşa devretmeye karar vermesi anlamına gelmektedir. Bu çerçe-
vede bir şirket içerisindeki bir departman aynı tüzel kişi bünyesindeki
başka bir departmanın veri işleyeni olamayacaktır54. Diğer taraftan,
eğer veri sorumlusu kendi kaynaklarını kullanarak, örneğin kendi per-
soneli aracılığıyla, kişisel verileri kendisi işlemek isterse söz konusu
personelin veri işleme faaliyeti veri işleyen tarafından gerçekleştirilen
bir faaliyet şeklinde nitelendirilemeyecektir. Geçici olarak istihdam
edilen personel gibi veri sorumlusunun doğrudan yetkisi altında ha-
reket eden çalışanlar ile diğer kişiler veri sorumlusunun işlemlerinin
bir parçası olarak kişisel verileri işleme faaliyeti yürüteceğinden veri
işleyen olarak değerlendirilmemeleri gerekmektedir. Ancak her ne ka-
dar veri işleyen vasfını haiz olmasa da bu kişiler de GVKT’nin 29’uncu
maddesi uyarınca, veri sorumlusunun talimatları ile bağlıdır55.
Bu çerçevede bağımsız çalışan avukatın bürosunda çalışan yardımcı
elemanların, veri sorumlusu avukatın verdiği yetkiye dayanarak onun
namına kişisel verileri işlediği göz önüne alındığında bu kişilerin veri
işleyen vasfını haiz olduğu düşünülebilecek olmakla birlikte veri
sorumlusu olan avukatın organizasyonu dışında yer almamaları ne-
deniyle veri işleyen vasfını haiz olamayacaklardır. Verilerin işlenme
amacını ve yöntemini belirleyen kişinin avukat olduğu dikkate alındı-
ğında avukatın verdiği yetki ve sorumluluk dahilinde işlem yapan söz
konusu yardımcı kişilerin veri işleme faaliyetleri de kişisel verilerin
avukat tarafından işlenmesi olarak sonuç doğuracaktır56.
54 EDPB, “Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and processor in the
GDPR”, Version 2.1, s. 26.
55 EDPB, “Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and processor in the
GDPR”, Version 2.1, s. 26.
6256 Aynı yönde bkz. Pekmez, s. 64.
Sayfa metni
Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen | 63
Avukat çalışanlarının sır saklama yükümlülüğü altında olması, bu ça-
lışanlar tarafından gerçekleştirilebilecek usulsüz uygulama, hukuka
aykırı veri işleme ya da veri ihlali hallerinde, veri sorumlusu sıfatını
taşıyan avukatın sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır57. Nitekim
veri sorumlusu olarak avukatların 6698 sayılı Kanunun 12’nci madde-
si uyarınca kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek,
kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek ve kişisel
verilerin muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini
temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbirleri alma
yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu idari tedbirlerden birisi ise
çalışanların eğitilmesidir58. Bu çerçevede veri sorumlusu avukat, yar-
dımcı elemanlarının verileri hukuka uygun olarak işlemesi amacıyla
bu kişiler ile arasında gizlilik taahhütnamesi (idari tedbir) imzala-
yabileceği gibi kendi talimatı altında çalışan yardımcı elemanların
hangi kişisel verilere erişeceğini yetki matrisi tanımlanması yoluyla
(teknik tedbir) belirleyebilir59.
57 Karşılaştırmalı hukukta da avukatın çalışanları ve diğer profesyonel personeli,
verilerin işlenmesinde avukatın verdiği yetki çerçevesinde hareket eden kişiler
olarak kabul edilmiş ve bu kişiler tarafından kişisel verilerin kanun, yönetmelik
ve mesleki düzenlemelere uygun olarak işlenmesinin, kişisel verilerin avukat tara-
fından işlenmesi olarak sonuç doğuracağı kabul edilmektedir. Bakınız: SAK, “Code
of Conduct for Processing of Personal Data by Attorneys under the General Data
Protection Regulation (GDPR)”, İngilizce metin, s. 7.
58 Bakınız: Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kişisel Veri Güvenliği Rehberi (Teknik ve
İdari Tedbirler), Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/CMS-
Files/7512d0d4-f345-41cb-bc5b-8d5cf125e3a1.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026, s.14-15.
(Veri Güvenliği Rehberi)
59 Veri Güvenliği Rehberi, s. 28-29. 63
Sayfa metni
Sayfa metni
İlgili Kişi | 65
V. İLGİLİ KİŞİ
Avukatların hukuki yükümlülüklerinin yerine getirilmesi, hakkın te-
sisi ile hem müvekkillerin hem avukatların meşru menfaatlerinin
korunması bakımından müvekkiller ve üçüncü gerçek kişilerle ilgili
verilerin işlenmesi, avukatlık mesleği mensupları uygulamalarının
kaçınılmaz bir parçasıdır.
Avukatlık mesleği, adil yargılanma hakkının kullanılmasına yardımcı
olurken bu hakkın kullanılması, kimi hallerde T.C. Anayasasının 20’nci
maddesi ile anayasal koruma altına alınmış olan kişisel verilerin ko-
runmasını talep etme hakkı ile çatışabilmektedir.
Gerçek kişi olan müvekkillerle ilgili kişisel verilerin işlenmesi, mü-
vekkilin iş meseleleri ya da özel yaşamına ilişkin olup olmadığına
bakılmaksızın kişisel verilerinin avukat tarafından yasal temsil kap-
samında işlenmesidir. Hukuki hizmetlerin sağlanmasında gerçek kişi
olarak müvekkiller ve potansiyel müvekkiller, avukat nezdinde ilgili
kişi niteliğini haizdir60. Keza avukatın, yanında çalışan kişilerin, kim-
lik, sigorta, sağlık ve benzeri verilerini işlemesi halinde bu kişiler de
avukat nezdinde ilgili kişi sıfatını haiz olacaktır.
6698 sayılı Kanunda yer alan kişisel veri tanımı uyarınca tüzel kişiye
ait verinin herhangi bir gerçek kişiyi belirlenebilir kılması veya belir-
lemesi halinde bu veriler de 6698 sayılı Kanun kapsamında koruma
60 SAK, “Code of Conduct for Processing of Personal Data by Attorneys under the
General Data Protection Regulation (GDPR)”, İngilizce metin, s. 8. 65
Sayfa metni
66 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
altında olmakla birlikte burada korunan menfaat tüzel kişiye değil,
belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ait olacaktır61.
Avukatların kişisel verilerini işlediği diğer kişiler ise avukatların mü-
vekkilleri dışındaki gerçek kişilerdir. Bir avukat genellikle ilgili ki-
şilere ait kişisel verileri doğrudan söz konusu ilgili kişilerden değil
müvekkilinden, kamu kurumlarından veya kamuya açık kaynaklardan
elde etmektedir. Avukat, bu tür diğer gerçek kişiler hakkındaki veri-
leri, başta işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmak üzere
6698 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinde anılan ilkelere uygun ola-
rak hukukun uygulanması amacıyla işlemeye yetkilidir. Bu bağlamda,
hukuki hizmetlerin sağlanmasında diğer gerçek kişiler avukata karşı
ilgili kişi niteliğini haizdir62.
Örnek:
Örneğin karşı taraf veya karşı taraf çalışanları, müvek-
kilin sözleşmesel ilişki içinde bulunduğu kişiler, müvek-
kilin eşi, çocukları veya müvekkilin diğer aile üyeleri ile
dosya kapsamında kişisel verileri işlenen diğer kişiler
6698 sayılı Kanun uyarınca ilgili kişi olarak kabul edil-
mektedir.
Örnek:
Avukat A, müvekkili B’nin düzenlediği faturadan kay-
naklanan alacağın borçlusu C’ye karşı ilamsız icra ta-
kibi başlatmıştır. Bu kapsamda işlenen kişisel veriler;
61 Uygulama Rehberi, s.47.
62 SAK, “Code of Conduct for Processing of Personal Data by Attorneys under the
66 General Data Protection Regulation (GDPR)”, İngilizce metin, s. 8.
Sayfa metni
İlgili Kişi | 67
müvekkil B’ye ait kimlik, iletişim, hukuki işlem, müşteri
işlem ve finans verileri; borçlu C’ye ait kimlik, iletişim,
hukuki işlem, müşteri işlem ve finans verileri ile C’nin
sahibi olduğu taşınmaz ve araç bilgileri ile banka hesap
kayıtları; faturada taşıyıcı sıfatıyla bilgileri/kaşesi yer
alan gerçek kişi D’ye ait kimlik ve iletişim bilgileri; ayrı-
ca C’nin üçüncü kişiler nezdinde alacağı bulunabileceği
değerlendirilerek 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve
İflas Kanununun (İcra ve İflas Kanunu) 89’uncu maddesi
uyarınca alacak haczi uygulanması amacıyla haciz ihbar-
namesi gönderilen gerçek kişiler E, F ve G’ye ait kimlik
ve iletişim bilgileri ile C ile olan muhtemel borç/alacak
ilişkisine dair bilgilerdir.
67
Sayfa metni
Sayfa metni
İşlenen Kişisel Veriler | 69
VI. İŞLENEN KİŞİSEL VERİLER
Avukatlar, mesleğin mahiyeti gereğince müvekkillerine ve diğer
üçüncü kişilere ait kişisel verileri işleyebilmektedir. Avukatlık faali-
yeti, kişilerin taraf oldukları farklı nitelikteki uyuşmazlıkların takibi-
ni kapsayabildiğinden, bu faaliyet kapsamında işlenebilecek kişisel
veri kategorileri de uyuşmazlığın konusuna göre değişebilmekte ve
çeşitlilik arz etmektedir. Örneğin bir avukat müvekkilini temsilen
açacağı işe iade davası nedeniyle müvekkilinin kimlik, iletişim, özlük,
finans ve mesleki deneyim verilerini işleyebilmektedir. Müvekkilinin
iş sözleşmesinin sendikal nedenlerle sonlandırılmış olması duru-
munda açılan işe iade davasında ise özel nitelikli kişisel veri niteli-
ğini haiz “sendika üyeliği” verilerini, müvekkilinin bir ceza davasında
sanık olarak yargılandığı bir durumda ise yine özel nitelikli kişisel
veri niteliğini haiz ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirlerine ilişkin
verilerini işleyebilmektedir.
Örnek:
Avukat A, müvekkili B’nin işvereni X Ltd. Şti. tarafından
haksız şekilde işten çıkarıldığı iddiasıyla açılacak dava-
da B’nin vekilliğini üstlenmiştir. B, fazla mesai ücretleri-
nin ödenmediğini ve iş sözleşmesinin işveren tarafından
haklı bir neden olmadan feshedildiğini öne sürmektedir.
Avukat A, müvekkili B’den hukuki yararını ispat edebile-
ceği belgeleri talep etmiştir. Bu bağlamda müvekkil B,
kimlik bilgilerini (ad, soyadı, T.C. kimlik Numarası), SGK
hizmet dökümünü, maaş bordrolarını, banka hesap dö-
kümlerini, işe giriş-çıkış tarihlerini, iş sözleşmesini ve
fazla mesaisini ispat etmek üzere çalışma arkadaşı Tanık 69
Sayfa metni
70 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
C’nin iletişim ve kimlik bilgilerini Avukat A’ya sunmuştur.
22.01.2022 tarihli ve 31727 sayılı Resmî Gazete’de yayım-
lanan Mal, Hak veya Alacağın Ulusal Yargı Ağı Bilişim
Sistemi Üzerinden Sorgulanması Hakkında Yönetmelik
uyarınca Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üze-
rinden araç sorgusu, icra dosyası sorgusu, Gelir İdare-
si Başkanlığı kayıt sorgusu, posta çeki sorgusu, Sosyal
Güvenlik Kurumu kayıt sorgusu kredi kuruluşları ve fi-
nansal kuruluşlar kayıt sorgusu, taşınmaz sorgusu ve
diğer sorgulamalar gerçekleştirilebilmektedir. Anılan
Yönetmeliğin 6’ncı maddesi uyarınca UYAP ortamında
alacaklı taraf vekili olarak ilgili icra dosyasına kaydedil-
miş avukatlar, UYAP üzerinden bu sorgulamaları – öde-
me emrindeki müddet geçtikten ve borçlu itiraz etmiş
ise itirazının kaldırılması şartıyla – yapabilmektedir.
Bu itibarla, avukatlık mesleğinin niteliği gereği avukatlar tarafından
son derece geniş bir yelpazede ve farklı kategorilerde kişisel veri
işlenebilmektedir. Zira avukatlar, müvekkillerinin ve temsil ettikleri
diğer kişilerin vekili sıfatıyla bireylerin çalışma hayatından aile ha-
yatına, ekonomik durumundan sağlık ve ceza yargılamalarına kadar
hayatlarının en özel ve hassas alanlarına temas eden uyuşmazlıklar-
da hukuki destek sunmaktadır. Bu süreçlerde ilgili kişilerin hakları-
nın korunması, ileri sürülmesi ve savunulması amacıyla çok sayıda
kişisel verinin elde edilmesi, incelenmesi ve kullanılması gerekebil-
mektedir. Dolayısıyla avukatlık mesleğinin yürütülmesi, somut olayın
niteliğine göre farklı kategorilerde kişisel verinin işlenmesini gerekli
kılabilmektedir.
70
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 71
VII. KİŞİSEL VERİLERİ
İŞLEME ŞARTLARI
Kişisel verilerin işlenme şartları 6698 sayılı Kanunun 5’inci madde-
sinde; özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları ise 6698 sayılı
Kanunun 6’ncı maddesinde hüküm altına alınmıştır.
A. Kişisel Verilerin İşlenme Şartları
Kişisel verilerin işlenme şartlarının düzenlendiği 6698 sayılı Kanunun
5’inci maddesinin birinci fıkrasında; kişisel verilerin ilgili kişinin açık
rızası olmaksızın işlenemeyeceği, ikinci fıkrasında, bu fıkrada belir-
tilen şartlardan (-Kanunlarda açıkça öngörülmesi, -Fiili imkânsızlık
nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına
hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının
hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması, -Bir
sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olma-
sı kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin
gerekli olması, -Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine
getirebilmesi için zorunlu olması, -İlgili kişinin kendisi tarafından
alenileştirilmiş olması, -Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korun-
ması için veri işlemenin zorunlu olması, -İlgili kişinin temel hak ve
özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru
menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması) birinin varlığı ha-
linde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenme-
sinin mümkün olduğu hükme bağlanmıştır.
71
Sayfa metni
72 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
1. Açık Rıza
6698 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin (a) bendinde açık rıza; “Be-
lirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle
açıklanan rıza” şeklinde tanımlanmıştır. Açık rıza, 6698 sayılı Kanun-
da hem özel nitelikli kişisel verilerin hem de özel nitelikli olmayan
kişisel verilerin işlenmesi bakımından söz konusu olan hukuka uy-
gunluk sebeplerinden biridir. 6698 sayılı Kanunun 3’üncü maddesin-
de yer verilen açık rıza tanımı kapsamında, açık rızanın üç unsuru
bulunmaktadır. Bunlar: “belirli bir konuya ilişkin olma”, “bilgilendir-
meye dayanma” ve “özgür iradeyle açıklanma”dır.
Bu doğrultuda veri sorumlusu tarafından açık rızanın hangi konuya
ilişkin olarak talep edildiğinin açıkça ortaya konulması gerekmek-
tedir. Ayrıca açık rıza bir irade beyanı olduğundan, kişinin özgür bir
şekilde rıza gösterebilmesi için neye rıza gösterdiğini de bilmesi ve
kişinin sadece konu üzerinde değil, aynı zamanda rızasının sonuçları
üzerinde de tam bir bilgi sahibi olması gerekmektedir. Bu sebeple,
açık rızaya yönelik bilgilendirmenin, kişisel verilerin işlenmesi ile il-
gili bütün konularda açık ve anlaşılır bir biçimde gerçekleştirilmesi
ve mutlaka kişisel verinin işlenmesinden önce yapılması gerekmek-
tedir. Diğer yandan, açık rızanın geçerlilik kazanabilmesi için kişinin
yaptığı davranışın bilincinde olması ve bu davranışın kişinin kendi
kararı olması gerekmektedir. Ayrıca veri sorumlusu tarafından kişisel
veri işleme faaliyetinin gerçekleştirilmesinde öncelikle diğer kişisel
veri işleme şartlarından birine dayanılıp dayanılmayacağı değerlen-
dirilmeli, bunlardan hiçbiri yoksa ilgili kişinin açık rızasının alınması
yoluna gidilmelidir63.
7263 Uygulama Rehberi, s.73.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 73 Örnek: Alacaklı C’nin, borçlu ilgili kişi B’den olan alacağı için Avukat A tarafından B hakkında icra takibi başlatılmıştır. Ödeme emrini tebliğ alan B, baro levhasından Avukat A’nın iletişim bilgilerini edinmiş ve Avukat A’dan icra ta- kibine ilişkin bilgi almak amacıyla Avukat A’yı aramıştır. Avukat A, borçlu B’ye bilgi verdikten sonra, B icra taki- bine ilişkin diğer işlemlere (haczin kaldırılması, ödeme yapılması) ilişkin olarak cep telefon numarasının kayde- dilmesini ve kendisiyle iletişime geçilmesini istemiştir. Bu bağlamda Avukat A, borçlu B’nin kişisel verisini açık rızaya dayalı olarak işlemektedir. Örnek: M, haksız fesih nedeniyle eski işvereni İ’ye karşı işe iade davası açmak amacıyla Avukat A’dan hukuki yardım ta- lebinde bulunmuştur. Bu kapsamda taraflar arasında, ücreti daha sonra belirlenecek şekilde bir avukatlık söz- leşmesi kurulmuş; M, işe iade davasının açılabilmesi için kimlik, iletişim, SGK kayıtları, bordrolar, performans de- ğerlendirme kayıtları ve işten çıkarılmasına ilişkin yazış- malar gibi kişisel verilerini içeren belgeleri Avukat A’ya teslim etmiştir. Avukat A, avukatlık sözleşmesinin imzalanması sırasın- da M’ye ayrıca “kişisel verilerin işlenmesine açık rıza” başlıklı standart bir form imzalatmış; formda kişisel ve- rilerin hukuki danışmanlık hizmetinin sunulması, dava açılması ve gerekli görülmesi hâlinde üçüncü kişiler- le paylaşılması amacıyla işleneceği belirtilmiştir. Söz 73
Sayfa metni
74 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
konusu formda veri işleme faaliyetlerinin önemli bir
kısmının aslında sözleşmenin ifası ve hukuki yükümlü-
lüklerin yerine getirilmesi kapsamında açık rıza gerek-
tirmeksizin işlenebilecek nitelikte olduğu hususuna yer
verilmemiş; açık rızanın verilmemesi hâlinde hukuki hiz-
met sunulamayacağı yönünde bir ibareye de formda yer
verilmiştir.
Avukatlık ücretinin belirlenmesi aşamasında taraflar
arasında uyuşmazlık çıkmış; M, Avukat A’ya kişisel veri-
lerinin işlenmesine ilişkin açık rızasını geri aldığını yazılı
olarak bildirmiştir. Bunun üzerine Avukat A, açık rızanın
geri alınmasının herhangi bir sonuç doğurmayacağını,
zira M’ye ait kişisel verileri 6698 sayılı Kanunun 5’inci
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca “bir sözleşmenin ku-
rulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması”
hukuki sebebine dayanarak işlemeye devam edebilece-
ğini ifade etmiştir.
M ise kendisinden açık rıza alınmasını gerektirmeyen
veri işleme faaliyetleri bakımından açık rıza talep edil-
mesinin ve hukuki hizmetin açık rızaya bağlanmasının
hukuka ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, ayrıca
açık rızasını geri almasına rağmen verilerinin işlenmeye
devam edeceğinin bildirilmesinin veri işleme süreçle-
ri bakımından 6698 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin
ikinci fıkrasında sayılan dürüstlük ilkesi ile bağdaşma-
dığını ileri sürmüştür.
Açık rıza dışında 6698 sayılı Kanunda öngörülen başka
bir kişisel veri işleme şartının mevcut olduğu hâllerde,
veri işleme faaliyetinin hukuki dayanağı olarak açık rıza
74
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 75
ile diğer işleme şartlarının birlikte kullanılmaması ge-
rekmektedir. Zira Kanunda öngörülen başka bir işleme
şartı bulunmasına rağmen açık rızaya başvurulması, il-
gili kişiyi yanıltıcı nitelik taşıyabileceğinden hukuka ve
dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edebilecektir. Bu ne-
denle veri sorumlusu, veri işleme faaliyetini mümkün
kılan başka bir hukuki sebep mevcut ise açık rızaya da-
yanmamalıdır. Her ne kadar Kanunda birden fazla veri
işleme şartının somut olaya göre birlikte değerlendirile-
bilmesi mümkün olsa da açık rıza diğer işleme şartlarıy-
la birlikte kullanılabilecek bir hukuki dayanak niteliğini
haiz değildir.
2. Kanunlarda Açıkça Öngörülme
Kişisel verilerin, özel nitelikli olup olmadığına bakılmaksızın, işlen-
mesine imkân tanıyan işleme şartlarından biri, veri işleme faaliye-
tinin kanunlarda açıkça öngörülmesidir. Kanunlarda kişisel verilerin
işlenebileceğine ilişkin bulunan bir hüküm, kişisel veri işleme şartını
oluşturacaktır. Kişisel veri işlenmesiyle ilgili herhangi bir kanunda
açık bir hüküm varsa veya açık bir hüküm ile ikincil mevzuata yön-
lendirme yapılmışsa bu işleme şartına istinaden kişisel verilerin iş-
lenmesi mümkündür64.
Kurulun 14.09.2023 tarihli ve 2023/1578 sayılı kararında65;
“…Şikâyete konu belge, aile mahkemesinde görülmekte
olan bir dava kapsamında ilgili mahkemeye sunulmuş
olup, özel mahkemelerden olan aile mahkemelerince
64 Uygulama Rehberi, s.73.
65 Kurulun 14.09.2023 tarihli ve 2023/1578 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.
kvkk.gov.tr/Icerik/7771/2023-1578, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 75
Sayfa metni
76 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
yapılan yargılamalara ilişkin hükümlerin, 4787 sayı-
lı Aile Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanunda düzenlendiği, anılan Kanunun, “Usul hüküm-
leri” başlıklı 7’nci maddesinin (2) numaralı fıkrasında,
“Özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, bu
Kanunda hüküm bulunmayan konularda Türk Medenî
Kanununun aile hukukuna ilişkin usul hükümleri ile Hu-
kuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır”
hükmünün düzenlendiğinin görüldüğü, Aile mahkeme-
sinde yapılan yargılama kapsamında mahkemece talep
edilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi hususunda 4787
sayılı Kanun’da özel bir hüküm bulunmaması nedeniy-
le ilgili Kanunda yapılan atıf gereği 6100 sayılı Hukuk
Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin incelendiği, 6100
sayılı Kanunun, “Üçüncü kişinin belgeyi ibraz etmeme-
si” başlıklı 221’inci maddesinde, “(1) Mahkeme, üçüncü
kişi veya kurumun elinde bulunan bir belgenin taraf-
larca ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu olduğuna
karar verirse, bu belgenin ibrazını emreder. (2) Belgeyi
ibraz etmesine karar verilen herkes, elindeki belgeyi
ibraz etmek; belgeyi ibraz edememesi hâlinde ise bu-
nun sebebini delilleri ile birlikte açıklamak zorundadır.”
hükmünün düzenlendiği, Somut olayda da veri sorum-
lusuna mahkeme tarafından yazılan bir müzekkere ile
ilgili kişinin gördüğü tedavilere ilişkin kayıtların talep
edildiği, veri sorumlusunun 6100 sayılı Hukuk Muhake-
meleri Kanunu’nun 221’inci maddesinde yer alan hük-
me uygun şekilde ve Kanunun 8’inci maddesinin (3)
numaralı fıkrasında düzenlenen “Kişisel verilerin ak-
tarılmasına ilişkin diğer Kanunlarda yer alan hükümler
76 saklıdır” hükmü çerçevesinde özel nitelikli kişisel veri
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 77
ihtiva eden belgeleri mahkemeye sunduğu ve bu kap-
samda yapılacak bir işlem olmadığı kanaatine varıldığı,
ifadelerine yer verilmiş olup “…İlgili kişinin özel nitelikli
kişisel verilerinin, aldığı sağlık hizmetine istinaden üni-
versite bünyesinde yer alan bir tıp merkezi tarafından
işlenmesinin, Kanunun 6’ncı maddesinin (3) numaralı
fıkrası hükümleri kapsamında olduğuna,...”,“... İlgili kişi-
nin özel nitelikli kişisel verisi niteliğindeki sağlık kayıt-
larının veri sorumlusu tarafından mahkemeye aktarıl-
masının, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun
221’inci maddesinde yer alan hükme dayandığı dikkate
alındığında söz konusu kişisel veri aktarımının Kanunun
8’inci maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer alan “Kişi-
sel verilerin aktarılmasına ilişkin diğer kanunlarda yer
alan hükümler saklıdır.” hükmü kapsamında olduğuna
(…) Kanun kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadı-
ğına”
karar verilmiştir.
⁕
Kurulun 09.09.2021 tarihli ve 2021/909 sayılı kararında66;
“İcra ve İflas Hukuku gereğince ifası talep edilen hak ve
borçların ancak yetkili devlet organlarına başvuru yo-
luyla ve yasal düzenlemelerde gösterilen usuller çerçe-
vesinde cebrî olarak takip edilebildiği, “haciz”in; kural
olarak kesinleşmiş bir icra takibinin konusu olan belli
bir para alacağının ödenmesini sağlamak için bu yol-
66 Kurulun 09.09.2021 tarihli ve 2021/909 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
tr/Icerik/7141/2021-909, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 77
Sayfa metni
78 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
da talepte bulunan alacaklı lehine, söz konusu alacağı
karşılayacak miktar ve değerdeki borçluya ait mal ve
haklara icra dairesi tarafından hukuken el konulması
olarak tanımlandığı, söz konusu mal ve hakların borç-
lunun elinde olabileceği gibi üçüncü bir kişide de bulu-
nabildiği,
Borçluya ait olmakla beraber üçüncü kişilerde bulunan
hak ve alacakların haczinin İcra ve İflas Kanununun 89
uncu maddesinin (1) numaralı fıkrasında “Bu ihbarna-
mede dosya numarası; üçüncü kişinin kimlik ve adre-
si ile alacaklının, borçlunun kimlikleri, varsa vekilin/
vekillerin kimlik ve adresi; alacak tutarı ile faiz ve gi-
derler haczin hangi miktar için yapıldığı hakkındaki bil-
giler bulunur. Ayrıca, haciz ihbarnamesi, üçüncü kişinin
alacak tahsil edilinceye kadar borcunu yalnız haciz ih-
barnamesini gönderen icra dairesinin banka hesabına
yatırması gerektiği, borçluya yapılan ödemenin geçerli
olmayacağı ihtarını içerir. Bundan başka, üçüncü kişi-
ye, takip borçlusunun kendisinden alacağı bulunmadığı
veya takip borçlusuna daha önce ödediği veya borcun
emrettiği kişiye ödendiği gibi bir iddiası varsa, icra da-
iresine (haciz ihbarnamesine) itiraz edebileceği (cevap
verebileceği); aksi durumda, borcun zimmetinde sayıla-
cağı ve bu miktarı icra dairesine ödemek zorunda kala-
cağı uyarısı yapılır.” hükmü ile düzenlendiği,
İİK’nın 89 uncu maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsa-
mında borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağının tahsili
amacıyla alacaklı tarafından bildirilen gerçek veya tüzel
kişilere İcra Müdürlüklerince birinci haciz ihbarnamesi
78
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 79
gönderilmesinin alacaklı ile vekili arasındaki vekâlet
ilişkisi gereğince veri sorumlusu avukatın, müvekkili
adına ilgili kişinin kişisel verilerini icra dairesine sun-
mak suretiyle gerçekleştirdiği bu kapsamda söz konusu
veri işleme faaliyetinin hem Kanunun 5 inci maddesinin
(2) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan “Kanunlar-
da açıkça öngörülmesi” hükmüne hem de (e) bendinde
yer alan “Bir hakkın tesisi, kullanılması, korunması için
veri işlemenin zorunlu olması” hükmüne dayandığı
değerlendirmelerinden hareketle;
İlgili kişinin kişisel verilerinin veri sorumlusu avukat ta-
rafından icra dairesiyle izinsiz paylaşılması hususuna
ilişkin olarak; İcra ve İflas Kanununun 89 uncu maddesi
kapsamında borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağının
tahsili amacıyla alacaklı tarafından bildirilen gerçek
veya tüzel kişilere İcra Müdürlüklerince birinci haciz
ihbarnamesi gönderilmesi suretiyle alacaklı ve vekili
arasındaki vekâlet ilişkisi gereğince alacaklı adına İcra
Müdürlükleri nezdinde ilgili kişinin kişisel verilerinin iş-
lenmesinin Kanunun 5 inci maddesinin (2) numaralı fık-
rasının (a) ve (e) bentlerinde yer alan ‘Kanunlarda açık-
ça öngörülme’ ve ‘Bir hakkın tesisi, kullanılması veya
korunması için veri işlemenin zorunlu olması’ şartına
dayanarak gerçekleştirildiği, bu çerçevede ilgili şika-
yete ilişkin olarak Kanun kapsamında tesis edilebilecek
bir işlem bulunmadığına,”
karar verilmiştir. 79
Sayfa metni
80 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Kurulun 16.09.2021 tarih ve 2021/925 sayılı kararında67;
“…iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğini iddia
eden bir işçi hakkında veri sorumlusu avukat tarafından
açılan işe iade davasında ilgili kişinin ad soyadının ve
sendikalı olduğu bilgisinin paylaşılmasının; somut ola-
yın başka bir işçi lehine açılmış bir işe iade davası olma-
sı ve davanın sendikal faaliyet üzerine kurulmuş olma-
sı, ayrıca bu husustaki ispat külfetinin veri sorumlusu
avukata ait olduğu davada, aynı işyerinde çalışan ilgili
kişinin sendikalılıktan ayrılmış olma bilgisinin dosyayla
ilgili olması sebebiyle Avukatlık Kanununun 2 nci mad-
desinde yer alan hüküm ve Hukuk Muhakemeleri Kanu-
nunun 119 uncu maddesi uyarınca işe iade dava dilekçe-
sinde kullanmasının Kanunun 6 ncı maddesine aykırılık
teşkil etmediği…” değerlendirilerek 6698 sayılı Kanun
kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığına
karar verilmiştir.
⁕
Kurulun ilgili kişiye ait özel nitelikli kişisel verilerin avukat tarafın-
dan mahkemeye aktarılmasına ilişkin 17.08.2023 tarih ve 2023/1414
sayılı kararında68;
“... Avukatlık Kanununun 2 ve 35’inci maddelerinin yanı
sıra HMK’nin 219’uncu maddesindeki hükümler göz
önünde bulundurularak söz konusu genetik verilerin
veri sorumlusunca işlenmesinin Kanunun 6’ncı madde-
67 Kurulun 16.09.2021 tarihli ve 2021/925 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
tr/Icerik/7142/2021-925, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
68 Kurulun 17.08.2023 tarihli ve 2023/1414 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
80tr/Icerik/7780/2023-1414, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 81
sinin (3) numaralı fıkrasına uygun bir işleme faaliyeti ol-
duğu ve ilgili mahkemelere aktarılmasının da Kanunun
8’inci maddesine uygun bir kişisel veri aktarım faaliyeti
olduğu...”
değerlendirmelerinden hareketle,
İlgili kişiye ait genetik veri kategorisindeki DNA test ra-
porlarının aynı zamanda ilgili kişinin çocuklarına ait ra-
porlar olduğu göz önünde bulundurularak söz konusu
kişisel verinin çocukların vekili olan veri sorumlusunca
işlenmesinin ve aktarılmasının Kanun’un 8’inci madde-
sinin 2 numaralı fıkrası kapsamında ve Kanun’un 6’ncı
maddesinin (3) numaralı fıkrasında yer verilen sağlık ve
cinsel hayat dışındaki kişisel verilerin kanunlarda ön-
görülen hâllerde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın
işlenebileceği hükmüne uygun olduğu değerlendirildi-
ğinden Kanun kapsamında yapılacak bir işlem olmadı-
ğına…”
sonucuna varılmıştır.
3. Fiili İmkânsızlık
Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulu-
nan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin, kendisinin ya
da başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zo-
runlu olması halinde ilgili kişinin kişisel verileri işlenebilecektir69. Ör-
neğin, geçirdiği bir kaza nedeniyle bilinci kapalı olan bir müvekkilin
daha önce kendisine verdiği sağlık raporlarının hastaneye iletilmesi
suretiyle avukat tarafından işlenmesi mümkündür.
69 Uygulama Rehberi, s. 73. 81
Sayfa metni
82 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
4. Sözleşmenin Kurulması veya İfası İçin Gerekli Olma
Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili ol-
ması kaydıyla sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenme-
sinin gerekli olması durumunda bu amaçla sınırlı olmak üzere kişi-
sel verilerin işlenmesi mümkündür. Örneğin; bir sözleşme gereğince
paranın ödenmesi için alacaklı tarafın hesap numarasının alınması
veya bir bankayla kredi sözleşmesi yapılması sırasında bankanın, o
kişiye ait maaş bordrosunu, tapu kayıtlarını, icra borcu olmadığına
dair belgeyi edinmesi hâlleri bu kapsamda değerlendirilmektedir70.
Bu bağlamda avukatın müvekkilini temsilen dava açabilmek veya icra
takibi yapabilmek amacıyla müvekkili ile akdettiği sözleşme kapsa-
mında müvekkilinin kişisel verilerini işleme faaliyeti 6698 sayılı Ka-
nunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi uyarınca hukuka
uygun olacaktır.
Örnek:
Bir avukat, müvekkili ile arasındaki vekâlet sözleşmesi
uyarınca müvekkili adına dava açabilmek için müvekki-
linin kimlik bilgilerini veya icra takibi sonunda borçlu-
dan tahsil edeceği alacağı müvekkilinin banka hesabına
yatırmak için müvekkilinin banka hesap numarası bilgi-
lerini işlemek zorundadır.
8270 Uygulama Rehberi, s. 74.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 83
5. Veri Sorumlusunun Hukuki Yükümlülüğünü Yerine Getirebilmesi
İçin Veri İşlemenin Zorunlu Olması
Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için
kişisel veri işlenmesinin zorunlu olduğu hâllerde, ilgili kişinin kişisel
verileri işlenebilecektir.
Örnek:
Mesleki faaliyetini serbest olarak sürdüren avukatlar,
avukatlık sözleşmesi kapsamında kazandığı vekâlet
ücretine ilişkin serbest meslek makbuzu düzenlemek
zorundadır. Nitekim 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
236’ncı maddesi uyarınca serbest meslek erbabı, mes-
leki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha
serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını
müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve
almak mecburiyetindedir.
Makbuzun muhteviyatı ise Vergi Usul Kanununun 237’nci
maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre serbest meslek
makbuzlarına: 1. Makbuzu verenin soyadı adı veya unvanı,
adresi, vergi dairesi ve hesap numarası; 2. Müşterinin so-
yadı, adı veya unvanı ve adresi; 3. Alınan paranın miktarı;
4. Paranın alındığı tarih; yazılır ve bu makbuzlar serbest
meslek erbabı tarafından imzalanır. Bu bağlamda gerçek-
leştirilen kişisel veri işleme faaliyeti ise veri sorumlusu-
nun hukuki yükümlülüğü kapsamında hukuka uygun ola-
caktır. Aynı zamanda işlenecek olan verilerin “kanunlarda
açıkça öngörülmüş olması” sebebiyle söz konusu faaliyet
bakımından “kanunlarda açıkça öngörülme” veri işleme
şartı da geçerli bir şekilde uygulanabilecektir. 83
Sayfa metni
84 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
6. İlgili Kişinin Kendisi Tarafından Alenileştirilmiş Olması
İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilen, bir başka ifadeyle ilgi-
li kişinin bizzat kendisi tarafından herhangi bir şekilde kamuoyuna
açıklanmış olan kişisel verileri işlenebilecektir. Bu duruma örnek ola-
rak bir kişinin belirli hâllerde kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla
iletişim bilgilerini kamuya açık şekilde ilan etmesi verilebilir. Bu nok-
tada belirtmek gerekir ki kişisel verinin alenileştirilmiş kabul edile-
bilmesi için ait olduğu kişinin aleni olmasını istemesi gerekir. Başka
bir ifadeyle alenileştirmenin gerçekleştirilebilmesi için alenileştirme
iradesinin varlığı gerekir. Alenileştirme iradesi yoksa bir kişinin ki-
şisel verisinin herkesin görebileceği bir yerde olması kişisel verinin
alenileştirildiği anlamına gelmez. Ayrıca alenileştirilen kişisel verinin
amacı dışında kullanılmaması gerekmektedir71.
Kurulun 01.12.2022 tarih ve 2022/1281 sayılı kararında72;
“…Veri sorumlusunun yaptığı aramalar sonrasında ilgili
kişiler konumundaki oğlunun, babasına ait borç bilgisini
ilk defa bu aramalar ile öğrenmesinin mümkün olmadı-
ğı, zira bu aramalardan önce tanzim edilmiş olan haciz
tutanağında kendisinin imzası bulunduğundan, borçlu-
nun oğlunun konuya hâlihazırda vakıf olup şikâyet ko-
nusu olan kişisel verinin, alenileştiği, aleni verinin ise
alenileştirildiği kişiler bakımından gizliliğinin düşünü-
lemeyeceği, (...)Borçlunun oğlunun da haciz tutanağına
imza atmakla haciz işleminin bir tarafı hâline geldiği,
birtakım hacizli mallar üzerine yediemin olarak tayin
71 Uygulama Rehberi, s. 75.
72 Kurulun 01.12.2022 tarihli ve 2022/1281 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
84 tr/Icerik/7589/2022-1281, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 85
edildiği ve yetkilisi olduğunu iddia ettiği şirket adına söz
konusu mallar üzerinde istihkak iddiasında bulunduğu-
nun anlaşıldığı, bu çerçevede Kanunun 5’inci maddesi-
nin (2) numaralı fıkrasının (e) bendi uyarınca “Bir hakkın
tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin
zorunlu olması” şartına dayanılarak, örneğin üzerine
yediemin olarak tayin edildiği hacizli malların durumu
vb. hakkında bilgi almak ve yürütülen hukuki işlemler
hakkında kendisine bilgi vermek amacıyla kişisel verisi
hüviyetinde olan şahsî cep telefonu numarasının, veri
sorumlusu avukat tarafından, borçlunun oğlunun açık
rızası olmaksızın, söz konusu amaçla sınırlı ve kısıtlı
olmak üzere işlenebileceği, zira somut olayda alacaklı
tarafın hak ve menfaatlerinin korunmasının, oğlunun
üzerine yediemin bırakıldığı hacizli malların durumu
ve bu konu hakkında kendisi ile irtibat kurulabilme-
si ile yakından irtibatlı olduğu ifade edilmiş olup “Veri
sorumlusunun Kuruma ilettiği belgelerden, borçlunun
oğlunun da söz konusu borcun hacizle tahsili sırasında
haciz mahallinde bulunduğu ve Haciz Tutanağını imza-
ladığı, dolayısıyla babasının borcu hakkında hâlihazırda
bilgi sahibi olduğu, şikâyet konusu aramalara dair ka-
yıtların ise anılan Haciz Tutanağının tanzim edildiği ta-
rihin ertesi gününe ait olduğu, bu nedenlerle borçlunun
“aynı zamanda da kişisel verisi olan, kendisinin borçlu
olduğuna dair bilginin veri sorumlusu tarafından oğlu-
na iletilmesi” şeklindeki şikâyetine ilişkin olarak Kanun
kapsamında tesis edilebilecek bir işlem olmadığına,”
karar verilmiştir.
85
Sayfa metni
86 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
7. Bir Hakkın Tesisi, Kullanılması veya Korunması İçin Veri İşlemenin
Zorunlu Olması
Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması ha-
linde ilgili kişinin kişisel verilerinin işlenmesi mümkündür.
Kurulun 18.05.2022 tarihli ve 2022/489 sayılı kararında73;
“…Birlik Başkanlığının ilgili kişinin kişisel verilerini içe-
ren belgeleri Birliğin vekili tayin edilen avukat ile pay-
laşması ile ilgili olarak; Birliğin kamu tüzel kişiliğini haiz
bir kurum olarak taraflarına hasredilen görevleri yerine
getirmeleri sürecinde dışarıdan avukatlık hizmeti aldık-
ları ve bu durumda söz konusu avukat ile ilgili kişiye ait
kişisel verileri içeren belgeleri paylaşmalarının Kanu-
nun 5’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (e) bendi
çerçevesinde değerlendirilebileceği kanaatine varıl-
dığından ilgili kişinin Birlik hakkındaki şikâyeti ile ilgili
olarak Kanun kapsamında yapılacak herhangi bir işlem
bulunmadığı ile
Veri sorumlusu sıfatını haiz avukatın ilgili kişinin kişisel
verilerini içeren belgeleri yürütülen soruşturma kapsa-
mında Baroya aktarmasının Kanunun 8’inci maddesine
uygun olarak Kanunun 5’inci maddesinin (2) numaralı
fıkrasının (e) bendi çerçevesinde gerçekleştirildiği ka-
naatine varıldığından ilgili kişinin söz konusu avukat
hakkındaki şikâyeti ile ilgili olarak Kanun kapsamında
yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı…”
yönünde karar vermiştir.
73 Kurulun 18.05.2022 tarihli ve 2022/489 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
86 tr/Icerik/7563/2022-489, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 87
Avukatın müvekkiline hukuki yardım sağlarken, dava ya da takip ko-
nusu olayla doğrudan bağlantılı olan üçüncü kişilere ait kişisel verileri
işlemesi gerekebilir. Bu tür veri işleme faaliyetleri çoğu durumda 6698
sayılı Kanunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca
“bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması”
hukuki sebebine dayanmakla birlikte, somut olayın özelliklerine göre
Kanunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan diğer veri işle-
me şartları kapsamında da gerçekleştirilebilir. Bu kapsamda, kişisel
veri işleme faaliyetinin Kanunda öngörülen açık rıza dışındaki işleme
şartlarından birine dayanması hâlinde, ayrıca ilgili kişinin açık rıza-
sına başvurulması hukuken isabetli olmayacaktır. Nitekim savunma
hakkının ve adil yargılanma hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi
bakımından avukatların kişisel veri işleyebilmesi kritik öneme sahiptir.
Kurulun 22.03.2023 tarihli ve 2023/437 sayılı kararında74;
“…Avukatlık Ortaklığının yetkilerinin, Şirket ile arasın-
daki vekâlet ilişkisi ve Sözleşme kapsamında Şirketin
alacaklarının tahsil ve takip işlemlerinin yürütülmesi ile
sınırlı olsa dahi Şirket tarafından kendisine aktarılan
kişisel veriler üzerinde gerçekleştirilecek işleme faali-
yetlerini yönettiğinin görüldüğü, bu itibarla, avukatlık
faaliyetleri çerçevesinde Avukatlık Ortaklığının kişisel
veri işleme faaliyetleri bakımından serbestçe karar ver-
me yetkisine sahip olduğu, ilgili kişinin şikâyetine konu
kişisel verilerinin işlenme amaç ve vasıtalarını belirledi-
ği ve veri sorumlusu olarak kabul edilmesi gerektiği…”
74 Kurulun 22.03.2023 tarihli ve 2023/437 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
tr/Icerik/7600/2023-437, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 87
Sayfa metni
88 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
“…Veri sorumlusu tarafından avukatlık faaliyetleri kap-
samında Şirketin alacaklarının borçlu ilgili kişiden tah-
sil edilebilmesi ve ilgili kişiye sağlanacak kolaylıklar
ile borcun ödenmemesi durumunda ilgili kişinin maruz
kalabileceği hukuki risklerin bildirilmesi amacıyla Ka-
nunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde
öngörülen “bir hakkın tesisi, kullanılması veya korun-
ması için veri işlemenin zorunlu olması” işleme şartına
dayanılarak kısa mesaj göndermek suretiyle ilgili kişi-
nin kişisel verilerinin işlenmesinin mümkün olduğu…”
kararı verilmiştir.
Kurulun 21.10.2021 tarihli ve 2021/1069 sayılı kararında75;
“…İcra İflas Kanunu’nun 89’uncu maddesinde “ (1) Hami-
line ait olmıyan veya cirosu kabil bir senetle müstenit
bulunmıyan alacak veya sair bir talep hakkı veya borç-
lunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse
icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bun-
dan böyle borcunu ancak icra dairesine ödiyebileceğini
ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber olmadı-
ğını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan
böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim edebilece-
ğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde
malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalaca-
ğını bildirir (Haciz ihbarnamesi). Bu haciz ihbarname-
sinde, ayrıca 2, 3 ve 4’üncü fıkra hükümleri de üçüncü
şahsa bildirilir. (2) Üçüncü şahıs; borcu olmadığı veya
malın yedinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin
75 Kurulun 21.10.2021 tarihli ve 2021/1069 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
88tr/Icerik/7262/2021-1069, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 89 tebliğinden önce borç ödenmiş veya mal istihlak edilmiş veya kusuru olmaksızın telef olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş oldu- ğu gibi bir iddiada ise, keyfiyeti, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dai- resine yazılı veya sözlü olarak bildirmeye mecburdur. ” hükmünün yer aldığı, Bu kapsamda, veri sorumlusunun vekili olduğu Banka adına borçlu tarafın yakınlarına 89/1 haciz ihbarname- si göndermesinde, Bankanın haklarını ve menfaatlerini korumak amacıyla hareket ettiği, bu anlamda Avukat- lık Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülükleri ve yürüt- mekte olduğu icra işlemleri bakımından İcra İflas Kanu- nu ve ikincil mevzuat düzenlemelerinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla ilgili birim/ mercilere bildirme yetkisi olduğu ve bu bağlamda iş- lediği kişisel verilerin Kanunun 5’ inci maddesinin (2) numaralı fıkrası çerçevesinde ilgili kişinin açık rızası ol- maksızın işlemesinin kanuna uygun olacağı kanaatine varıldığı…” ifade edilmiş olup, “…Avukat tarafından vekili olduğu bankanın alacağı- nı tahsil etmek amacı ile yürütmekle yükümlü olduğu işlemlerin tesisi için üçüncü kişilere İcra ve İflas Kanu- nu’nun 89’uncu maddesinin (1) numaralı fıkrası kap- samında haciz ihbarnamesi gönderilmesi amacıyla ilgili kişinin adı, soyadı, kimlik numarası ve adres bilgi- sinin işlenmesi Kanunun 5’inci maddesinin (2) numaralı 89
Sayfa metni
90 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
fıkrasının (e) bendinde yer alan “bir hakkın tesisi, kul-
lanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu ol-
ması hükmü” kapsamında Kanuna uygun olduğu değer-
lendirildiğinden söz konusu şikâyet ile ilgili olarak veri
sorumlusu Avukat hakkında da Kanun kapsamında tesis
edilecek bir işlem olmadığına”
karar verilmiştir.
B. Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları
6698 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında kişilerin ırkı,
etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer
inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı,
cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri
ile biyometrik ve genetik verilerinin özel nitelikli kişisel veri olduğu,
üçüncü fıkrasında özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinin yasak
olduğu; ancak bu fıkrada belirtilen şartlardan (-İlgili kişinin açık rı-
zasının olması, -Kanunlarda açıkça öngörülmesi, -Fiili imkânsızlık
nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına
hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin, kendisinin ya da bir başkasının
hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması, -İl-
gili kişinin alenileştirdiği kişisel verilere ilişkin ve alenileştirme ira-
desine uygun olması, -Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması
için zorunlu olması, -Sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişi-
ler veya yetkili kurum ve kuruluşlarca, kamu sağlığının korunması,
koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürü-
tülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması, yönetimi ve finansma-
nı amacıyla gerekli olması, -İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal
güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yü-
90kümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması, -Siyasi, felsefi,
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 91
dini veya sendikal amaçlarla kurulan vakıf, dernek ve diğer kâr ama-
cı gütmeyen kuruluş ya da oluşumların, tâbi oldukları mevzuata ve
amaçlarına uygun olmak, faaliyet alanlarıyla sınırlı olmak ve üçüncü
kişilere açıklanmamak kaydıyla; mevcut veya eski üyelerine ve men-
suplarına veyahut bu kuruluş ve oluşumlarla düzenli olarak temasta
olan kişilere yönelik olması) birinin varlığı halinde özel nitelikli kişi-
sel verilerin işlenebileceği hükme bağlanmıştır.
Örnek:
Müvekkil B, siyasi parti üyeliği ve dernek faaliyetleri ne-
deniyle işyerinde ayrımcı muameleye maruz kaldığını,
bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini
ve kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsili
için dava açmak istediğini belirterek Avukat A’ya başvur-
muştur. Avukat A, dava sürecinde B’ye ait kimlik, iletişim,
çalışma hayatı, hukuki işlem ve finans verilerinin yanı
sıra, ayrımcılık iddiasının ileri sürülmesi ve ispatı bakı-
mından gerekli olduğu ölçüde B’nin siyasi parti üyeliği
ve dernek üyeliğine ilişkin özel nitelikli kişisel verilerini
işleyebilecektir. Bunun yanında davalı işverenin temsil-
cilerine ve tanıklara ait kimlik, iletişim ve hukuki işlem
verileri ile tanık beyanlarında yer alan ve uyuşmazlıkla
bağlantılı kişisel veriler de işlenebilecektir.
Örnek:
Müvekkilin sağlık bilgilerini içeren bilirkişi raporunun
avukat tarafından müvekkilin açık rızası ile benzer bir
davayı takip eden başka bir avukat meslektaşı ile payla-
şılması – Açık Rıza 91
Sayfa metni
92 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Müvekkilin aniden kalp krizi geçirmesi nedeniyle avukat
tarafından müvekkile ait sağlık verilerinin sağlık görev-
lileriyle paylaşılması – Fiili İmkânsızlık Hâli
İş kazası için açılan davada engelli raporunun sunulma-
sı. – Hakkın Tesisi
Avukatın kendi çalışanlarının sağlık verisini işlemesi. –
İş sağlığı ve güvenliği.
Anılan maddenin son fıkrasında ise özel nitelikli kişisel verilerin işlen-
mesinde, ayrıca Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alın-
ması gerektiği düzenlenmiş olup bu çerçevede “Özel Nitelikli Kişisel
Verilerin İşlenmesinde Veri Sorumlularınca Alınması Gereken Yeterli
Önlemler” ile ilgili Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 31.01.2018 tarih
ve 2018/10 sayılı Kararında76 sayılan önlemlerin alınması zorunludur.
C. Avukatlar Tarafından Gerçekleştirilen Kişisel Veri İşleme Faaliyetleri
1. Kişisel Verilerin Elde Edilmesi
Avukatlar mesleki faaliyetleri çerçevesinde ilgili kişilerin kişisel veri-
lerini doğrudan ilgili kişiden elde edebilmektedir. Ancak bu faaliyet
genellikle ilgili kişinin müvekkil veya potansiyel müvekkil olduğu du-
rumlar bakımından geçerli olmaktadır. Nitekim avukattan hukuki yar-
dım talebinde bulunan müvekkil veya potansiyel müvekkiller ya da
danışanlar söz konusu hukuki yardımın temelini oluşturacak bilgi ve
belgeleri avukata temin ederken kendi kişisel verilerinin avukat ta-
rafından işleneceğini öngörmektedir. Yukarıda da ifade edildiği üze-
re avukatlık sözleşmesi bakımından avukatın asli edim yükümlülüğü
76 Kurulun 31.01.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
92 tr/Icerik/4110/2018-10, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 93
“belirli bir hukuki yardımda bulunmak” iken söz konusu edimin ifa
edilebilmesi için kişisel veri işlenmesinin zorunlu olması ve kişisel
veri işleme faaliyetinin borç ilişkisinin doğasından kaynaklanan yü-
kümlülük olması nedeniyle avukatın, avukatlık sözleşmesi kapsa-
mında sürdürdüğü kişisel veri işleme faaliyeti, avukatlık sözleşmesi
bakımından bir yan yükümlülüktür. Bu bağlamda ilgili kişi vasfını haiz
müvekkil veya potansiyel müvekkillerin verilerinin 6698 sayılı Kanu-
nun 5’inci maddesinde düzenlenen “bir sözleşmenin kurulması yahut
ifasıyla doğrudan ilgili olmak şartıyla, sözleşme taraflarının kişisel
verilerinin işlenmesinin zorunlu olması” şartı kapsamında işlendiği
söylenebilecektir.
Avukatlar mesleki faaliyetlerini icra ederken müvekkil veya potansi-
yel müvekkilleri dışındaki şahısların (örneğin, müvekkilinin alacaklı
olduğu şahıs veya boşanma sürecinde olduğu eşi ya da müvekkilin
tarafı olduğu sözleşmenin karşı tarafı vb.) verilerini genellikle mü-
vekkil yahut potansiyel müvekkil ya da karşı tarafça mahkemeye/
dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden elde etmektedir.
Örnek:
Taşınmazını K’ya kiraya veren M, kira borcunun zama-
nında ödenmemiş olması nedeniyle taşınmazın tahli-
ye edilmesini sağlamak amacıyla Avukat A’dan hukuki
yardım talebinde bulunmuştur. Müvekkil M adı, soyadı,
kimlik numarası ile adresinden ibaret kişisel verilerini
ve Kiracı K ile arasındaki kira sözleşmesini Avukat A’ya
tevdi etmiştir. Kira sözleşmesinde Kiracı K’nın kimlik nu-
marası, adı, soyadı ve adresi bulunmaktadır. Kira sözleş-
mesinin kendine iletilmesiyle birlikte kiralanan taşın-
mazın tahliyesi talebiyle icra takibi başlatan Avukat A, 93
Sayfa metni
94 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
kiracı K’nın kişisel verilerini Ankara 1 Nolu İcra Dairesine
aktarmıştır.
Söz konusu örnek olayda Kiracı K’nın kimlik numarası,
adı, soyadı ile adresinden ibaret verileri Avukat A tarafın-
dan 6698 sayılı Kanunun 5’inci maddesi gereği “bir hakkın
tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması”
şartı kapsamında işlenmektedir. Benzer şekilde Kiracı
K’nın verilerinin Ankara 1 Nolu İcra Dairesine 6698 sayılı
Kanunun 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin
6698 sayılı Kanunun 5’inci maddesine yaptığı atıfla aynı
veri işleme şartı gerekçe gösterilerek aktarılmaktadır.
Avukatların verileri ilgili kişiden elde etmemiş olması durumunda
10.03.2018 tarihli ve 30356 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aydınlat-
ma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar
Hakkındaki Tebliğin (Aydınlatma Tebliği) 6’ncı maddesi gereği kişisel
verilerin elde edilmesinden sonraki makul bir süre zarfında kişisel ve-
riler ilgili kişi ile iletişim kurmak için kullanılacaksa ilk iletişim anında
ve “kişisel verilerin aktarılması durumunda, en geç ilk veri aktarımı
sırasında” ilgili kişiyi aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmelidir.
a. Avukatların Avukatlık Kanununun 2’nci Maddesi Uyarınca Bilgi ve
Belge Talep Etmesi ve Bu Suretle Kişisel Verileri Elde Etmesi
Türk yargı sistemi temel olarak adlî yargı (ceza yargısı ve medeni yar-
gı), idari yargı, anayasa yargısı ve uyuşmazlık yargısı şeklinde kolla-
ra ayrılmaktadır. Avukatlar ise müvekkillerini pek çok yargı kolun-
da, örneğin bir ilk derece mahkemesi olan ağır ceza mahkemesinde
94veya asliye hukuk mahkemesinde temsil etmektedir. Her yargılama
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 95
faaliyetinin usulü ilgili kanunlarında düzenlenmiş olup77 söz konusu
faaliyetler bakımından farklı ilkeler benimsenmiştir. Örneğin medeni
yargılama usulü bakımından 6100 sayılı Kanun uyarınca “taraflarca
getirme ilkesi” uygulanmaktadır. Bu bağlamda örneğin vekili olduğu
kişiyi menfi tespit davasında temsil eden avukatın, taraflarca getir-
me ilkesi uyarınca davada dayanılan vakıaları ve bunların delillerini
mahkemeye sunması gerekmektedir. Daha da önemlisi avukatın, ve-
kili olduğu kişinin hukuki yararının ispatı için belirli bilgi ve belgeleri
sunması gerekmekte olup söz konusu bilgi ve belgelerin müvekkilin
ve diğer üçüncü kişilerin verilerini içermesi muhtemeldir.
Avukatlık Kanununun 2’nci maddesinin üçüncü fıkrası gereği, yargı
organları, emniyet makamları, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile
kamu iktisadi teşebbüsleri, özel ve kamuya ait bankalar, noterler,
sigorta şirketleri ve vakıflar78 avukatlara görevlerinin yerine getiril-
mesinde yardımcı olmak zorunda olup kanunlarındaki özel düzen-
lenmeler saklı kalmak kaydıyla sayılan kurumların avukat tarafından
gerek duyulan bilgi ve belgeleri avukatın incelemesine sunma yü-
kümlülüğü bulunmaktadır79.
77 Örneğin idari yargıda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uygulanırken, me-
deni yargılama bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanmak-
tadır.
78 Avukatlara gerek duydukları bilgi ve belgeleri sunma yükümlülüğü yalnızca ka-
nunda tahdidi olarak sayılan kurumlar için zorunludur. Örneğin, (kamu iktisadi
teşebbüsü niteliğini haiz anonim şirketler- banka ve sigorta şirketleri dışındaki-)
demekler, ticaret şirketleri, sendikalar ve siyasi partiler, Avukatlık Kanununun 2’nci
maddesinin üçüncü fıkrasında sayılmamış olmaları nedeniyle farklı bir hukuki ge-
rekçe bulunması hariç olmak üzere avukatların gerek duyduğu bilgi ve belgeleri
sunmakla yükümlü değildir. Bu yönde Bkz. Ali Cem Budak, “Avukatlık Kanunu’nun
2. Maddesine Göre Avukatın Bilgi ve Belge İsteme Yetkisi”, Yeditepe Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, Yıl 2004, ss. 363-373, s. 366.
79 Kamu makamlarının avukata bilgi ve belge sunma yükümlülüğü Türkiye ve pek çok
ülkede meslek kuralı olarak benimsenen Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne
Dair Temel Prensipler’de (Havana Kuralları) de düzenlenmiştir. 95
Sayfa metni
96 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Avukatın bilgi ve belge edinmesi gerekliliği, müvekkilin temsil edildiği
konum – davacı veya davalı – fark etmeksizin uyuşmazlığın müvekkil
lehine sonuçlanması bakımından büyük önemi haizdir. Özellikle avu-
katın, davacı vekili sıfatıyla hareket ettiği durumlar bakımından daha
önemli olup müvekkili temsilen açılan davada müvekkilin hukuki yara-
rının ispat edilememesi durumunda müvekkilin haksız yere yargılama
giderlerini ödemek durumunda kalabilmesi de söz konusu olacaktır.
6100 sayılı Kanunun “Dava dilekçesinin içeriği” başlıklı 119’uncu mad-
desinin birinci fıkrası gereği dava dilekçesinde davacı ile davalının
adı ve soyadı ile adresleri, davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik nu-
marası; davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra nu-
marası altında açık özetleri ve iddia edilen her bir vakıanın hangi
delillerle ispat edileceği hususlarına yer verilmesi gereklidir. Mezkûr
maddenin ikinci fıkrası uyarınca davacının iddiasının dayanağı olan
bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerine ve iddia edi-
len vakıaların hangi delillerle ispat edileceği hususlarına yer veril-
memesi durumunda 6100 sayılı Kanunun 119’uncu maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca bir haftalık kesin süre verilmesi ve verilen süre içinde
eksikliklerin tamamlanmaması durumunda davanın açılmamış sayıl-
masına karar verilecektir. Bu bakımdan taraflarca getirme ilkesi çer-
çevesinde öncelikle dava malzemesinin toplanarak 6100 sayılı Kanu-
nun 119’uncu maddesinde düzenlenen dava dilekçesinde bulunması
gereken hususlara yer verilmesi zorunludur.
Yine, 6100 sayılı Kanunun 114’üncü maddesine göre “hukuki yarar” bir
dava şartı olarak öngörülmüş ve 115’inci maddenin ikinci fıkrası uya-
rınca mahkemenin, dava şartı noksanlığını tespit etmesi durumun-
da davanın usulden reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
96Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.2019 tarihli ve 2015/21-3366 E.,
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 97
2019/987 K. sayılı kararında80 hukuki yarar, “Mahkemeden hukuksal ko-
runma talebiyle bir davanın açılabilmesi için davacının davayı açma
(veya hukuksal korunma talep etme) konusunda bir menfaatinin ol-
ması gerekmektedir.” şeklinde tanımlanmıştır. Bu bağlamda bir hukuki
uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması bakımından mahkemeden hu-
kuksal korunma istemi ile bir dava açılabilmesi için öncelikle dava-
nın açılmasında davacının bir çıkarının bulunması şarttır. Söz konusu
hukuki yararın tespiti bakımından ise somut olay bakımından dava
öncesinde araştırma yapılması, davaya ilişkin delillerin elde edilmesi
gerekmektedir. Kişilerin avukat ile temsil edilmek istenmesi durumun-
da bu hukuki yararın ispat yükümlülüğü ise avukata ait olmaktadır.
6100 sayılı Kanunun “Yargılama giderlerinin kapsamı” başlıklı
323’üncü maddesinde başvurma, karar ve ilam harçları, dava nede-
niyle yapılan tebliğ ve posta giderleri, sair evrak ve dosya giderleri
ve yargılama esnasında yapılan giderler gibi pek çok yargılama gideri
sayılmaktadır. 6100 sayılı Kanunun 331’inci maddesi gereği davanın
açılmamış sayılmasına hükmedilen hâllerde yargılama giderleri da-
vacıya yükletilecektir. 6100 sayılı Kanunun “Yargılama giderlerinden
sorumluluk” başlıklı 326’ncı maddesinin birinci fıkrasına göre kanun-
da yazılı hâller dışında, yargılamaya ilişkin giderlerin, hüküm aley-
hine verilen taraftan alınmasına hükmedilecektir. Davacının hukuki
yararının bulunmaması durumunda davanın usulden reddine karar
verilecek olup mezkûr hükme göre aleyhine hüküm verilen davacı
taraftan yargılama gideri alınmasına karar verilecektir.
Öte yandan davalının avukat ile temsil edildiği durumlar bakımın-
dan ise 04.11.2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
80 Bkz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.2019 tarihli ve 2015/21-3366 E., 2019/987
K. sayılı kararı, Erişim Adresi: https://kazanci.com.tr/gunluk/hgk-2015-21-3366.htm,
Erişim Tarihi: 29.06.2026. 97
Sayfa metni
98 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7’nci maddesi gereği yetkisizlik, gö-
revsizlik, dava şartlarının yokluğu nedenleriyle davanın reddedilme-
si yahut davanın açılmamış sayılması durumlarında davacı aleyhine
avukatlık ücretine hükmedilmesi de söz konusu olabilecektir.
Görüleceği üzere, davacı avukatının, dava şartı olan davacının hu-
kuki yararının bulunduğunu ispat edememesi (davanın usulden red-
di) veya dava dilekçesinin içeriğinde bulunması gereken davacının
iddiasını dayandırdığı tüm vakıaların sıralı şekilde özetleri ile iddia
edilen vakıaların ne tür delillerle ispatlanacağı hususlarına yer vere-
memesi (davanın açılmamış sayılması) durumlarında, davacının yar-
gılama giderlerinden sorumluluğu söz konusu olacaktır. Bu durum
ise özen yükümlülüğüne aykırılık teşkil edebilecek olup Avukatlık
Kanununun 40’ıncı maddesi uyarınca avukatın tazminat sorumluluğu
gündeme gelebilecektir. Bu nedenle avukatın, müvekkilinin hukuki
yararını ispat edebilmek için gerekli tüm bilgi ve belgeleri – bu bilgi
ve belgeler kişisel veri içerebileceği gibi içermemesi de mümkündür
– elde etmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte müvekkilinin hukuki yararının ispatı amacıyla ge-
rekli olan bilgi ve belgelerin hukuka uygun olarak elde edilmesi zo-
runludur. Söz konusu kişisel veri içeren bilgi ve belgelerin avukat
tarafından hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmesi avukatın ayrıca
sorumluluğunu doğuracaktır. Avukatın, avukatlık sözleşmesi gereğin-
ce müvekkiline karşı yükümlülüklerini hukukun sınırları içerisinde
gerçekleştirmesi gerekmektedir.
98
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 99 Örnek: Davalı sıfatını haiz müvekkilini ilk derece mahkemesin- de temsil eden avukatın, mahkemenin davanın kabulü neticesinde hükmettiği tazminat tutarını müvekkili tem- silen ödemesi amacıyla davacı gerçek kişinin kişisel veri vasfını haiz banka hesap bilgisini bankadan teminine ihtiyacı vardır. Bu çerçevede Avukatlık Kanununun 2’nci maddesi gereği avukatın mezkûr kişisel verinin kendi- sine aktarılmasını ilgili bankadan talep etmesi müm- kündür. Benzer şekilde bankanın ise söz konusu hüküm uyarınca 6698 sayılı Kanunun 8’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca müşterisinin banka hesap bilgisini (IBAN numarası veya hesap numarası gibi) avukata hukuka uy- gun olarak aktarması söz konusu olacaktır. Örnek: Avukatın, müvekkilinin eski eşine ödediği iştirak nafaka- sının kaldırılmasına yönelik açtığı davada müvekkilinin hukuki yararını ispat edebilmek, müvekkilin eski eşinin ekonomik durumunu tevsik edebilmek amacıyla davalı eski eşin gayrimenkul bilgilerini Tapu ve Kadastro Pay- laşım Sistemi (TAKPAS) kullanılması suretiyle elde ettiği ve davada kullandığı durumda ilgili kişi vasfını haiz da- valının kişisel verilerinin elde edilmesi faaliyetinin, 6698 sayılı Kanunun 5’inci maddesinde hüküm altına alınan “bir hakkın korunması için veri işlemenin zorunlu olma- sı” hükmü kapsamında hukuka uygun olduğu değerlen- dirilebilir. Zira Avukatlık Kanununun 2’nci maddesinde sayılan kurum ve kuruluşların avukat tarafından gerek duyulan bilgi ve belgeleri avukatın incelemesine sunma 99
Sayfa metni
100 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
yükümlülüğü bulunmaktadır. Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğü ile TBB arasında imzalanan protokol81 çerçe-
vesinde bu yükümlülük bilişim teknolojilerinden fayda-
lanmak suretiyle gerçekleştirilmektedir.
Avukatlık Kanununun 2’nci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan
kurum ve kuruluşların avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgeleri in-
celemesine sunma yükümlülüğü bulunmakla birlikte bu yükümlülü-
ğün çok geniş yorumlanmasının, avukatın kişisel veri içeren her türlü
belgeye ve bilgiye erişiminin sağlanması suretiyle kişisel verilerin
korunmasını talep etme hakkının ihlal edilmesine sebebiyet verile-
bilmesi mümkündür. Bu hususta Danıştay 1. Dairesi’nin 10.04.2002 ta-
rihli ve 2002/26 E., 2002/52 K. sayılı kararında82 “gereklilik” kavramına
ilişkin kanaatlere yer verilmiştir. Söz konusu karar:
“... ‹avukatın gerek duyduğu bilgi ve belge’ ifadesinde ...
geçen “gerek” sözcüğünün herhangi bir işin yapılabil-
mesinin bağlı bulunduğu şey anlamını içerdiği, gerekli-
liği açıklayan nedenlerin ise “gerekçe” sözcüğü ile ifade
edildiği gözden uzak tutulmamalıdır. Gerek duymak,
keyfi, hiçbir nedene bağlı olmaksızın bir şeyi istemek
iradesi anlamına gelmemekte, herhangi bir işin yapıla-
bilmesine bağlı bir istemi anlatmaktadır. Böyle olunca,
81 Protokoller, Tapu ve Kadastro Verilerinin İşlenmesi ve Elektronik Ortamda Yapı-
lacak İşlemler Hakkında Yönetmelik uyarınca düzenlenmekte olup protokollerin
amacı kişisel verilerin hızlı, kolay ve güvenli surette aktarılmasını sağlamaktır.
Bu suretle yapılacak protokoller aracılığıyla protokol yapılan alıcı (TAKPAS’tan
faydalanan kişi veya kurumlar) ve alt kullanıcılar (alıcının, uygulamalar üzerinden
TAKPAS’tan faydalanması için yetkilendirdiği kişiler) tarafından ilgili kişilerin
anılan yönetmelik kapsamındaki verilerine erişim sağlanmaktadır.
82 Danıştay 1. Dairesi’nin 10.04.2002 tarihli ve 2002/26 E., 2002/52 K. sayılı kararı, Eri-
100şim Adresi: https://karararama.danistay.gov.tr/, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 101
avukatın gerek duyduğu bilgi ve belgeleri hangi işin ya-
pılabilmesine bağlı olarak incelemek istediğini, gerek-
liliği açıklayan nedenlerle birlikte belirtmesi ve bu bel-
gelerin incelemesine sunulması yasa hükmü gereğidir...”
şeklindedir.
Görüleceği üzere Danıştay tarafından avukatların gerek duyduğu bel-
ge ve bilgilerin çerçevesinin belirlenmesi bakımından “gerek” kavra-
mı ele alınmıştır. Danıştay’ın söz konusu kararında yer verilen açıkla-
malar esasen 6698 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinde hüküm altına
alınan “işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması” pren-
sibi ile örtüşmektedir. Buna göre, işlenen kişisel verilerin belirlenen
hedeflerin gerçekleştirilmesine uygun olması, hedefin gerçekleştiril-
mesiyle alakası olmayan veya ileride ortaya çıkabilecek ihtiyaçların
karşılanması hedefiyle kişisel veri işlenmesine başvurulmaması ge-
rektiği vurgulanmaktadır.
Daha önce de belirtildiği gibi söz konusu kurum/kuruluşlar tarafın-
dan kişisel veri içeren bilgi ve belgelerin avukatlara sunulması 6698
sayılı Kanunun 8’inci maddesi uyarınca ilgili kurum ve kuruluşlar
bakımından “aktarım” faaliyeti teşkil edecektir. Bu bağlamda söz
konusu kurum/kuruluşların, avukat tarafından aktarım talebinde
bulunulduğunda öncelikle 6698 sayılı Kanunun 8’inci maddesi kap-
samında değerlendirme yapması gerekmektedir.
6698 sayılı Kanunun 8’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ilgili
kişinin açık rızası olmaksızın kişisel verileri aktarılamayacaktır. Anı-
lan maddenin ikinci fıkrası uyarınca 6698 sayılı Kanunun 5’inci mad-
desi ile 6’ncı maddesinde belirtilen şartlardan birinin mevcut olması
hâlinde ilgili kişinin açık rızası bulunmaksızın da aktarılabilir. 101Ayrıca
Sayfa metni
102 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
anılan maddede kişisel verilerin aktarımına yönelik diğer kanunlarda
mevcut düzenlemeler saklı tutulmaktadır. Diğer kanunlarda yer alan
kişisel verilerin aktarımına yönelik düzenlemeler, aktarımı yasak-
layan hükümler olabileceği gibi aktarıma cevaz veren hükümler de
olabilir. Bu çerçevede Avukatlık Kanununun 2’nci maddesinin üçüncü
fıkrasındaki düzenlemenin aktarıma cevaz veren bir düzenleme ol-
duğu söylenebilir.
Kurulun 20.05.2021 tarihli ve 2021/511-512-513 sayılı Ka-
rarlarına83 konu olayda;
Avukatların, takip borçlularının alacaklı olduğu icra
dosyalarındaki kişisel verilerine, ilgili takip bakımından
vekaletname olmaksızın erişebilmelerine ilişkin olarak
şikâyette bulunulmuştur. Kurul söz konusu kararlarda
borçlunun alacaklı olduğu takip dosyaları bakımından
ikili bir ayrımda bulunmuştur. İlk olarak alacaklıların
avukatı tarafından, borçlunun alacaklı olduğu dosyala-
rın, doğrudan UYAP üzerinden sorgulanması hususu ele
alınmıştır.
Değerlendirmede özetle; İcra ve İflas Kanununun 85’inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca borçlunun kendi ye-
dindeki veya üçüncü kişilerdeki alacaklarına haciz ko-
nulabileceği, söz konusu haciz işlemi için ise İcra ve İflas
Kanununun 8/a84 ve 78’inci85 maddeleri uyarınca UYAP
83 Kurulun 20.05.2021 tarihli ve 2021/511-512-513 sayılı Kararları, Erişim Adresi: https://
kvkk.gov.tr/Icerik/7022/2021-511-512-513, Erişim Tarihi: 26.09.2026.
84 İcra ve İflas Kanununun 8/a maddesinde takip alacaklısının, UYAP üzerinden bu
sisteme entegre hale getirilen bilişim sistemi aracılığıyla dosya safahat bilgileri ve
borçlunun hak, mal yahut alacağını sorgulayabileceği hüküm altına alınmıştır.
10285 İcra İflas Kanununun 78’inci maddesinde borçluya yönelik başlatılan icra takibinin
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 103
sistemi üzerinden sorgulamaların gerçekleştirilebilece-
ği, Avukatlık Kanununun 46’ncı maddesinde ise avukat
ve stajyerlerinin vekaletname sunmaksızın dosya ince-
leyebileceği, bu çerçevede gerçekleştirilen kişisel veri
işleme faaliyetinin ise 6698 sayılı Kanunun 5’inci mad-
desinde yer alan “kanunlarda açıkça öngörülme” kişisel
veri işleme şartına dayanması nedeniyle hukuka uygun
olduğuna karar verilmiştir. Borçlunun alacaklı olduğu
icra dosyalarının tevzi bürosu çalışanı icra memurları
tarafından avukatlara aktarılması bakımından ise 6698
sayılı Kanunun 8’inci maddesinde düzenlenen kişisel
verilerin aktarımına yönelik diğer kanunlarda mevcut
düzenlemelerin saklı tutulmasına ilişkin hükmünün di-
ğer kanunlara yaptığı atıf uyarınca Avukatlık Kanununun
2’nci maddesi uyarınca hukuka uygun olduğuna karar
verilmiştir.
Öte yandan avukatlar tarafından UYAP vasıtasıyla borçluya dair pek
çok sorgu yapılabilmektedir. 22.01.2022 tarihli ve 31727 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Mal, Hak veya Alacağın Ulusal Yargı Ağı Bilişim
Sistemi Üzerinden Sorgulanması Hakkında Yönetmelik uyarınca UYAP
üzerinden araç sorgusu, icra dosyası sorgusu, Gelir İdaresi Başkanlığı
kayıt sorgusu, posta çeki sorgusu, Sosyal Güvenlik Kurumu kayıt sor-
gusu, kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar kayıt sorgusu, taşınmaz
kesinleşmesinden sonra (borçlunun itiraz etmemesi – ödeme emrindeki sürenin
dolması– veya borçlunun borca itiraz etmemekle birlikte itirazının kaldırılması)
alacaklının, dilediği takdirde haciz talebinde bulunmadan önce UYAP üzerinden,
UYAP’a entegre bilişim sistemi aracılığıyla borçlunun hak, mal yahut alacağını
araştırabileceği, araştırma sonunda, varsa borçlunun hak, mal yahut alacağın ni-
teliği ile detayları hakkında bilgi vereceği ve bu halde sistem üzerinden de haciz
konulması hususunda talepte bulunulabileceği hüküm altına alınmıştır. 103
Sayfa metni
104 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
sorgusu ve diğer sorgulamalar gerçekleştirilebilmektedir. Anılan Yö-
netmeliğin 6’ncı maddesi uyarınca taraf vekili olan avukatlar, gerçek
ve tüzel kişi alacaklılar, UYAP üzerinden bu sorgulamaları – borçlu hak-
kındaki icra takibinin kesinleşmiş olması şartıyla – yapabilmektedir.
Avukatlık Kanununun 2’nci maddesinin üçüncü fıkrasına yönelik di-
ğer bir husus ise anılan fıkrada yer alan “Kanunlarındaki özel hü-
kümler saklı kalmak kaydıyla…” istisnasının nasıl yorumlanacağına
yöneliktir. Bu noktada Kurulun 02.11.2021 tarihli ve 2021/1111 sayılı
Kararına86 değinilmesinde fayda görülmektedir. Söz konusu Kurul ka-
rarında ilgili istisnanın nasıl yorumlanması gerektiğine ilişkin özetle;
“...Mezkûr mevzuat hükümlerinin lafızlarına istinaden,
Avukatlık Kanunu’nun 2’nci maddesinde yer alan düzen-
lemenin Adlî Sicil Kanunu’nun 7’nci maddesinde mevcut
olan “özel hüküm” karşısında bir “genel hüküm” niteli-
ği taşıdığının açık olduğu ve avukatlara ilgili kişilerin
adli sicil kaydı bilgilerine resen erişim yetkisi vermediği,
dolayısıyla ilgili kişiye ait adli sicil bilgilerinin veri so-
rumlusu tarafından hukuka aykırı olarak elde edildiği,
bu sebeple de veri sorumlusu tarafından ilgili kişi hak-
kında yürütülen kişisel veri işleme faaliyetinin hukuka
aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı...”
kanaatine varılarak veri sorumlusu avukat hakkında idari para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir.
86 Kurulun 02.11.2021 tarihli ve 2021/1111 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
104tr/Icerik/7266/2021-1111, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 105
Örnek:
Avukat A, müvekkili B’nin bir ameliyatta zarar gördüğü-
nü ileri sürerek hekime ve hastaneye malpraktis davası
açmak istemektedir. Bu bağlamda Avukatlık Kanununun
2’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hastaneden
ameliyat notları, epikriz, hemşire takip formları gibi bel-
geleri talep etmiştir. Hastane ise Avukatlık Kanununun
2’nci maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü cümlesinde
yer alan “Kanunlarındaki özel hükümler saklı kalmak
kaydıyla…” ifadesinin dikkate alınması gerektiğini bu
bağlamda 21.06.2019 tarihli ve 30808 sayılı Resmî Ga-
zete’de yayımlanan Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yö-
netmeliğin 10’uncu maddesi uyarınca avukatların sağlık
verilerine erişimi bakımından vekaletnamede özel yet-
ki bulunması gerektiğini ifade ederek avukatın talebini
reddetmiştir.
Avukat ise Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmeli-
ğin 10’uncu maddesinin 03.12.2025 tarihli ve 33096 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Sağlık Verileri Hak-
kında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönet-
melik’in 9’uncu maddesi uyarınca yürürlükten kaldırıldı-
ğını, bu bağlamda vekaletnamesinde özel yetki olmasa
dahi kendisine müvekkilinin sağlık verilerini içerir bel-
gelerin tevdi edilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Söz konusu talebi değerlendiren Hastane müvekkil
B’nin sağlık verilerini içerir belgeleri Avukat A’ya teslim
etmiştir.
105
Sayfa metni
106 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
b. Hukuka Aykırı Yazılımlar Vasıtasıyla Kişisel Veri Elde Edilmesi
Avukatların müvekkillerinin hukuki yararını ispat edebilmek amacıy-
la delil toplarken müvekkillerinin hakkını ihlal ettiğini düşündükleri
kişilere ait kişisel verileri elde etmeleri söz konusu olabilmektedir.
Örneğin; avukatın vekili olduğu kişinin tarafı olduğu sözleşme kap-
samında açacağı bir alacak davasında karşı tarafın verilerine (söz-
leşmede soyad, ad, kimlik numarası, adres vb. birtakım bilgiler) ula-
şılabilmesi mümkün olabilmektedir. Yine, müvekkili adına açacağı
tasarrufun iptali davasında borçlunun, mal kaçırmak amacıyla malı
üçüncü şahsa devrettiği durumda üçüncü şahsın iletişim ve kimlik
bilgilerinin edinilmesi gerekecektir. Bu durumda avukatların, müvek-
kilinin hakkını ihlal eden kişilerin verilerini elde edecek bir yöntem
bulamaması, hukuka aykırı olarak kişisel verileri elde etmenin daha
kolay olması, kişisel verilerin doğrudan ilgili kişiden elde edileme-
mesi gibi durumlar nedeniyle kişisel verileri mezkûr verileri sorgu-
lamaya imkân tanıyan yazılım, program veya uygulamalardan elde
etmeleri söz konusu olabilmektedir.
Kurulun 18.10.2019 tarihli ve 2019/308 sayılı İlke Kararında87 Kuruma
intikal eden ihbarlar kapsamında avukatlar/hukuk büroları ile finans,
gayrimenkul danışmanlık, sigorta vb. sektörlerde faaliyet gösteren
bazı kişi ve kuruluşlar tarafından muhtelif yollarla elde edilen veri-
ler üzerinden vatandaşların iletişim ile kimlik bilgileri gibi verilerinin
sorgulanmasına imkân tanıyan yazılım/program/uygulamaların kul-
lanıldığının görüldüğü belirtilerek yapılan değerlendirme sonucunda
bu durumun, 6698 sayılı Kanunun veri sorumlularının veri güvenli-
ğine yönelik yükümlülüklerini düzenleyen 12’nci maddesine aykırı-
lık oluşturduğu dikkate alınarak söz konusu yazılım/program/uygu-
lamaları kullanan veri sorumluları bakımından 6698 sayılı Kanunun
87 Kurulun 18.10.2019 tarihli ve 2019/308 sayılı İlke Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.
106gov.tr/Icerik/6568/2019-308, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 107
18’inci maddesi uyarınca idari işlem tesis edileceği hususlarında ka-
muoyunun bilgilendirilmesine karar verildiği ifade edilmiştir. Mezkûr
kararda ayrıca ‘bu mahiyetteki yazılımları/programları/uygulamaları
kullandığı tespit edilenler hakkında Türk Ceza Kanunu kapsamında
gerekli adlî işlemlerin tesisi için bu hususun, 5271 sayılı Kanunun
158’inci maddesi gereğince ihbaren yetkili Cumhuriyet Başsavcılıkla-
rına iletileceği hususu da açıklanmıştır.
Avukatın, vekili olduğu kişinin hukuki yararını ispat edebilmesi bakı-
mından gerek duyduğu kişisel veri içeren bilgi ve belgelere hukuka
uygun yöntem ve araçlarla erişmesi zaruri olup aksi halin kişisel ve-
rilerin korunmasını isteme hakkına aykırılık teşkil edeceği ve ayrıca
6698 sayılı Kanunun 12’nci maddesinde veri güvenliğine yönelik yü-
kümlülüklerin ihlaline sebebiyet verilmesi nedeniyle yine 6698 sayılı
Kanunun 18’inci maddesi uyarınca avukat hakkında Kurul tarafından
idari para cezası uygulanabileceği öngörülmektedir.
Bu bağlamda Kurulun 28.05.2020 tarihli ve 2020/429 sayılı kararında;
“...Veri sorumlusu vasfını haiz avukatın, ilgili kişinin
akrabası ve iş arkadaşlarının telefon numaralarının
ihtimallere dayalı ve kesin olarak kanıtlanamayan bir
şekilde elde edilmesi, ... 6698 sayılı Kanun hükümlerine
aykırılık teşkil ettiği, bu suretle kişisel verilerin hukuka
aykırı şekilde işlenmesini önleme ve kişisel verileri hu-
kuka aykırı erişilmesini önleme yükümlülüğünü yerine
getirmediği dikkate alındığında ... veri sorumlusu hak-
kında ... idari para cezası uygulanmasına...”
karar verilmiştir88.
88 Kurulun 28.05.2020 tarihli ve 2020/429 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
tr/Icerik/6778/2020-429, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 107
Sayfa metni
108 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Benzer şekilde Kurulun 11.03.2021 tarihli ve 2021/228 sayılı kararında
ise;
“…veri sorumlusu vasfını haiz olduğu değerlendirilen
Avukat tarafından herhangi bir ilgisinin bulunmadığı
şirketin icra takibine yönelik mesajlar gönderilmesi su-
retiyle ilgili kişinin telefon numaralarının işlenmesinin
6698 sayılı Kanunda yer alan herhangi bir işleme şartı-
na dayanmadığı kanaatine varılmış bu sebeple veri so-
rumlusu vasfını haiz avukat hakkında idari para cezası
uygulanmasına…”
karar verilmiştir89.
c. Kamuya Açık Kaynaklardan Kişisel Veri Elde Edilmesi
Avukatların, müvekkillerinin hukuki yararını ispat edebilmesi veya
koruyabilmesi için zaman zaman kamuya açık kaynaklardan veri elde
etmesi gerekmektedir. Kamuya açık kaynaklar herkese açık sosyal
ağlar (Instagram, X, LinkedIn vb.) olabileceği gibi internet siteleri
veya basılı ya da elektronik ortamda sunulan telefon rehber hizmeti
(11880 vb. telefon rehberi hizmetleri) olabilir. Örneğin avukat, müvek-
kilinin boşanma davasında hukuki yararının bulunduğunu ispatlaya-
bilmek için müvekkilinin eşinin halka açık olan sosyal ağ hesabından
vakıayı ispat bakımından delil teşkil edecek kişisel veri vasfını haiz
fotoğrafları dava dosyasına sunabilecektir. Avukatların kamuya açık
kaynaklardan kişisel veri elde etmesinin öncelikle, ‘alenileştirme’
veri işleme şartı kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
İlgili kişinin kendisinin alenileştirdiği, başka bir deyişle herhangi bir
şekilde kamuoyuna açıklanan kişisel veriler, hukuka uygun olarak
89 Kurulun 11.03.2021 tarihli ve 2021/228 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
108tr/Icerik/7117/2021-228, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 109
işlenebilecektir. Kişisel verinin ‘aleni’ olduğunun kabulü için kişinin
‘aleni olmasını istemesi’ başka bir deyişle, ‘alenileştirme iradesinin
varlığı’ gerekmektedir. Ayrıca, kişisel verinin ‘alenileştirme amacı’ dı-
şında da kullanılması mümkün değildir90.
Örnek:
Avukatın, eşinden aldatma nedeniyle boşanmak isteyen
müvekkilinin bu iddiasını ispatlayabilmesi için aldatan
eşin sosyal ağ hesabından herkese açık olarak paylaş-
tığı fotoğraflarını elde etmesi faaliyetinin, 6698 sayılı
Kanunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi
uyarınca, ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş
olması sebebiyle hukuka uygun olduğu değerlendirile-
bilecektir.
Örnek:
Avukat A’nın, müvekkili M’nin alacağının tahsili amacıyla
başlatılacak hukuki süreç kapsamında, borçlu şirketin
yetkilisine ilişkin ad-soyadı ve temsil bilgilerini Türkiye
Ticaret Sicili Gazetesi ile şirketin kamuya açık internet
sitesinden elde etmesi halinde, söz konusu verilerin ka-
muya açık kaynaklardan elde edildiği söylenebilecektir.
Bununla birlikte, bu verilerin hukuka uygun şekilde iş-
lendiğinin kabulü için, verilerin yalnızca hukuki sürecin
yürütülmesi amacıyla, gerekli ve ölçülü biçimde kulla-
nılması gerekmektedir91.
90 Uygulama Rehberi, s. 76.
91 Kurulun 07.07.2022 tarihli ve 2022/655 sayılı Kararında ise “...İlgili kişilerin borcun
doğduğu/icra takibinin başlatıldığı dönemde münfesih şirketin yönetim kurulun-
da yer aldığı, bu hususun da Ticaret Sicil Gazetesinde aleni şekilde paylaşıldığı,
veri sorumlusu Avukatın Avukatlık Kanunu ve sair mevzuat çerçevesinde109vekâlet
Sayfa metni
110 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
2. Kişisel Verilerin Açıklanması
6698 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinde “kişisel verilerin açıklan-
ması” da kişisel verilerin işlenmesinin bir türü olarak sayılmaktadır.
Kişisel verilerin açıklanması faaliyetinin hukuka uygun olması için
6698 sayılı Kanunun 5’inci ve 6’ncı maddesinde sayılan veri işleme
şartlarından birinin bulunması gerekmektedir.
Bu bağlamda borçlu ilgili kişinin finansal veri niteliğini haiz kişisel
verilerinin kişinin yakınlarına açıklanması faaliyeti 6698 sayılı Kanu-
nun 5’inci maddesi kapsamında hukuka aykırılık teşkil edecektir92.
Kurulun 31.05.2019 tarihli ve 2019/166 sayılı Kararında93;
“…Gerek bir şirketler grubuna borçlu olduğu belirtilen ve
şikayetçinin yeğeni olduğu anlaşılan şahsa ait ad, soyad
ve hizmet numarasının şikayetçiye ait hatta gönderil-
mesi, gerekse şikayetçiye ait telefon numarasının, Ka-
nunda düzenlenen işleme şartlarından herhangi birine
dayanmadan işlenmesi şeklindeki tek bir harekete bağlı
iki farklı veri işleme faaliyeti sonucunda Kanunun 12 nci
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen
“Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önle-
mek” yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşılan veri
ilişkisi içerisinde bulunulan müvekkile ait alacağın tahsili amacıyla ilgili kişilerin
ad, soyadı, kimlik numarası, adresi, telefonun numarası gibi bilgilerini UHAP/bi-
linmeyen numara servisleri vb. T.C. mevzuatına uygun faaliyet yürüten yasal plat-
formlar üzerinden edinmesinde...” hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiş-
tir. Kurulun 07.07.2022 tarihli ve 2022/655 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.
gov.tr/Icerik/7569/2022-655, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
92 Bu husustaki Kurul kararları için Bkz. Kurulun 28.05.2020 tarihli ve 2020/429
sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/6778/2020-429; Kurulun
14.01.2020 tarihli ve 2020/26 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Ice-
rik/6697/2020-26, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
93 Kurulun 31.05.2019 tarihli ve 2019/166 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
110tr/Icerik/5497/2019-166, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verileri İşleme Şartları | 111
sorumlusu avukat hakkında, Kanunun 18 inci maddesi-
nin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi kapsamında 50.000
TL idari para cezası uygulanmasına...”
karar verilmiştir.
Benzer şekilde Kurulun 09.02.2021 tarihli ve 2021/111 sayılı Kararın-
da94;
“…İlgili kişinin telefon numarasının ilk Hukuk Bürosu ça-
lışanı tarafından temin edilmesi ve işlenmesine ilişkin
olarak, veri sorumlusu Avukat tarafından ileri sürülen
hususların Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında
yer alan açık rıza dışındaki kişisel veri işleme şartların-
dan herhangi birine dayanak teşkil etmediği dolayısıy-
la veri sorumlusu Avukatın Kanunun “Veri Güvenliğine
İlişkin Yükümlülükler” başlıklı 12 nci maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde öngörülen yükümlülüğü yerine
getirmediği kanaatine varıldığından, veri sorumlusu
Avukat hakkında, Kanunun 18 inci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi uyarınca 50.000 TL idari para cezası
uygulanmasına…
…YTS sisteminde bulunan telefon numarasının, kişinin
yakınına ait olduğu bilgisi mevcut olmasına rağmen
veri sorumlusu Avukat tarafından ilgili kişiye SMS gön-
dermek suretiyle Kanunun 5 inci maddesinde yer alan
kişisel veri işleme şartlarından herhangi biri söz konu-
su olmadığı halde işlendiği; bu itibarla, veri sorumlu-
su avukat tarafından Kanunun “Veri Güvenliğine İlişkin
Yükümlülükler” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fık-
rasının (a) bendinde öngörülen yükümlülüğün yerine
94 Kurulun 09.02.2021 tarihli ve 2021/111 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.
gov.tr/Icerik/6917/2021-111, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 111
Sayfa metni
112 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
getirilmediği kanaatine varıldığından, veri sorumlusu
Avukat hakkında, Kanunun 18 inci maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendi uyarınca, 50.000 TL idari para cezası
uygulanmasına…”
karar verilmiştir.
Diğer taraftan ilgili kişilerin kişisel verilerinin üçüncü kişilere açık-
lanması her zaman hukuka aykırılık teşkil etmeyebilecektir. İcra İflas
Kanununun 89’uncu maddesi gereği takip borçlusunun üçüncü kişi-
lerde olan alacaklarına haciz konulabilmekte olup takip borçlusunun
alacaklı olduğu babasına haciz ihbarnamesi gönderilmesi suretiyle
ilgili kişinin finansal veri niteliğindeki borç bilgilerinin açıklanması
6698 sayılı Kanunun 5’inci maddesine aykırılık teşkil etmeyecektir.
Şüphesiz bu halde de başta işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve
ölçülü olma ilkesi olmak üzere 6698 sayılı Kanunun genel ilkelerine
uyulması gereklidir.
Örnek:
Avukat A’nın, adi kefil olan müvekkili B’nin haklarını ko-
ruyabilmek amacıyla müvekkili aleyhine başlatılan bir
icra takibi kapsamında asıl borçlu olan C’nin verilerini
alacaklı olan D’ye açıklaması, 6698 sayılı Kanunun 5’inci
maddesindeki “bir hakkın kullanılması, tesisi yahut ko-
runması için veri işlemenin zorunlu olması” kişisel veri
işleme şartı kapsamında hukuka uygun olacaktır.
112
Sayfa metni
Kişisel Verilerin Aktarılması | 113 VIII. KİŞİSEL VERİLERİN AKTARILMASI Kişisel verilerin aktarılması, 6698 sayılı Kanunda iki başlık altında ele alınmış olup Kanunun 8’inci maddesinde kişisel verilerin yurt içinde aktarılmasına ilişkin hükümlere, 9’uncu maddesinde ise kişisel verile- rin yurt dışına aktarılmasına ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Belirti- len maddeler kapsamında hem kişisel veriler hem özel nitelikli kişisel veriler yer almaktadır. 6698 sayılı Kanunda yer alan düzenlemelere is- tinaden kişisel verilerin hukuka uygun bir şekilde aktarılabilmesi için belirtilen maddelerdeki şartların bulunması gerekmektedir95. A. Kişisel Verilerin Yurt İçinde Aktarılması 6698 sayılı Kanunun “Kişisel verilerin aktarılması” başlıklı 8’inci mad- desinde kişisel verilerin, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın aktarıla- mayacağı; 6698 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında ve yeterli önlemler alınmak kaydıyla, 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasın- da belirtilen şartlardan birinin bulunması hâlinde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın aktarılabileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Kanunun 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, kişisel verilerin üçün- cü kişilere aktarılmasına ilişkin kanunlarda yer alan hükümlerin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır. Avukatlar, yaptıkları işin mahiyeti gereği müvekkillerinin hukuki ya- rarını ispat edebilmek amacıyla elde ettiği kişisel veri içeren bilgi 95 Uygulama Rehberi, s. 97. 113
Sayfa metni
114 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
ve belgeleri arabuluculara, yargı makamlarına aktarabilmektedir. Söz
konusu aktarım faaliyetinin 6698 sayılı Kanunun 8’inci maddesi uya-
rınca hukuka uygun olarak yürütülmesi zorunludur.
Benzer şekilde, Kurulun 09.09.2021 tarihli ve 2021/909 sayılı Kara-
rında96:
“...İlgili kişinin verilerinin avukat tarafından icra daire-
siyle izinsiz paylaşılması hususuna ilişkin olarak; İcra
ve İflas Kanununun 89’uncu maddesi kapsamında borç-
lunun üçüncü kişilerdeki alacağının tahsili amacıyla
alacaklı tarafından bildirilen gerçek veya tüzel kişilere
İcra Müdürlüklerince birinci haciz ihbarnamesi gönde-
rilmesinde alacaklı ve vekili arasındaki vekâlet ilişkisi
gereğince alacaklı adına İcra Müdürlükleri nezdinde
ilgili kişinin verilerinin işlenmesinin ‘Kanunlarda açık-
ça öngörülme’ ve “Bir hakkın tesisi, kullanılması veya
korunması için veri işlemenin zorunlu olması” şartına
dayanarak gerçekleştirildiği bu çerçevede ilgili şikayete
ilişkin olarak, Kanun kapsamında Kurul tarafından tesis
edilebilecek bir işlem bulunmadığına...”
Diğer taraftan veri sorumlusu vasfını haiz avukatın, vekili olduğu ki-
şinin hukuki yararını ispat edebilmek amacıyla elde ettiği kişisel veri
içeren bilgi ve belgeyi yargı makamlarına aktarabilmesi için aktarım
faaliyetinin ayrıca, 6698 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinde hüküm
altına alınan genel ilkelere uygun olması gerekir.
96 Kurulun 09.09.2021 tarihli ve 2021/909 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.
gov.tr/Icerik/7141/2021-909, Erişim Tarihi: 29.06.2026. Benzer yönde Bkz. Kurulun
21.10.2021 tarihli ve 2021/1069 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/
114Icerik/7262/2021-1069, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Kişisel Verilerin Aktarılması | 115
B. Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması
Öncelikle belirtmek gerekir ki, 12.03.2024 tarihli ve 32487 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun (7499 sayılı Kanun)
34’üncü maddesi ile 6698 sayılı Kanunun, yurt dışına kişisel verilerin
aktarımına ilişkin 9’uncu maddesinde değişiklik yapılmıştır. Söz ko-
nusu değişiklik sonrası Kanunun 9’uncu maddesi;
“MADDE 9- (1) Kişisel veriler, 5 inci ve 6 ncı maddelerde
belirtilen şartlardan birinin varlığı ve aktarımın yapıla-
cağı ülke, ülke içerisindeki sektörler veya uluslararası
kuruluşlar hakkında yeterlilik kararı bulunması halinde,
veri sorumluları ve veri işleyenler tarafından yurt dışına
aktarılabilir.
(2) Yeterlilik kararı, Kurul tarafından verilir ve Resmî Ga-
zete’de yayımlanır. Kurul, ihtiyaç duyması halinde ilgili
kurum ve kuruluşların görüşünü alır. Yeterlilik kararı, en
geç dört yılda bir değerlendirilir. Kurul, değerlendirme
sonucunda veya gerekli gördüğü diğer hallerde, yeterli-
lik kararını ileriye etkili olmak üzere değiştirebilir, askı-
ya alabilir veya kaldırabilir.
(3) Yeterlilik kararı verilirken öncelikle aşağıdaki husus-
lar dikkate alınır:
a) Kişisel verilerin aktarılacağı ülke, ülke içerisindeki
sektörler veya uluslararası kuruluşlar ile Türkiye arasın-
da kişisel veri aktarımına ilişkin karşılıklılık durumu.
115
Sayfa metni
116 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
b) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkenin ilgili mevzuatı ve
uygulaması ile kişisel verilerin aktarılacağı uluslararası
kuruluşun tâbi olduğu kurallar.
c) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkede veya uluslararası
kuruluşun tâbi olduğu bağımsız ve etkin bir veri koruma
kurumunun varlığı ile idari ve adlî başvuru yollarının
bulunması.
ç) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkenin veya uluslararası
kuruluşun, kişisel verilerin korunmasıyla ilgili ulusla-
rarası sözleşmelere taraf veya uluslararası kuruluşlara
üye olma durumu.
d) Kişisel verilerin aktarılacağı ülkenin veya uluslararası
kuruluşun, Türkiye’nin üye olduğu küresel veya bölgesel
kuruluşlara üye olma durumu.
e) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler.
(4) Kişisel veriler, yeterlilik kararının bulunmaması du-
rumunda, 5 inci ve 6 ncı maddelerde belirtilen şartlar-
dan birinin varlığı, ilgili kişinin aktarımın yapılacağı
ülkede de haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına
başvurma imkânının bulunması kaydıyla, aşağıda belir-
tilen uygun güvencelerden birinin taraflarca sağlanma-
sı halinde veri sorumluları ve veri işleyenler tarafından
yurt dışına aktarılabilir:
a) Yurt dışındaki kamu kurum ve kuruluşları veya ulus-
lararası kuruluşlar ile Türkiye’deki kamu kurum ve kuru-
luşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluş-
ları arasında yapılan uluslararası sözleşme niteliğinde
116
Sayfa metni
Kişisel Verilerin Aktarılması | 117 olmayan anlaşmanın varlığı ve Kurul tarafından aktarı- ma izin verilmesi. b) Ortak ekonomik faaliyette bulunan teşebbüs grubu bünyesindeki şirketlerin uymakla yükümlü oldukları, ki- şisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler ihtiva eden ve Kurul tarafından onaylanan bağlayıcı şirket kuralla- rının varlığı. c) Kurul tarafından ilan edilen, veri kategorileri, veri aktarımının amaçları, alıcı ve alıcı grupları, veri alıcısı tarafından alınacak teknik ve idari tedbirler, özel nite- likli kişisel veriler için alınan ek önlemler gibi hususları ihtiva eden standart sözleşmenin varlığı. ç) Yeterli korumayı sağlayacak hükümlerin yer aldığı yazılı bir taahhütnamenin varlığı ve Kurul tarafından aktarıma izin verilmesi. (5) Standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından Kuruma bildirilir. (6) Veri sorumluları ve veri işleyenler, yeterlilik kararı- nın bulunmaması ve dördüncü fıkrada öngörülen uygun güvencelerden herhangi birinin sağlanamaması duru- munda, arızi olmak kaydıyla sadece aşağıdaki hallerden birinin varlığı halinde yurt dışına kişisel veri aktarabilir: a) İlgili kişinin, muhtemel riskler hakkında bilgilendiril- mesi kaydıyla, aktarıma açık rıza vermesi. b) Aktarımın, ilgili kişi ile veri sorumlusu arasındaki bir sözleşmenin ifası veya ilgili kişinin talebi üzerine alınan 117
Sayfa metni
118 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
sözleşme öncesi tedbirlerin uygulanması için zorunlu
olması.
c) Aktarımın, ilgili kişi yararına veri sorumlusu ve diğer
bir gerçek veya tüzel kişi arasında yapılacak bir sözleş-
menin kurulması veya ifası için zorunlu olması.
ç) Aktarımın üstün bir kamu yararı için zorunlu olması.
d) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için ki-
şisel verilerin aktarılmasının zorunlu olması.
e) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak
durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanın-
mayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı
veya beden bütünlüğünün korunması için kişisel verile-
rin aktarılmasının zorunlu olması.
f) Kamuya veya meşru menfaati bulunan kişilere açık
olan bir sicilden, ilgili mevzuatta sicile erişmek için ge-
reken şartların sağlanması ve meşru menfaati olan kişi-
nin talep etmesi kaydıyla aktarım yapılması.
(7) Altıncı fıkranın (a), (b) ve (c) bentleri, kamu kurum ve
kuruluşlarının kamu hukukuna tâbi faaliyetlerine uygu-
lanmaz.
(8) Veri sorumlusu ve veri işleyenler tarafından, yurt
dışına aktarılan kişisel verilerin sonraki aktarımları ve
uluslararası kuruluşlara aktarımlar bakımından da bu
Kanunda yer alan güvenceler sağlanır ve bu madde hü-
kümleri uygulanır.
(9) Kişisel veriler, uluslararası sözleşme hükümleri saklı
kalmak üzere, Türkiye’nin veya ilgili kişinin menfaatinin
118 ciddi bir şekilde zarar göreceği durumlarda, ancak ilgili
Sayfa metni
Kişisel Verilerin Aktarılması | 119
kamu kurum veya kuruluşunun görüşü alınarak Kurulun
izniyle yurt dışına aktarılabilir.
(10) Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasına ilişkin di-
ğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır.
(11) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle düzenlenir.”
şeklinde düzenlenmektedir.
Söz konusu düzenlemeye göre kişisel verilerin yurt dışına aktarıla-
bilmesi bakımından öncelikle yurt dışına kişisel verilerin aktarılabil-
mesine yönelik uluslararası sözleşme veya kanun hükmü bulunup
bulunmadığına bakılması gerekmektedir. Anayasanın 90’ıncı mad-
desinin beşinci fıkrasında “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş mil-
letlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. (…)” denilmek suretiyle
uluslararası andlaşmaların usulüne uygun olarak iç hukukumuza dâ-
hil edilmesi halinde kanun hükmünde sayılacağı açıkça düzenlen-
miştir. Dolayısıyla, kanunlarda ve usulüne uygun yürürlüğe konulmuş
uluslararası andlaşmalarda kişisel verilerin yurt dışına aktarımına
ilişkin özel bir düzenlemenin mevcut olması hâlinde kişisel verile-
rin yurt dışına aktarılması faaliyetinin bu hükümlere uygun olarak
gerçekleştirilmesi gerekecektir. Böyle bir düzenleme bulunmuyor ise
6698 sayılı Kanunun 5’inci ve 6’ncı maddelerinde hüküm altına alınan
şartlardan birisinin var olması ve ek olarak aktarımın yapılacağı ülke,
ülke içerisindeki sektör veya uluslararası kuruluş hakkında Kurul ta-
rafından verilen bir yeterlilik kararı bulunması durumunda kişisel ve-
rilerin aktarılabilmesi mümkündür.
Kişisel verilerin aktarılacağı ülke, ülke içerisindeki sektör veya ulus-
lararası kuruluş hakkında Kurul tarafından verilen bir yeterlilik 119kararı
Sayfa metni
120 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
bulunmaması durumunda ise mezkûr maddenin dördüncü fıkrasın-
da sayılan uygun güvencelerden (uluslararası anlaşma niteliğini haiz
olmayan anlaşma, bağlayıcı şirket kuralları, standart sözleşme veya
taahhütname) birine dayanılarak yurt dışına kişisel veriler aktarı-
labilecektir. Yeterlilik kararının bulunmaması ve dördüncü fıkrada
öngörülen uygun güvencelerden herhangi birinin sağlanamaması
durumunda arızî olmak kaydıyla mezkûr maddenin altıncı fıkrasında
sayılan hallerden birinin mevcudiyeti durumunda yurt dışına kişisel
veri aktarılabilecektir.
C. Üretken Yapay Zekâ Araçları Kullanımı ve Kişisel Verilerin Akta-
rılması
Avukatların ChatGPT (OpenAI OpCo, LLC), Claude (Anthropic), Gemini
(Google LLC) gibi üretken yapay zekâ araçlarını kullanırken müvek-
kil dosyalarını, dava evraklarını veya kişisel veri içeren belgeleri bu
sistemlere yüklemeleri halinde, söz konusu verilerin hizmet sağla-
yıcının teknik altyapısı üzerinden işlenmesi gündeme gelecektir. Bu
hizmet sağlayıcıların yurt dışında mukim olması, sunucularının yurt
dışında bulunması veya verilerin yurt dışındaki alt hizmet sağlayı-
cılar aracılığıyla işlenmesi ihtimalinde, kişisel verilerin 6698 sayılı
Kanunun 9’uncu maddesi kapsamında yurt dışına aktarılması söz ko-
nusu olabilecektir.
Bu nedenle, yapay zekâ aracına kişisel veri içeren dosya veya belge
yüklenmesi yalnızca teknik destek alınması veya hukuki araştırma
yapılması olarak değerlendirilmemeli; bu suretle gerçekleştirilen fa-
aliyetin, kullanılan üretken yapay zekâ aracının teknik altyapısı, veri
saklama politikası, hizmet sağlayıcının mukim olduğu ülke, sunu-
cuların bulunduğu yer ve alt hizmet sağlayıcıların konumu dikkate
120alınarak kişisel verilerin yurt dışına aktarımı teşkil edebileceği göz
Sayfa metni
Kişisel Verilerin Aktarılması | 121
önünde bulundurulmalıdır. Bu kapsamda, kullanılan üretken yapay
zekâ aracının kullanım şartlarının, gizlilik politikasının, veri işleme
koşullarının, verilerin nerede saklandığına ve hangi ülkelerde işlen-
diğine ilişkin açıklamalarının, alt işleyenlere ilişkin hükümlerinin ve
varsa yurt dışına aktarım mekanizmalarına dair düzenlemelerinin in-
celenmesi gerekmektedir. Yapılan değerlendirme neticesinde kişisel
verilerin yurt dışına aktarımının söz konusu olduğunun tespit edil-
mesi halinde, 6698 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinde düzenlenen
yurt dışına aktarım şartlarına uyum sağlanmalıdır.
Öte yandan, üretken yapay zekâ aracını sunan hizmet sağlayıcının
yurt içinde mukim olması ve kişisel verilerin yurt içinde işlenme-
si halinde dahi, kişisel veri içeren dosya veya belgelerin bu hizmet
sağlayıcıya aktarılması 6698 sayılı Kanun kapsamında veri aktarımı
niteliği taşıyabilecektir. Bu durumda ise kişisel verilerin yurt içinde
aktarılmasına ilişkin 6698 sayılı Kanunun 8’inci maddesine uygun
şekilde hareket edilmesi; veri aktarımının hukuki sebebinin, aktarım
amacının, aktarılacak veri kategorilerinin ve aktarımın ölçülülüğünün
ayrıca değerlendirilmesi tavsiye edilmektedir.
Bu noktada üretken yapay zekâ araçlarının kullanımında kişisel ve-
rilerin korunmasına ilişkin risklerin değerlendirilmesi ve gerekli
teknik/idari tedbirlerin belirlenmesi bakımından Kurum tarafından
yayımlanan İşyerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı97,
Sohbet Robotları (ChatGPT Örneği) Hakkında Bilgi Notu98, Üretken
97 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, İşyerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kul-
lanımı, Şubat 2026, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/
CMSFiles/MTY5YTdkNjdjNzJlMjM.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
98 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Sohbet Robotları (ChatGPT Örneği) Hakkında Bilgi
Notu, KVKK Yayınları No: 82, Haziran 2025, Ankara, Erişim Adresi: https://www.kvkk.
gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/cf1ba9a7-6108-42f1-9b27-cc416545693d.pdf,
Erişim Tarihi: 29.06.2026. 121
Sayfa metni
122 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi – 15 Soruda99 ve
Yapay Zekâ Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiye-
ler’in100 dikkate alınması gerekmektedir.
99 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin
Korunması Rehberi – 15 Soruda, Kasım 2025, Erişim Adresi: https://www.kvkk.
gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/MTY5MjNmNmIwZWY3YTE.pdf, Erişim Tarihi:
29.06.2026.
100 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Yapay Zekâ Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına
Dair Tavsiyeler, KVKK Yayınları No: 76, Nisan 2025, Ankara, Erişim Adresi: https://
www.kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/25a1162f-0e61-4a43-98d0-
1223e7d057ac31a.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Genel İlkeler | 123
IX. GENEL İLKELER
Kişisel verilerin 6698 sayılı Kanunun 5 ile 6’ncı maddelerinde hüküm
altına alınan şartlara uygun olarak işlenmesinin yanı sıra 6698 sayılı
Kanunun 4’üncü maddesinde düzenlenen temel prensiplere de uy-
gun şekilde işlenmesi gerekmektedir.
A. Hukuka ve Dürüstlük Kurallarına Uygun Olma
Kişisel verilerin, avukatlar tarafından temel olarak hukuka uygun şe-
kilde işlenmesi gerekmektedir. Kişisel verilerin işlenmesi, avukatın
6698 sayılı Kanunda belirtilen işleme için belirlenen hukuki sebep-
lerden en az birine dayanılmak suretiyle gerçekleştirilmesi duru-
munda hukuka uygun hale gelecektir. Kişisel verilerin işlenmesine
ilişkin açık rıza, yalnızca hukuki dayanaklardan biri olup temel hu-
kuki dayanak değildir. Doğası gereği, ilgili kişi tarafından verilen açık
rıza her an geri çekilebileceğinden bu durum bazı işleme amaçları-
nın gerçekleştirilmesini imkânsız hale getirebilecektir. Uygulamada
avukatlar tarafından genellikle özel düzenlemelerden doğan yasal
dayanakların (kanunlarda öngörülme yahut hukuki yükümlülük), söz-
leşmenin kurulması veya ifasının (sözleşme), bir hakkın korunmasına
yönelik veri işleme şartının yahut meşru menfaatin dayanak alındığı
görülmektedir. Böyle durumlarda kişisel verilerin işlenmesine yöne-
lik açık rıza alınmasına gerek bulunmamaktadır. Bununla birlikte bazı
durumlarda avukatların işleme amacına ulaşmak için aynı anda bir-
den fazla yasal dayanağa başvurması da mümkündür.
Avukatın özel bir kanuni düzenlemeden doğan yükümlülüğü yeri-
ne getireceği durumlarda söz konusu hukuki düzenlemede kişisel
123
Sayfa metni
124 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
verilerin işlenmesine ilişkin koşulların tereddüde yer vermeyecek
şekilde belirlenmiş olması şart değildir. Zira uygulamada hukuki dü-
zenlemelerde kişisel verilerin işlenmesine ilişkin olarak bazen yal-
nızca genel çerçeve çizilmekte, bazen de işleme faaliyetine ilişkin
herhangi bir ayrıntıya yer verilmeyebilmektedir101.
Hukuki yükümlülük, yalnızca kanunları değil, aynı zamanda genel
olarak bağlayıcı olan her türlü hukuki düzenlemeyi de kapsamak-
tadır. Bu nedenle “hukuki yükümlülük” terimi herhangi bir “hukuki
yükümlülük” şeklinde anlaşılmalıdır. Bu bağlamda TBB’nin bağlayıcı
mesleki kurallarından kaynaklanan bir yükümlülük de “veri sorum-
lusunun hukuki yükümlülüğü” kapsamına girebileceğinden böyle bir
yükümlülüğe dayalı olarak yürütülen kişisel veri işleme faaliyeti de
hukuka uygun olacaktır.
Avukatlar ayrıca 6698 sayılı Kanunun 5’inci maddesi gereği “sözleş-
menin kurulması ve ifası” işleme şartını da dayanak alabilirler. Bu
kapsamda avukatın, müvekkili ile akdettiği avukatlık sözleşmesi kap-
samında, söz konusu sözleşmenin kurulması ve ifası için gerçekleş-
tirdiği veri işleme faaliyetleri hukuka uygun olacaktır.
Avukatlar, kişisel verilerin işlenmesi amacıyla bazı durumlarda ilgili
kişi tarafından verilen açık rıza hukuki sebebine başvurabilirler. Avu-
katların, başka bir yasal dayanağa başvurmanın mümkün olmadığı
veya açık rızanın açıkça kanunla zorunlu kılındığı hallerde, bu yola
101 Aynı yönde bakınız. SAK, “Code of Conduct for Processing of Personal Data by
Attorneys under the General Data Protection Regulation (GDPR)”, İngilizce metin,
s. 12. Belirli bir düzenlemenin, kişisel veri işleme amacını açıkça tanımlaması veya
nitelendirmesi gerekli olmayıp veri sorumlusunun yerine getirmesi gereken bir
yükümlülüğü ya da kanunda öngörülen belirli bir amaç için kişisel verileri işleme
124yetkisini açık bir şekilde oluşturması yeterlidir.
Sayfa metni
Genel İlkeler | 125
başvurması gerekmektedir. Avukatların kişisel verileri hukuka uygun
olarak işlemesinin yanı sıra dürüstlük kuralına da uygun şekilde işle-
mesi gerekmekte olup bu durum ise kişisel veri işlemede öngörülen
amaçlara ulaşılmaya çalışılırken verisi işlenen kişilerin makul bek-
lentileri ile menfaatlerinin dikkate alınmasını ifade etmektedir.
B. Doğru ve Gerektiğinde Güncel Olma
Doğru ve gerektiğinde güncel olma ilkesi ise avukatların kişisel ve-
rileri doğru bir şekilde işlemesini ve gerektiğinde güncel tutulması-
nı102 zorunlu kılar. İşlenen kişisel verilerin, işleme amaçlarına uygun
olmadığı durumlarda, gecikmeksizin silinmesini veya düzeltilmesini
sağlamak için her türlü makul adımın atılması gerekmektedir.
102 Doğru ve gerektiğinde güncel olma ilkesi, işlenen kişisel verilerin mutlak nesnel
doğruluğuna değil, işleme amaçlarına göre doğruluğuna atıfta bulunmaktadır.
Bazı işleme amaçları, nesnel olarak doğru ve gerektiğinde güncel olmayan kişisel
verilerin işlenmesini gerektirebilir. İşlenen kişisel verilerin doğruluğunun, işleme
amaçları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir. Bu bağlamda örneğin “Avukat,
müvekkili M’yi yanlış beyanda bulunarak yanıltmaya çalışan Ü ile müvekkili M
arasında geçen elektronik posta yazışmalarını muhafaza etmektedir. Ü daha
sonra veri sorumlusu vasfını haiz Avukattan kişisel verilerinin düzeltilmesini talep
etmiştir. Ancak, avukat, kişisel verilerin düzeltilmesine gerek olmadığını zira kişisel
verileri mesleğin icrası ve öngörülen yargılama bakımından yanlış olmadığını;
aksine, müvekkil M’nin yararına, bu kişiye karşı delil olarak saklanması gereken
orijinal (nesnel olarak yanlış) metinler olduğunu belirtmiştir. Bu çerçevede Ü’nün
talebinin yerine getirilmesine gerek yoktur. Diğer taraftan, müvekkil M’nin ikamet
adresinin değişmesi nedeniyle ikametgahının düzeltilmesini talep ederse, vergi
işlemleri açısından kişisel verilerin doğru olması gerektiğinden, avukatı bu kişisel
verileri düzeltmek zorundadır.” Bakınız: SAK, “Code of Conduct for Processing of
Personal Data by Attorneys under the General Data Protection Regulation (GDPR)”,
İngilizce metin, s.14. 125
Sayfa metni
126 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Kurulun 19.01.2023 tarihli ve 2023/78 sayılı Kararında103;
“…İlgili kişinin ortağı olduğu şirkete ait kurumsal iletişim
numaralarının, veri sorumlusu ile arasındaki bireysel
sözleşmelerde de iletişim numarası olarak kullanılması-
nın veri sorumlusu tarafından Kanunun 4’üncü madde-
sinde yer alan genel ilkelerden “doğru ve gerektiğinde
güncel” olma ilkesine aykırılık teşkil ettiği, bu hukuka
aykırı veri işleme faaliyeti nedeniyle avukatlık ortaklığı
tarafından ilgili kişiye ilişkin kişisel verileri içeren kısa
mesajların şirkete ait iletişim numaralarına gönderilme-
si neticesinde, borca konu işlemle ilgisi olmayan üçün-
cü kişi şirket çalışanları ile ilgili kişiye ilişkin kişisel veri
olan borç bilgisinin Kanunun 5’inci maddesinde yer alan
herhangi bir işleme şartı bulunmaksızın paylaşıldığı gö-
zetildiğinde…”
ifadelerine yer verilmiştir.
C. Belirli, Açık ve Meşru Amaçlar için İşlenme
Avukatların kişisel veri işleme faaliyetleri belli bir amaca dayanmalı-
dır. Başka bir deyişle veri işlemeye başlamadan önce işleme amaçla-
rını sıralamalı ve sınırlamalıdır. Aynı zamanda söz konusu amaçların
meşru ve açık olması gereklidir. Verilerin işlenmesine başlandıktan
sonra yeni bir amacın ortaya çıkması durumunda bu yeni amaç ilk
güdülen amaçla uyumlu ise kişisel verilerin söz konusu ilkeye aykırı
olarak işlendiğinden bahsedilemeyecektir.
103 Kurulun 19.01.2023 tarihli ve 2023/78 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
126tr/Icerik/7596/2023-78, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Genel İlkeler | 127 D. İşlendikleri Amaçla Bağlantılı, Sınırlı ve Ölçülü Olma Kişisel veri işleme amacı ile bağlantılı olan diğer temel ilke ise ve- rilerin işlendiği amaçla bağlantılı olması, sınırlı şekilde işlenmesi ve işleme amacı ile ölçülü olmasıdır. Kişisel verilerin gereksiz yere işlenmesi, yani amacın gerçekleştirilmesi için gerekenin üzerinde kişisel veri işlenmesi, ilgili ilkenin ihlali olarak değerlendirilecektir. Avukat, veri sorumlusu olarak gerçekleştirdiği kişisel veri işleme fa- aliyetlerinde, işlenen tüm kişisel verilerin amacın gerçekleştirilmesi için gerekli olduğunu ispat etmekle yükümlüdür. İşlenen kişisel ve- rilerin gerekli olup olmadığına ilişkin kapsam, her zaman belirli bir hukuki danışmanlık durumu için özel koşullara göre değerlendirilir. Avukat, müvekkilinin hak ve menfaatlerini korurken ve savunmasını yürütürken tüm hukuki yolları tutarlı biçimde kullanmak ve sunduğu hukuki hizmetin amacını göz önünde bulundurarak müvekkilinin ya- rarına olan her türlü işlemi gerçekleştirmekle yükümlüdür. Avukatın müvekkilinin menfaatlerini ve haklarını korumak için gerekli ölçüde kişisel verileri işlemesi, ilgili ilkeye uygun olarak kişisel verilerin iş- lenmesidir. E. İlgili Mevzuatta Öngörülen veya İşlendikleri Amaç İçin Gerekli Olan Süre Kadar Muhafaza Edilme Son temel ilke ise “kişisel verilerin muhafaza edilmesi”ne ilişkindir. Bu bağlamda kişisel verilerin muhafaza edilmesine ilişkin süre hu- kuki düzenlemelerle belirlenebileceği gibi veri işleme amacıyla bağ- lantılı olarak da belirlenebilir. Avukatlık Kanununun 39’uncu madde- si uyarınca avukatın, kişisel veri içersin ya da içermesin, kendisine teslim edilen belgeleri vekâlet ilişkisinin sona ermesinin ardından üç yıl boyunca saklama zorunluluğu bulunmaktadır. Ancak belgelerin127
Sayfa metni
128 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
geri alınmasının temsil olunan kişiye yazılı olarak bildirilmesi duru-
munda, saklama yükümlülüğünün, bu bildirimin yapıldığı tarihten iti-
baren üç ayın sonunda sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Anılan
düzenlemede üç yıllık bir saklama süresi öngörülmüş ise de avukatın
vekâlet sözleşmesine ilişkin alacağının bulunması durumu dikkate
alındığında 6098 sayılı Kanunun 147’nci maddesine dayanarak beş
yıl saklayabileceği değerlendirilmektedir. Burada kişisel verilerin
saklanma süresinin tespitinde olay bazlı inceleme yapılması sağlıklı
olacaktır. Örneğin; müvekkile ait vekaletnamenin süresiz olması du-
rumunda avukatın vekaleti muhafazası zaruri olduğundan burada
işlenen verinin vekâlet ilişkisi devam ettiği sürece saklanacağı ifade
edilmelidir.
128
Sayfa metni
Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri | 129
X. VERİ SORUMLUSUNUN
YÜKÜMLÜLÜKLERİ
6698 sayılı Kanun uyarınca veri sorumlusunun aydınlatma yükümlü-
lüğü, veri güvenliğine yönelik yükümlülükler ile kişisel verileri huku-
ka ve 6698 sayılı Kanunun genel ilkelerin düzenlendiği 4’üncü mad-
desine uygun olarak işleme yükümlülüğü gibi temel yükümlülükleri
bulunmaktadır. Mesleki faaliyetlerini icra ederken kural olarak veri
sorumlusu niteliğini haiz olan avukatların da 6698 sayılı Kanun kap-
samındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekmektedir.
A. Aydınlatma Yükümlülüğü
6698 sayılı Kanunun 10’uncu maddesi uyarınca ilgili kişilere veri so-
rumlusu veya yetkilendirdiği kişi tarafından;
a) Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği,
b) Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği,
c) İşlenen kişisel verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği,
ç) Kişisel veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi,
d) 6698 sayılı Kanunun 11’inci maddesinde sayılan diğer hakları,
konusunda bilgi verilmesi zorunludur. 6698 sayılı Kanunun 10’uncu
maddesi ve Aydınlatma Tebliğinin 4’üncü maddesi gereği bu yüküm-
lülüğün kural olarak kişisel verilerin elde edilmesi sırasında yerine
getirilmesi gereklidir.
Aydınlatma Tebliğinin 5’inci maddesi gereği açık rızaya veya 6698 sa-
yılı Kanunda yer alan diğer kişisel veri işleme koşullarına bağlı olarak
129
Sayfa metni
130 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
kişisel verinin işlendiği her halde yazılı yahut sözlü olarak, ses kaydı
veya çağrı merkezi gibi elektronik veya fiziksel ortamın kullanılması
yoluyla aydınlatma yükümlülüğünün ifa edilmesi gereklidir.
İlgili kişiden kişisel verilerinin doğrudan elde edilmemesi durumun-
da ise Aydınlatma Tebliğinin 6’ncı maddesi gereği “kişisel verilerin
elde edilmesinden sonraki makul bir süre zarfında, kişisel veriler
ilgili kişi ile iletişim kurmak için kullanılacaksa, ilk iletişim anında
ve “kişisel verilerin aktarılması durumunda, en geç ilk veri aktarımı
sırasında” ilgili kişiye aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmelidir.
Örnek:
ABC Avukatlık Ortaklığından hukuki yardım talebinde
bulunmak isteyen C, ABC Avukatlık Ortaklığının telefon
numarasını aramıştır. Arama sırasında otomatik karşıla-
ma sistemi aracılığıyla C’ye; görüşmenin hizmet kalite-
sinin artırılması ve hukuki yardım talebinin değerlendi-
rilmesi amacıyla kaydedilebileceği, ad, soyad ve iletişim
bilgilerinin hukuki hizmet talebinde bulunulması hâlin-
de sisteme kaydedilmek suretiyle işleneceği, veri so-
rumlusunun ABC Avukatlık Ortaklığı olduğu, kişisel ve-
rilerin işlenme amaçları, hukuki sebebi ve ilgili kişinin
hakları hakkında temel bilgilendirme yapılmıştır. Ayrıca
detaylı aydınlatma metnine ABC Avukatlık Ortaklığının
internet sitesinde yer alan “https://...com” adresinden
erişilebileceği belirtilmiştir.
C, söz konusu ön bilgilendirmeyi dinledikten sonra hu-
kuki hizmet talebinde bulunmaya karar vermiş ve ön bil-
gilendirme doğrultusunda gerekli tuşlamayı yapmış ve
130ad, soyad ile iletişim bilgilerinin hukuki yardım talebinin
Sayfa metni
Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri | 131 alınması ve kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iş- lenmesine onay vermiştir. Bu kapsamda, Avukatlık Or- taklığı çalışanı sekreter S tarafından C’nin kimlik ve ile- tişim bilgileri yalnızca randevu oluşturulması ve hukuki talebin ilgili avukata yönlendirilmesi amacıyla kaydedil- miş; veri minimizasyonu ilkesi gereği bu aşamada huku- ki talebin içeriğine ilişkin detaylı veri işlenmemiştir. C, hukuki yardım talebinin içeriğinin değerlendirilmesi amacıyla Avukatlık Ortaklığına davet edilmiş; yüz yüze görüşme öncesinde kendisine yazılı aydınlatma metni sunulmuş ve kişisel verilerinin hukuki danışmanlık hiz- metinin sunulması, avukat-müvekkil ilişkisi kapsamında yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve mevzuattan kay- naklanan saklama yükümlülüklerinin ifası amacıyla iş- leneceği hususunda ayrıntılı bilgilendirme yapılmıştır. C’ye ayrıca, kişisel verilerinin yalnızca hukuki hizmetin gerektirdiği ölçüde işleneceği, üçüncü kişilere aktarımın ancak mevzuatın izin verdiği hâllerle sınırlı olduğu ve ilgili kişi haklarını veri sorumlusuna başvurarak kullana- bileceği açıkça bildirilmiştir. Bu bilgilendirmeyi müteakip C ile Avukat A arasında hu- kuki yardım talebinin içeriğine ilişkin görüşme gerçek- leştirilmiş ve bu aşamada paylaşılan kişisel verilerin, avukatlık mesleğinin sır saklama yükümlülüğü ve 6698 sayılı Kanunun 5’inci ve 6’ncı maddelerinde öngörülen veri işleme şartları çerçevesinde işlendiği hususu ayrıca belirtilmiştir. Böylece, hukuki yardım talebinin alınma- sından danışmanlık sürecinin yürütülmesine kadar tüm aşamalarda kademeli ve şeffaf bir aydınlatma yapılması sağlanmıştır. 131
Sayfa metni
132 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
B. Veri Sorumluları Siciline Kayıt Yükümlülüğü
6698 sayılı Kanunun “Veri Sorumluları Sicili” başlıklı 16’ncı maddesi
uyarınca kişisel verileri işleyen gerçek veya tüzel kişilerin, veri işle-
me faaliyetine başlamasından önce kamuya açık şekilde ve Kurulun
gözetiminde tutulan Veri Sorumluları Siciline kaydolması zorunludur.
Anılan maddenin ikinci fıkrası uyarınca işlenen kişisel verinin niteliği,
sayısı, veri işlemenin kanundan kaynaklanması veya üçüncü kişile-
re aktarılma durumu gibi Kurulca belirlenecek objektif kriterler göz
önüne alınmak suretiyle, Kurul tarafından, Veri Sorumluları Siciline
kayıt zorunluluğuna istisna getirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu hüküm doğrultusunda Kurul tarafından bazı veri sorumluları için
Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğüne istisna getirilmiştir104.
Kurulun 02.04.2018 tarihli ve 2018/32 sayılı Kararı ile “Avukatlık Kanu-
nu çerçevesinde mesleki faaliyetlerini sürdüren avukatlar” bakımın-
dan kayıt yükümlülüğünden istisna öngörülmüştür.
Uygulamada bu muafiyetin avukatlarda, ‘avukatların 6698 sayılı Ka-
nun kapsamında yükümlülüklerinin bulunmadığı’ yönünde yanlış
kanaatlere yol açtığı görülmekle birlikte Avukatlık Kanunu’na göre
mesleklerini icra eden avukatların Kurul kararı ile Veri Sorumluları
Siciline kayıt yükümlülüğünden istisna tutulması, 6698 sayılı Kanun
ve ikincil düzenlemeler ile hüküm altına alınan diğer yükümlülük-
lerden de muaf olunduğu anlamına gelmemektedir. Söz konusu mu-
afiyet yalnızca kamuya açık olarak tutulan Veri Sorumluları Siciline
kayıt ve bildirim yükümlülüğü bakımından getirilmiştir.
104 Kurulun 02.04.2018 tarihli ve 2018/32 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.
gov.tr/Icerik/4233/2018-32; Kurulun 05.07.2018 tarihli ve 2018/75 sayılı kararı, Erişim
132Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/5270/2018-75, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri | 133 C. Saklama ve İmha Yükümlülüğü Avukatın veri sorumlusu sıfatını haiz olduğu hallerde, kişisel verile- rin işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması durumunda, 6698 sayılı Kanunun 7’nci maddesi uyarınca kişisel verilerin re’sen veya ilgili kişinin talebi üzerine silinmesi, yok edilmesi ya da anonim hale getirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda ilgili kişilerin kişisel ve- rilerinin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesine yö- nelik taleplerinin, Kanunun 13’üncü maddesi uyarınca talebin niteli- ğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılması gerekmektedir. Bununla birlikte, ilgili kişinin silme, yok etme veya anonim hale ge- tirme talebinde bulunması, avukatın bu talebi her durumda olumlu karşılamak zorunda olduğu anlamına gelmemektedir. Zira avukatın uhdesinde bulunan dava ve takip dosyaları, müvekkil evrakı, yazış- malar ve sair belgeler bakımından kişisel verilerin korunması mev- zuatının yanı sıra Avukatlık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta yer alan saklama yükümlülüklerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Nitekim Avukatlık Kanununun “Avukatın dosya saklaması ve hapis hakkı” başlıklı 39’uncu maddesi uyarınca avukat, kendisine tevdi olu- nan evrakı, vekâletin sona ermesinden itibaren üç yıl süreyle sak- lamakla yükümlüdür. Şu kadar ki, evrakın geri alınması müvekkile yazı ile bildirilmiş olduğu hallerde saklama yükümlülüğü, bildirme tarihinden itibaren üç ayın sonunda sona ermektedir. Aynı maddede ayrıca, avukatın ücreti ve yapmış olduğu giderler kendisine ödenme- dikçe elinde bulunan evrakı geri vermekle yükümlü olmadığı hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, avukatın saklama ve imha yükümlülüğü değerlendiri- lirken, kişisel verilerin işlenmesini gerektiren hukuki sebebin devam133
Sayfa metni
134 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
edip etmediği, verilerin hangi amaçla saklandığı, Avukatlık Kanunu ve
ilgili diğer mevzuattan kaynaklanan saklama yükümlülüklerinin bu-
lunup bulunmadığı ile olası uyuşmazlık, sorumluluk ve ispat süreçle-
ri bakımından verilerin muhafazasının gerekli olup olmadığı birlikte
değerlendirilmelidir. Bu nedenle, silme, yok etme veya anonim hale
getirme talepleri hakkında yapılacak değerlendirme, yalnızca 6698
sayılı Kanunun 7’nci maddesi kapsamında değil; somut olayın özel-
likleri, avukatlık mesleğine ilişkin özel düzenlemeler ve ilgili mevzu-
attan kaynaklanan yükümlülükler dikkate alınarak yapılmalıdır.
Sonuç olarak, avukatın veri sorumlusu sıfatıyla hareket ettiği haller-
de, kişisel verilerin saklanması ve imhasına ilişkin süreçlerin belir-
lenmesi; 6698 sayılı Kanunun 7’nci ve 13’üncü maddeleri ile Avukatlık
Kanununun 39’uncu maddesi başta olmak üzere ilgili mevzuat hü-
kümleri birlikte değerlendirilerek gerçekleştirilmelidir. Bu kapsam-
da, ilgili kişinin talebi yasal süresi içinde sonuçlandırılmalı; talebin
tamamen veya kısmen reddedilmesi halinde ise ret gerekçesi, sak-
lama yükümlülüğünün dayanağı ve verilerin hangi süreyle muhafaza
edileceği açık ve anlaşılır şekilde ilgili kişiye bildirilmelidir.
D. İlgili Kişinin Hakları ve Şikâyetlerin Yönetilmesi
6698 sayılı Kanunun 11’inci maddesi uyarınca ilgili kişiler veri sorum-
lusuna başvurmak suretiyle kendisi ile ilgili; “kişisel veri işlenip iş-
lenmediğini öğrenme”, “kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi
talep etme”, “kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına
uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme”, “yurt içinde veya yurt dı-
şında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme”, “kişisel veri-
lerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesi-
ni isteme”, “6698 sayılı Kanunun 7’nci maddesinde öngörülen şartlar
134
Sayfa metni
Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri | 135
çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme”,
‘kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların
düzeltilmesini isteme’ ile ‘kişisel verilerin silinmesini veya yok edil-
mesini isteme’ hakları uyarınca yapılan işlemlerin, kişisel verilerin
aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme”, “işlenen verilerin
münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle
kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme” ve
“kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğ-
raması hâlinde zararın giderilmesini talep etme” haklarına sahiptir.
6698 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi uyarınca ise ilgili kişi, 6698
sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik taleplerini yazılı olarak veya
Kurulun belirleyeceği diğer vasıtalarla veri sorumlusuna yöneltebile-
cektir. Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine
göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuç-
landıracaktır. Veri sorumlusunun ilgili kişinin talebini kabul etmesi
durumunda talebin gereğini yerine getirmelidir. Bununla birlikte veri
sorumlusunun ilgili kişinin talebini gerekçesini açıklamak suretiyle
reddetmesi de mümkündür.
Örnek:
Hakkında icra takibi başlatılan ilgili kişinin, takip ala-
caklısının vekili olan avukata başvurarak kendisine iliş-
kin hangi kişisel verilerin işlendiğini ve bu verilerin ne
suretle elde edildiğini öğrenmek istemesi halinde, veri
sorumlusu avukatın talebi 6698 sayılı Kanunun 13’üncü
maddesi kapsamında değerlendirmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda avukat, ilgili kişinin ad-soyadı, T.C. kimlik
numarası, adres, borç bilgisi, iletişim bilgisi gibi kişisel
verilerinin hangi hukuki süreç kapsamında işlendiğini;135
Sayfa metni
136 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
söz konusu verilerin müvekkil tarafından mı, icra dosya-
sından mı, kamu kurumlarından mı yoksa kamuya açık
kaynaklardan mı elde edildiğini ve varsa hangi kişi veya
kurumlara aktarıldığını talebin niteliğine uygun şekilde
açıklamalıdır.
Veri sorumlusu avukatların ise ilgili kişilerin (müvekkil, potansiyel
müvekkil, danışan ile üçüncü kişiler) 6698 sayılı Kanunun 11’inci mad-
desi çerçevesinde yaptığı başvuruları 6698 sayılı Kanunun 13’üncü
maddesi ile 10.03.2018 tarihli ve 30356 sayılı Resmî Gazete’de yayım-
lanan Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ
uyarınca sonuçlandırması gerekmektedir. İlgili kişilerin yapılan baş-
vurunun veri sorumlusunca reddedilmesi yahut veri sorumlusunun
ilettiği cevabı yetersiz bulmaları veya veri sorumlusunun kanuni sü-
rede cevap vermemesi durumlarında Kurula şikâyette bulunabilme-
leri mümkündür.
İlgili kişilerin Kurula yaptığı şikayetlerin çoğunlukla kişisel verilerinin
avukatlar tarafından ne suretle elde edildiğini bilmek isteme nokta-
sında yoğunlaştığı görülmektedir. Kişisel verileri müvekkilleri, kamu
kurumları vb. gibi kaynaklardan elde eden avukatların ise ilgili kişi-
lerin “kişisel verilerin ne suretle elde edildiğine yönelik” taleplerini
karşılayamadığı dahası bu suretle Kurula yapılan şikâyet kapsamında
ise ilgili kişinin verilerini ne suretle elde ettiğini tevsik edemediği
görülmektedir. İlgili kişilerin 6698 sayılı Kanun kapsamındaki baş-
vurularının (ve taleplerinin) yerine getirilebilmesi bakımından ilgili
kişilerin kişisel verilerinin ne suretle elde edildiğinin ilgili kişiye ve
daha da önemlisi Kurula tevsik edilebilmesi büyük önemi haizdir.
Diğer bir husus ise veri sorumlusu avukata erişilebilirliktir. Uygula-
136mada avukatlar tarafından hangi hukuk alanlarında hizmet verildiği,
Sayfa metni
Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri | 137
ortaklarının kimlerden oluştuğu vb. hususları internet ortamında ya-
yımlamak amacıyla internet sitesi oluşturulduğu görülmektedir. Söz
konusu internet sitelerinde ise avukatlık bürosunun veya avukatlık
ortaklığının iletişim verilerine (elektronik posta adresi, KEP adresi,
telefon numarası gibi) yer verildiği görülmektedir. Müvekkil veya di-
ğer üçüncü kişilerin ise genellikle söz konusu iletişim bilgilerini kul-
lanarak veri sorumlusu avukata 6698 sayılı Kanunun 11’inci maddesi
kapsamında başvuru yaptığı dikkate alındığında söz konusu internet
sitelerinde yer verilen iletişim bilgilerinin ilgili kişi başvurularının
süresi içerisinde ve etkin şekilde sonuçlandırılabilmesi bakımından
güncel tutulması gerektiği değerlendirilmektedir.
Öte yandan veri sorumlusu avukatların bir internet sitesinin mevcut
olmaması durumunda ilgili kişiler tarafından avukata, avukatın ka-
yıtlı olduğu baronun levhasında105 bulunan iletişim bilgilerinin kulla-
nılması suretiyle ulaşılmaya çalışıldığı görülmektedir. Bu çerçevede
baro levhasında yer alan iletişim bilgilerinin, ilgili kişi başvurularının
süresi içerisinde ve etkin şekilde sonuçlandırılabilmesi için güncel
tutulması gerektiği değerlendirilmektedir.
E. Kurul Kararlarını Yerine Getirme Yükümlülüğü
6698 sayılı Kanunun 15’inci maddesinin beşinci fıkrasında şikâyet
üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, ihlalin varlığının
anlaşılması hâlinde Kurulun, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri
105 Avukatlık Kanununun 66’ncı maddesi uyarınca her avukatın, bölgesi içinde sürekli
olarak avukatlık mesleğini icra ettiği yerin baro levhasına yazılma yükümlülüğü
bulunmaktadır. Avukatlık Kanununun 75’inci maddesi uyarınca Baro yönetim ku-
rulu üç yılda bir bölgesi içinde bulunan ve baro levhasında yazılı olan bütün avu-
katların bir listesini son yılın 31 Aralık tarihine kadar düzenleyecek ve listeye her
avukatın alfabe sırasıyla adı, soyadı, büro ve konut adresi yazılacaktır. 137
Sayfa metni
138 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek ilgililere tebliğ
edeceği ve bu kararın, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç
otuz gün içinde yerine getirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlendiği kanaatine varılması du-
rumunda Kurul tarafından 6698 sayılı Kanunun 18’inci maddesi çer-
çevesinde veri sorumlusu hakkında idari para cezası tesis edilmesi-
ne karar verilebilmektedir. İdari para cezasının 5326 sayılı Kabahatler
Kanununun 17’nci maddesine uygun olarak ödenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, Kurul tarafından 6698 sayılı Kanunun 7’nci maddesi ile
28.11.2017 tarihli ve 30224 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel
Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hak-
kında Yönetmelik’in 7’nci maddesi uyarınca ilgili kişilerin verilerinin
imha edilmesine yönelik olarak veri sorumlusu talimatlandırılmakta-
dır. Yine söz konusu talimatın da tebliğden itibaren gecikmeksizin ve
en geç otuz gün içinde yerine getirilmesi gerekmektedir.
Benzer şekilde 6698 sayılı Kanunun 15’inci maddesinin altıncı fıkra-
sında şikâyet üzerine veya resen yapılan inceleme sonucunda, ihlalin
yaygın olduğunun tespit edilmesi hâlinde Kurulun, bu konuda ilke
kararı alacağı ve bu kararı yayımlayacağı düzenlenmiştir. Resmî Ga-
zete’de yayımlanacak olan bu karara yine veri sorumluları tarafından
uyulması gerekmektedir.
Örneğin hukuka aykırı şekilde elde edilen verilerin kullanılması su-
retiyle vatandaşların iletişim ve kimlik bilgileri vb. kişisel verilerinin
sorgulanmasına imkân tanıyan yazılım/program/uygulamalara yö-
nelik Kurulun 18.10.2019 tarihli ve 2019/308 sayılı İlke Kararında106
106 Kurulun 18.10.2019 tarihli ve 2019/308 sayılı İlke Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.
138gov.tr/Icerik/6568/2019-308, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri | 139
Kuruma intikal eden ihbarlar kapsamında avukatlar/hukuk büroları
ile finans, gayrimenkul danışmanlık, sigorta vb. sektörlerde faaliyet
gösteren bazı kişi ve kuruluşlar tarafından muhtelif yollarla toplanan
verilerin kullanılması suretiyle vatandaşların iletişim ve kimlik bil-
gileri vb. kişisel verilerinin sorgulanmasına imkân tanıyan yazılım/
program/uygulamaların kullanılmakta olduğunun tespit edildiği,
yapılan değerlendirme sonucunda bu durumun 6698 sayılı Kanunun
12’nci maddesine aykırılık oluşturduğu, bu çerçevede söz konusu veri
sorumluları hakkında 6698 sayılı Kanunun 18’inci maddesi hükmü
çerçevesinde idari işlem uygulanacağı ifade edilmiştir. Bu bağlam-
da veri sorumlusu avukatlar tarafından da söz konusu İlke Karara
uyulması ve ilgili kişilerin verilerine erişilebilmesi için bu tür yazılım,
program ve uygulamaların kullanılmaması gerekmektedir.
Benzer şekilde özel nitelikli verilerin işlenmesinde veri sorumlu-
ları tarafından alınması gereken yeterli tedbirlere yönelik Kurulun
31.01.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı kararı107 uyarınca avukatlar tara-
fından özel nitelikli kişisel veri işleme faaliyeti gerçekleştirilmesi du-
rumunda söz konusu Kurul kararı ile belirlenen yeterli önlemlerin
alınması gerekmektedir.
F. Veri İhlalinin Bildirilmesi Yükümlülüğü
6698 sayılı Kanunun 12’nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca iş-
lenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından
elde edilmesi hâlinde bu hususun en kısa sürede ilgilisine ve Kurula
bildirilmesi zorunludur. Söz konusu bildirimin, Kurulun Kişisel Veri
İhlali Bildirim Usul ve Esaslarına İlişkin 24.01.2019 tarih ve 2019/10
107 Kurulun 31.01.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.
tr/Icerik/4110/2018-10, Erişim Tarihi: 29.06.2026. 139
Sayfa metni
140 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
sayılı Kararına İlişkin Duyuru108’ya uygun şekilde yapılması zorunlu
olup anılan Kurul Kararında “Kanunun 12 nci maddesinin (5) numara-
lı fıkrasının “…İşlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla baş-
kaları tarafından elde edilmesi hâlinde, veri sorumlusu bu durumu
en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirir….” hükmünde yer alan “en
kısa sürede” ifadesinin 72 saat olarak yorumlanmasına ve bu kap-
samda veri sorumlusunun bu durumu öğrendiği tarihten itibaren ge-
cikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kurula bildirmesine, veri sorum-
lusunca söz konusu veri ihlalinden etkilenen kişilerin belirlenmesini
müteakip ilgili kişilere de makul olan en kısa süre içerisinde, ilgili ki-
şinin iletişim adresine ulaşılabiliyorsa doğrudan, ulaşılamıyorsa veri
sorumlusunun kendi web sitesi üzerinden yayımlanması gibi uygun
yöntemlerle bildirim yapılmasına…” ifadelerine yer verilmiştir.
Örnek:
Avukat A’nın, müvekkiline ait dava dosyasını adliye dö-
nüşünde kaybetmesi ve söz konusu dosyada müvekkile,
karşı tarafa ve tanıklara ait kimlik, iletişim, finansal bilgi
ve sağlık verileri gibi kişisel verilerin bulunması halinde,
dosyanın yetkisiz üçüncü kişiler tarafından elde edilme
ihtimali doğabilecektir. Bu durumda Avukat A’nın, olayın
kapsamını, etkilenen kişi ve veri kategorilerini, özel ni-
telikli kişisel veri bulunup bulunmadığını ve ilgili kişiler
bakımından ortaya çıkabilecek riskleri değerlendirmesi;
kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tara-
108 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “Kişisel Veri İhlali Bildirim Usul ve Esaslarına İliş-
kin Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 24.01.2019 tarih ve 2019/10 Sayılı Kararına
İlişkin Duyuru”, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/5362/Veri-Ihlali-Bildirimi,
140Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Veri Sorumlusunun Yükümlülükleri | 141
fından elde edildiği veya elde edilme ihtimalinin bulun-
duğu sonucuna ulaşılması halinde, 6698 sayılı Kanunun
12’nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Kurula ve ilgili
kişilere veri ihlali bildiriminde bulunması gerekecektir.
6698 sayılı Kanunun 12’nci maddesinin beşinci fıkrasında Kurulun,
gerekmesi hâlinde bu durumu, kendi internet sitesinde ya da uygun
göreceği başka bir yöntemle ilan edebileceği düzenlenmiş olup Ku-
rulun 25.12.2025 tarihli ve 2025/2451 sayılı Kararı ile de veri ihlali bil-
dirimlerinin belirli bir süre ile ilan edilmesine, bu sürenin 60 gün ile
sınırlı olmasına ve bu süreden daha kısa süre içinde ilgili kişilere bil-
dirim yapıldığının veri sorumlusu tarafından tevsik edilmesi halinde
ilanın Kurumun internet sitesinden kaldırılmasına karar verilmiştir109.
109 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kurulun 25.12.2025 tarihli ve 2025/2451 sayılı Kara-
rı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/8595/kamuoyu-duyurusu, Erişim
Tarihi: 29.06.2026. 141
Sayfa metni
Sayfa metni
Veri Güvenliği | 143
XI. VERİ GÜVENLİĞİ
6698 sayılı Kanunun “Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükler” başlık-
lı 12’nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca veri sorumlusu; kişisel
verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek, kişisel verilere
hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek ve kişisel verilerin muha-
fazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye
yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır.
Bu anlamda, veri güvenliğine ilişkin alınacak önlemlerin her birinin
veri sorumlusunun yapısına, faaliyetlerine ve tabi olduğu risklere
uygun olması gerekmektedir. Bu kapsamda, kişisel verilerin işlen-
mesi sürecinde veri sorumlularının alması gereken teknik ve idari
tedbirler konusunda uygulamada açıklık sağlanması ve iyi uygulama
örnekleri oluşturması amacıyla Kurul tarafından Kişisel Veri Güven-
liği Rehberi110 hazırlanarak Kurumumuz resmi internet sitesinde ya-
yınlanmıştır. Rehber, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesi
ile kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesinin önüne geçilerek
kişisel verilerin hukuka uygun muhafazasının sağlanmasının temini
için veri sorumlularına yol göstermesi amacıyla hazırlanmıştır. Buna
göre, veri sorumluları, kendi iş süreçlerinin analizi ve risk değerlen-
dirmesi sonucunda kişisel veriler için uygun güvenlik düzeyini sağ-
lamaya yönelik teknik ve idari tedbirleri belirlemeli ve bunları et-
kin bir şekilde yürürlüğe koymalıdır. Ayrıca özel nitelikli kişisel veri
niteliğini haiz verilerin işlenmesinde Kurulun “Özel Nitelikli Kişisel
110 Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kişisel Veri Güvenliği Rehberi (Teknik ve
İdari Tedbirler), Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/
CMSFiles/7512d0d4-f345-41cb-bc5b-8d5cf125e3a1.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.143
Sayfa metni
144 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Verilerin İşlenmesinde Veri Sorumlularınca Alınması Gereken Yeterli
Önlemler”e ilişkin 31.01.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı kararında belir-
tilen tedbirlerin alınması gerekmektedir.
Veri güvenliğine yönelik yükümlülüklere uyulmaması, 6698 sayılı
Kanunun 18’inci maddesi uyarınca idari yaptırıma bağlanmıştır. Söz
konusu madde kapsamında 6698 sayılı Kanunun 12’nci maddesi ile
öngörülen veri güvenliğine yönelik yükümlülükleri yerine getirme-
yenler bakımından 15.000 ila 1.000.000 Türk lirasına kadar idari para
cezası uygulanması öngörülmektedir111.
Belli bir hukuki yardımda bulunmak amacıyla kişisel veri işleme faa-
liyeti gerçekleştiren avukat aynı zamanda söz konusu kişisel verileri
hukuka uygun olarak işlemek ve muhafaza etmekle de yükümlüdür.
Avukatlık sözleşmesi bakımından veri güvenliğine yönelik bu yüküm-
lülüklerin bir yan yükümlülük vasfını haiz olduğu, ihlali halinde taz-
minat davasına konu olabileceği hususunun göz önünde bulundurul-
ması gerekmektedir.
111 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17’nci maddesi gereği idari para cezalarının her
takvim yılı başından itibaren o yıl için Vergi Usul Kanunu’nun 298’inci maddesi
(mükerrer) gereği tespiti suretiyle ilan edilen yeniden değerleme oranlarında
artırımının yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda veri güvenliğine yönelik
yükümlülüklere uyulmaması sebebiyle uygulanabilecek idari para cezasının
2026 yılı için değerlenmiş alt limiti 256.357-TL, üst limiti ise 17.092.242-TL olarak
hesaplanmaktadır. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “6698 Sayılı Kişisel Verilerin
Korunması Kanunu Kapsamında İdari Para Cezası Tutarları”, Erişim Adresi: https://
www.kvkk.gov.tr/Icerik/8145/6698-sayili-kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu-
144kapsaminda-idari-para-cezasi-tutarlari Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Sayfa metni
Veri Güvenliği | 145
Örnek:
Avukat A, duruşma sonrasında kahve içmek için uğradı-
ğı kafeteryada müvekkili B ve davalı C arasında görülen
davaya ilişkin dosyasını dikkatsizliği sonucu ortada bı-
rakmıştır. B ile iş arkadaşı olan D, dosyayı görüp ince-
lemiş ve B’ye ilişkin özel bilgileri öğrenmiştir. Avukat A,
kişisel verilerin muhafazasına yönelik gerekli tedbirleri
almamıştır. Avukatların dava dosyasında ne denli has-
sas verinin bulunduğunun idrakı ile dosyalarını herkese
açık ortamlarda bırakmaması gerekmektedir.
Örnek:
Avukat A, kullanımı kolay olması sebebiyle dava dos-
yalarının kapak kısmına davanın taraflarını ve türünü
yazmaktadır. Avukat A’nın aracında bulunan dosyanın
kapağında yazan bilgilerden camdan bakılınca B ile C
arasında zina sebebine dayalı bir boşanma davası oldu-
ğunu B ve C’nin komşusu D görmüştür. Avukat A, kişisel
verilerin muhafazasına yönelik gerekli tedbirleri alma-
mıştır. Avukatların dosyalarına ve müvekkillerine iliş-
kin bilgilerin dosyanın görünen kısımlarına yazmamaya
özen göstermesi gerekmektedir.
Diğer yandan önemle belirtmek gerekir ki Kişisel Verilerin Aktarılma-
sı başlığı altında da işaret edildiği üzere, avukatların mesleki faali-
yetleri kapsamında ChatGPT, Claude, Gemini ve benzeri üretken ya-
pay zekâ araçlarından yararlanmaları halinde, bu araçların kullanımı
bakımından ilgili kişi niteliğini haiz müvekkil, potansiyel müvekkil ve
çalışan gibi gerçek kişilerin kişisel verilerinin işlenmesi faaliyetinin
145
Sayfa metni
146 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
veri güvenliği yükümlülükleri bakımından ayrıca değerlendirilmesi
gerekir. Bu kapsamda, avukatların 6698 sayılı Kanunun 12’nci madde-
si uyarınca kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini ve erişil-
mesini önlemek ile kişisel verilerin muhafazasını sağlamak amacıyla
gerekli teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü devam etmekte-
dir. Dolayısıyla, üretken yapay zekâ araçlarının kullanımında kişisel
verilerin mümkün olduğunca maskelenmesi veya anonimleştirilme-
si, özel nitelikli kişisel verilerin sisteme yüklenmesinden kaçınılma-
sı, yalnızca amaç için gerekli asgari verinin paylaşılması, kullanılan
aracın veri saklama, model eğitimi, insan incelemesi, alt veri işleyen
ve güvenlik politikalarının incelenmesi ve bu araçların kullanımına
ilişkin kurum/avukatlık bürosu içi kuralların belirlenmesi önem arz
etmektedir.
146
Sayfa metni
Tavsiyeler | 147
XII. TAVSİYELER
Avukatlar tarafından mesleklerinin gereğini yerine getirmek için kişi-
sel veri işleme faaliyeti gerçekleştirilmektedir ve bu doğrultuda 6698
sayılı Kanun’a uygunluk açısından yoğun bir çaba gösterilmesi gerek-
tiği açıktır. İlgili mevzuat kapsamında Kurumumuz tarafından yayım-
lanan diğer rehber ve dokümanlarda belirtilen hususlara ek olarak
avukatların kişisel veri işleme faaliyetine ilişkin tavsiyeler aşağıda
sıralanmıştır:
Avukat tarafından kişisel veri işleme faaliyeti sırasında 6698 sa-
yılı Kanunun 4’üncü maddesinde yer verilen ilkelere, hiçbir ilke
mesleki faaliyet kapsamında geri planda bırakılmaksızın uyulma-
lıdır.
Avukat tarafından, Kanuna uygun veri işleme faaliyeti yürütebil-
mek ve talep edildiği takdirde ilgili kişiye ve Kuruma gerekli bil-
ginin sunulabilmesi için işlenen kişisel verilerin kimden/hangi
kaynaktan elde edildiği bilgisine sahip olunmalıdır.
Her ne kadar avukatların Kurulun 02.04.2018 tarihli ve 2018/32
sayılı Kararı ile Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğü olma-
sa da ilgili kişiye ait hangi kişisel verilerin işlendiği, kişisel veri
işleme amacının ne olduğu, işlenen kişisel verinin kimlere akta-
rıldığı gibi kişisel veri işleme faaliyetine ilişkin hususlar Kanun
kapsamında talep edildiği takdirde ilgili kişiye ve Kuruma tam ve
doğru bilginin sunulabilmesi için Avukat tarafından gerekli tek-
nik ve idari tedbirler alınmalıdır. 147
Sayfa metni
148 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Avukat tarafından veri güvenliğine ilişkin alınması gereken idari
ve teknik tedbirler titizlikle uygulanmalıdır.
Avukat tarafından işlenen kişisel veriler arasında özel nitelikli
kişisel verilerin de bulunmasının kuvvetle muhtemel olduğu dik-
kate alındığında “Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesinde Veri
Sorumlularınca Alınması Gereken Yeterli Önlemler” ile ilgili Ku-
rulun 31.01.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı kararının incelenmesi ve
bu verilerin işlenmesinde yeterli önlemlerin alınması gereklidir.
6698 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) ben-
dinde belirtilen “kişisel verilerin işlenmesi” tanımına dahil olabi-
lecek her türlü işleme ilişkin görevlendirilebilecek hukuk bürosu
çalışanlarına kişisel verilerin korunmasına ilişkin gerekli eğitim
verilmelidir.
Hukuka Aykırı Olarak Elde Edilen Veriler Üzerinden Vatandaşların
Kimlik ve İletişim Bilgileri Gibi Kişisel Verilerinin Sorgulanmasına
İmkân Tanıyan Yazılım/Program/Uygulamalara Yönelik Kurulun
18.10.2019 tarihli ve 2019/308 Sayılı İlke kararı ile de duyurulduğu
üzere avukat tarafından kişisel verilere erişim için bu tür uygula-
malar kullanılmamalıdır.
148
Sayfa metni
Kaynaklar | 149
XIII. KAYNAKLAR
Kurul Kararları
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 01.12.2022 tarihli ve 2022/1281 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7589/2022-1281,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 02.04.2018 tarihli ve 2018/32
sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Ice-
rik/4233/2018-32, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 02.11.2021 tarihli ve 2021/1111 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7266/2021-1111,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 05.07.2018 tarihli ve 2018/75
sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Ice-
rik/5270/2018-75 , Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 07.07.2022 tarihli ve 2022/655 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7569/2022-655,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 09.02.2021 tarihli ve 2021/111
sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Ice-
rik/6917/2021-111, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 09.02.2021 tarihli ve 2021/115 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/6928/2021-115,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 09.09.2021 tarihli ve 2021/909 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7141/2021-909,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
149
Sayfa metni
150 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 11.03.2021 tarihli ve 2021/228 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7117/2021-228,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 14.01.2020 tarihli ve 2020/26 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/6697/2020-26,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 14.09.2023 tarihli ve 2023/1578
sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Ice-
rik/7771/2023-1578, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 16.09.2021 tarihli ve 2021/925 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7142/2021-925,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 17.08.2023 tarihli ve 2023/1414 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7780/2023-1414,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 18.05.2022 tarihli ve 2022/489 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7563/2022-489,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 18.10.2019 tarihli ve 2019/308
sayılı İlke Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Ice-
rik/6568/2019-308, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 19.01.2023 tarihli ve 2023/78
sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Ice-
rik/7596/2023-78, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 20.05.2021 tarihli ve 2021/511-
512-513 sayılı Kararları, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Ice-
rik/7022/2021-511-512-513, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 21.10.2021 tarihli ve 2021/1069 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7262/2021-1069,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
150
Sayfa metni
Kaynaklar | 151
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 22.03.2023 tarihli ve 2023/437 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7600/2023-437,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 27.04.2021 tarihli ve 2021/424 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/7114/2021-424,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 28.05.2020 tarihli ve 2020/429 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/6778/2020-429,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 31.01.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/4110/2018-10,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 31.05.2019 tarihli ve 2019/166 sayılı
Kararı, Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/Icerik/5497/2019-166,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kurulun 25.12.2025 tarihli ve
2025/2451 sayılı Kararı, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/
Icerik/8595/kamuoyu-duyurusu, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
151
Sayfa metni
152 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Diğer Kaynaklar
Ali Cem Budak, “Avukatlık Kanunu’nun 2. Maddesine Göre Avukatın
Bilgi ve Belge İsteme Yetkisi”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fa-
kültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, Yıl 2004, ss. 363-373.
Andreas Furrer/Markus Muller-Chen/Bilgehan Çetiner, Borçlar Hu-
kuku Genel Hükümler, On İki Levha Yayınları, İstanbul 2021, 1.
Baskı.
Bahattin Aras, “Hâkim ve Savcıların Yargısal Faaliyetlerinin Disiplin
Soruşturmasına Konu Edilmesi”, Hacettepe Hukuk Fakültesi
Dergisi, Cilt 10, Sayı 2, Yıl 2020, ss.835-862.
C. J. Hamson, “İngiltere’de Avukatlık Mesleği”, Çeviren: Münci Kapa-
ni, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt: 6,
Sayı: 1, 1951.
Cüneyt Pekmez, “Overview of the Definitions of Data Controller and
Data Processor within the Scope of The Turkish Code of Per-
sonal Data Protection (TCDP)”, Annales de la Faculté de Droit
d’Istanbul, Sayı 67, Yıl 2018, ss. 59-71.
EDPB, “Guidelines 07/2020 on the concepts of controller and proces-
sor in the GDPR”, Version 2.1, Adopted on 07 July 2021, Erişim
Adresi: https://www.edpb.europa.eu/system/files/2023-10/
EDPB_guidelines_202007_controllerprocessor_final_en.pdf,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Fazilet Yüce, İcra Hukukunda Kişisel Verilerin Korunması, Ankara Yıl-
dırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlan-
mamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2022.
Fikret Eren/Ünsal Dönmez, Eren Borçlar Hukuku Şerhi, Yetkin Yayın-
ları, Ankara, 2022, 1. Cilt.
Gamze Turan Başara, “Kişisel Veri İşleme Sözleşmesi”, Uyuşmazlık
Mahkemesi Dergisi, Sayı 16, Yıl 2020, ss. 57-90.
Hüseyin Murat Develioğlu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunma-
152sı Kanunu ile Karşılaştırmalı Olarak Avrupa Birliği Genel Veri
Sayfa metni
Kaynaklar | 153
Koruma Tüzüğü Uyarınca Kişisel Verilerin Korunması Hukuku,
On İki Levha Yayınları, İstanbul 2017.
İbrahim Arslan/Mücahit Ünal, “Avukatlık Ortaklığının Diğer Ortaklık
Türleri ile Karşılaştırılması ve Hukuki Niteliği”, Selçuk Üniver-
sitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 1, Yıl 2008, ss. 47-69.
Kemale Leyla Aslan/Ahmet Alper Güler, “Vekilin Özen Yükümlülüğü
ve Basiretli Vekil Kavramı”, İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 1, Yıl 2015, ss. 51-72.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, ‘Veri Sorumlusu ve Veri İşleyen’,
Erişim Adresi: https://kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/CMSFi-
les/31d9c444-27a5-4a75-95b1-1ca9bdb81ea5.pdf, Erişim Tarihi:
29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, İşyerlerinde Üretken Yapay Zekâ
Araçlarının Kullanımı, Mart 2026, Erişim Adresi: https://www.
kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/MTY5YTdkNjdjNzJl-
MjM.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Sohbet Robotları (ChatGPT Örne-
ği) Hakkında Bilgi Notu, KVKK Yayınları No: 82, Haziran 2025,
Ankara, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/SharedFolder-
Server/CMSFiles/cf1ba9a7-6108-42f1-9b27-cc416545693d.pdf ,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verile-
rin Korunması Rehberi – 15 Soruda, Kasım 2025, Erişim Adresi:
https://www.kvkk.gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/MTY-
5MjNmNmIwZWY3YTE.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Yapay Zekâ Alanında Kişisel Verilerin
Korunmasına Dair Tavsiyeler, KVKK Yayınları No: 76, Nisan 2025,
Ankara, Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/SharedFolder-
Server/CMSFiles/25a1162f-0e61-4a43-98d0-3e7d057ac31a.pdf ,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korun-
ması Kanunu Kapsamında İdari Para Cezası Tutarları”, 153Erişim
Sayfa metni
154 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/8145/6698-sayili-kisi-
sel-verilerin-korunmasi-kanunu-kapsaminda-idari-para-ceza-
si-tutarlari, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “Kişisel Veri İhlali Bildirim Usul ve
Esaslarına İlişkin Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 24.01.2019
tarih ve 2019/10 sayılı Kararına İlişkin Duyuru”, Erişim Adresi:
https://kvkk.gov.tr/Icerik/5362/Veri-Ihlali-Bildirimi, Erişim Ta-
rihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu-
na İlişkin Uygulama Rehberi”, Erişim Adresi: https://www.kvkk.
gov.tr/SharedFolderServer/CMSFiles/MTY5MjZiZWNiNjQ3N2I.
pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kişisel Veri Güvenliği Rehberi (Teknik
ve İdari Tedbirler), Erişim Adresi: https://www.kvkk.gov.tr/Sha-
redFolderServer/CMSFiles/7512d0d4-f345-41cb-bc5b-8d5c-
f125e3a1.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, 20.01.2026 tarihli Kamuoyu Duyuru-
su, Kurulun 31.01.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı Kararı, Erişim Ad-
resi: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/8595/kamuoyu-duyurusu,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Miray Özer Deniz, “Kişisel Verilerin İşlenmesi Sözleşmesinin Türleri
ve Hukuki Nitelikleri”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 1, Yıl 2023, ss. 97-114.
Murat Doğan/Gökhan Şahan/İsmail Atamulu, Borçlar Hukuku Genel
Hükümler, Seçkin Yayınevi, Ankara 2023, 3. Baskı.
Nilüfer Boran Güneysu/Burak Memiş, “Kişisel Verilerin Korunması
Kanunu Kapsamında Avukatın Yükümlülük ve Sorumlulukları”,
Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, Yıl
2019, ss. 313-337.
Özcan Günergök, “Avukatın Sır Saklama Yükümlülüğü”, Erzincan Bina-
li Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Yıl 2003,
154ss. 655-667.
Sayfa metni
Kaynaklar | 155
Özge Baydar Haliç, Avukatın Hukuki Sorumluluğu, Yüksek Lisans Tezi,
Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2019.
Raziye Aksu, “Avukatlık Sözleşmesinin Unsurları ve Hukuki Niteliği”,
Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı: 27, 2016, ss. 861-890.
Recep Akcan, “Vekilin Başkasını Tevkil Etme Yetkisi”, Selçuk Üniver-
sitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 3-4, Yıl 2001, ss.7-27.
Reyhan Karcı, “Ulusal Hukukta Kişisel Verilerin Korunması Hakkına
İlişkin İstisnai Haller”, Kişisel Verilerin Korunmasına Uzman
Bakış (Uzmanlık Tezleri Derleme Çalışması), Derleyen: Kişisel
Verileri Koruma Kurumu, Ankara 2023, ss. 243-297.
Slovenská advokátska komora (SAK) [Slovak Bar Association], “Kó-
dex správania pre spracúvanie osobných údajov advokátmi
podľa všeobecného nariadenia o ochrane údajov (GDPR)”, 4
Aralık 2018. Resmî Slovakça nüsha için bkz. Úrad na ochranu
osobných údajov Slovenskej republiky, https://dataprotec-
tion.gov.sk/files/approved-codes/kodex_spravania_sak.pdf;
İngilizce çeviriyi de içeren Slovakça–İngilizce nüsha için bkz.
Slovenská advokátska komora, https://www.sak.sk/wp-con-
tent/uploads/2026/06/2019-02-07-kodex-pre-spracuvanie-
osobnych-udajov-sk-en.pdf, Erişim Tarihi: 28.07.2026, İngilizce
metin.
Semih Güner, “Avukatın Özen Yükümlülüğü”, Türkiye Barolar Birliği
Dergisi, Sayı 2, 2000, ss. 557-586.
Semih Güner, Avukatlık Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2011.
Süleyman Çetin/Derya Ateş, Avukatlık ve Noterlik Hukuku, Seçkin
Yayınları, Ankara 2022.
Sümeyye Hilal Üçüncü, Medeni Yargılama Hukukunda Kişisel Verilerin
ve Sırların Korunması, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2019.
Ulusal Veri Koruma Komiserleri Konseyi (Datenschutzkonferenz-
Konferenz der unabhängigen Datenschutzaufsichtsbehörden
des Bundes und der Länder) (National Council of Data Protection155
Sayfa metni
156 | Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına
İlişkin Uygulama Rehberi
Commissioners), “Datenschutzkonferenz, Kurzpapier Nr. 13,
Auftragsverarbeitung, Art. 28 DS-GVO (16 January 2018)”, Erişim
Adresi: https://www.datenschutzkonferenz-online.de/media/
kp/dsk_kpnr_13.pdf, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
United Kingdom Information Commissioner’s Office, “Paying a data
protection fee – professional, scientific and technical activities
sector”, Erişim Adresi: https://ico.org.uk/for-organisations/
data-protection-fee/paying-a-data-protection-fee-what-do-
you-need-to-know/professional-scientific-and-technical-
activities-sector/, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
United Kingdom Information Commissioner’s Office, “What are
‘controllers’ and ‘processors’?” Erişim Adresi: https://ico.
org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/
controllers-and-processors/controllers-and-processors/
what-are-controllers-and-processors/, Erişim Tarihi:
29.06.2026.
United Kingdom the General Council of the Bar, https://www.
barcouncilethics.co.uk/documents/controller-processor-
agreements-under-the-gdpr/, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Veysel Başpınar, “Avukatın Özen Borcu”, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 1-2, Yıl 2008, ss. 39-62.
Yasin Köse, “Avukatın Aydınlatma Yükümlülüğü”, Türkiye Adalet
Akademisi Dergisi, Sayı 45, Yıl 2021, ss. 29-52.
156
Sayfa metni
Kaynaklar | 157
Yargı Kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E: 2009/362; K: 2009/400 ve T:
07.10.2009 kararı, Erişim Adresi: lexpera.com.tr, Erişim Tarihi:
29.06.2026.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.10.2019 tarihli ve 2015/21-3366 E.,
2019/987 K. sayılı kararı, Erişim Adresi: https://kazanci.com.tr/
gunluk/hgk-2015-21-3366.htm, Erişim Tarihi: 29.06.2026.
Danıştay 1. Dairesi’nin 10.04.2002 tarihli ve 2002/26 E., 2002/52 K.
sayılı kararı, Erişim Adresi: https://karararama.danistay.gov.tr/,
Erişim Tarihi: 29.06.2026.
157
Sayfa metni
Rehberin kapsamı
Rehber; avukatların ve büro çalışanlarının veri işleme süreçlerindeki konumunu, kişisel verileri işleme şartlarını, yurt içi ve yurt dışı aktarımları, üretken yapay zekâ araçlarının kullanımını, aydınlatma ve diğer yükümlülükleri, veri güvenliğini ve uygulamaya yönelik tavsiyeleri ele alır.
Orijinal rehberin yayımlayanı Kişisel Verileri Koruma Kurumudur. Kurumun kapak, künye, hak bildirimi, metin ve kaynakça sayfaları korunmuştur.