İCRA ve HACİZ YAZI DİZİSİ / BÖLÜM 2 / FİİLİ HACİZ (EV HACZİ)

Milyonlarca icra borçlusunun olduğu ülkemizde, neredeyse her aileden bir kişinin icra takip dosyası vardır.

İcra, kelime anlamı olarak “yapma, yerine getirme, bir işi yürütme” anlamına gelmektedir. Hukuki anlamda icra ise; “borçlunun alacaklıya karşı yapmak veya ödemekle yükümlü olduğu bir şeyi devlet zoruyla yerine getirmesinin sağlanmasıdır.”

Borçlu, yerine getirmekle yükümlü olduğu borcunu herhangi bir sebepten ötürü yerine getirmediği takdirde alacaklı, borçlunun bu yükümünü yerine getirmesi için “İcra ve İflas Kanunu” sınırları içinde hakkını arayabilir. Bir önceki yazıda bahsedilen maaş haczi, borçlu adına kayıtlı taşınır-taşınmaz mal varlığı kaydına haciz, 3. Kişilerdeki hak ve alacakların haczi ve borçluya ait adreslerde (ev, iş yeri vs) fiili haciz bu haklar arasındadır. Bu yazıda borçluya ait adreslerde fiili haciz, halk arasındaki tabiri ile ev haczinden bahsedilecektir.

FİİLİ HACİZ (EV HACZİ) NEDİR? HANGİ MALLAR HACZEDİLEMEZ?

Borçlu hakkında yaptığı icra takibi kesinleşen alacaklı borçluya ait olduğunu tespit ettiği adreslerde haciz ve muhafaza işlemi yapılmasını talep etme hakkına sahiptir. İcra İflas Kanunu’nun 79. Maddesine göre; icra memuru talepten sonra üç gün içerisinde haciz işlemini gerçekleştirir. Haczolunacak mallar başka yerde ise haciz yapılmasını malların bulunduğu yerin icra dairesine hemen yazar.

İcra memuru haczi kendi yapabileceği gibi yardımcı veya katiplerinden birine de yaptırabilir. Borçlu haciz esnasında adreste bulunmuyor ve hemen bulunması da mümkün değil ise haciz gıyabında(yokluğunda) yapılır. Talep edilmesi halinde borçlu, kilitli yerleri ve dolapları açmaya, eşyaları göstermeye mecbur olup gerekirse bu yerler zorla açtırılır. İcra memuru haciz esnasında gerektiğinde zor kullanma yetkisine sahiptir, gerektiğinde zor kullanma yetkisini kolluk kuvveti yardımı ile de kullanabilir. Haciz yapılan adresteki menkul(taşınır) mallar aynı kanunun 88. Maddesine göre talep halinde masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınarak Adalet Bakanlığı tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir. Alacaklı muvafakat ederse, istenildiği zaman verilmek şartıyla, geçici olarak borçlu yedinde veya üçüncü şahıs nezdinde bırakılabilir. Üçüncü şahsın elinde bulunan taşınır mallar haczedildiğinde, üçüncü şahsın kabulü hâlinde üçüncü şahsa yediemin olarak bırakılır.

Kural olarak haciz işlemi borçlunun adına kayıtlı olan tüm malvarlıkları hakkında uygulanır. Ancak İcra İflas Kanunu’nun 82. Maddesi ile kanun koyucu haczedilebilecek mal varlıklarına birtakım kısıtlamalar getirmiştir. Buna göre;

  • Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar,
  • Ekonomik faaliyeti, sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya,
  • Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için lüzumlu eşya; aynı amaçla kullanılan eşyanın birden fazla olması durumunda bunlardan biri,
  • Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri; değilse, sanat ve mesleki için lüzumlu olan alet ve edevat ve kitapları ve arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil vasıtaları,
  • Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt veren mandası veya ineği veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem ve yataklıkları,
  • Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ve borçlu çiftçi ise gelecek mahsül için lazım olan tohumluğu,
  • Borçlu bağ, bahçe veya meyva veya sebze yetiştiricisi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan bağ bahçe ve bu sanat için lüzumlu bulunan alet ve edevat, geçimi hayvan yetiştirmeye münhasır olan borçlunun kendisi ve ailesinin maişetleri için zaruri olan miktarı ve bu hayvanların üç aylık yem ve yataklıkları,
  • Borçlar Kanunu’nun 510 uncu maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş olan kaydı hayatla iratlar,
  • Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malul olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan maaşlar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış tazminat ve ikramiyeleri, askeri malullerle, şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve 1485 numaralı kanun hükmüne göre verilen inhisar beyiye hisseleri,
  • Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar,
  • Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın kendisine veya ailesine toptan veya irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım gelen paralar,
  • Borçlunun haline münasip evi,
  • Öğrenci bursları haczedilemez.

Anılan kanun maddesine göre borçluya ait adreslerde yapılacak haciz işlemlerinde Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için lüzumlu eşyanın haczedilmesi mümkün olmayacaktır. İcra memuru haczedilen mal veya hakkın haczinin mümkün olmadığına karar verecek ve talebin kabulüne ya da reddine karar verecektir. Kanun maddesinde sayılarak haczinin mümkün olmadığı belirtilen mal varlıklarından bir ya da bir kaçının haczedilmesi halinde icra mahkemesine başvurmak sureti ile haczedilmezlik şikayetinde bulunulması gerekmektedir.

Av. Zümral YILDIRIR

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Antalya Avukat | Kemer Avukat | Uluslararası Avukat | Uluslararası Hukuk Bürosu | Avukat, Avukatlık | Kemer Hukuk Bürosu | Antalya Hukuk Bürosu | Antalya Arabulucu

Aile Hukuku, Avrupa Birliği Hukuku ve AİHM’ne Başvuru, Bankacılık ve Finans Hukuku, Birleşme ve Devralmalar, Ceza Hukuku, Deniz Ticareti ve Taşıma Hukuku