SERİ MUHAKEME USULÜ

Yargı Reform Paketi kapsamında 1 Ocak 2020 itibariyle seri muhakeme usulü yürürlüğe girdi. Yıllık 180 bin dosyanın seri yargılama usulü kapsamına gireceği değerlendiriliyor. Bu usulle, soruşturma aşamasında cumhuriyet savcılarının daha etkin olması ve mahkemelerin iş yükünün azaltılması amaçlanıyor.

SERİ MUHAKEME USULÜNÜN UYGULANACAĞI SUÇLAR

Seri muhakeme usulü, soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği takdirde;

Türk Ceza Kanunu’nda Yer Alan Suçlardan:

  1. Parada sahtecilik (madde 197/2-3),
  2. Resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (madde 206),
  3. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (madde 179/2-3),
  4. Hakkı olmayan yere tecavüz (madde 154/2-3),
  5. Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması (madde 268).
  6. Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (madde 170),
  7. Gürültüye neden olma (madde 183),
  8. Mühür bozma (madde 203),
  9. Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228/1).

Özel Ceza Kanunlarında Yer Alan Suçlardan:

6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 13’üncü maddesinin birinci, üçüncü ve beşinci fıkraları ile 15’inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen suçlar,

  1. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 93’üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen suç,
  2. 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanunun 2’nci maddesinde belirtilen suç,
  3. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun ek 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde belirtilen suç.

NASIL İŞLEYECEK?

*Cumhuriyet savcısı veya kolluk görevlileri, şüpheliyi, usul hakkında bilgilendirecek. Şüpheliye;

  • Mahkeme tarafından hüküm verilene kadar her aşamada seri muhakeme usulünden vazgeçebileceği,
  • Mahkemece verilen hükmün adli siciline kaydedileceği,
  • Bu usulü kabul etmediği takdirde genel hükümlere göre iddianame düzenlenerek hakkında kamu davası açılacağı,
  • Seri muhakeme usulünü kabul ettiğine ilişkin beyanları ile bu usulün uygulanmasına dair diğer belgelerin, takip eden soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde delil olarak kullanılamayacağı anlatılacak.

*Savcı, seri muhakeme usulünü şüpheliye teklif edecek. Teklif edilecek yaptırım belirlenirken;

- Cumhuriyet savcısı TCK md. 61/1’i gözeterek alt ve üst sınır içinde temel cezayı tespit edecek,

- Bu cezayı ½ oranında indirecektir.

- Temel ceza belirlenirken fiile bağlı artırım ve indirim nedenleri dikkate alınmaz (örneğin; suça teşebbüs, yardım etme, olası kast, zincirleme suç).

*Şüpheliye bunu kabul ettiği takdirde nasıl bir sonuçla karşılaşacağı açık bir şekilde izah edilecek. Şüphelinin müdafi huzurunda teklifi kabul etmesi halinde usulün uygulanmasına geçilecek.

*Savcı, suç için öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında tespit edeceği temel cezadan yarı oranında indirim uygulamak suretiyle yaptırımı belirleyecek.

*Belirlenen hapis cezası, savcı tarafından koşulları bulunması halinde TCK'ye göre seçenek yaptırımlara çevrilebilecek veya ertelenebilecek.

*Savcı, şüpheli hakkında seri muhakeme usulünün uygulanmasını yazılı olarak görevli mahkemeden talep edecek.

*Mahkeme, şüpheliyi müdafi huzurunda dinledikten sonra eylemin seri muhakeme usulü kapsamında olduğu kanaatine varırsa talepte belirlenen yaptırım doğrultusunda hüküm kuracak; aksi takdirde talebi reddedecek ve soruşturmanın genel hükümlere göre sonuçlandırılması amacıyla dosyayı cumhuriyet başsavcılığına gönderecek.

*Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli, bu usulden vazgeçmiş sayılacak.

UYGULANMAMA HALLERİ

  1. İştirak halinde işlenen suçlarda şüphelilerden birinin usulün uygulanmasını kabul etmemesi hali,
  2. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik halleri,
  3. Resmi mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama, yurt dışında olma, başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması halinde seri muhakeme usulü uygulanamayacak.

Avukat Funda KURT / Güneş & Güneş Hukuk Bürosu
Avukat | Hukuk Bürosu | Arabulucu | Danışman