İCRA ve HACİZ YAZI DİZİSİ / BÖLÜM 1 / MAAŞ HACZİ

MAAŞ HACZİ HANGİ DURUMDA UYGULANIR?

MAAŞIN NE KADARI HACZEDİLEBİLİR?

PRİM VE İKRAMİYENİN TAMAMI HACZEDİLEBİLİR Mİ?

EMEKLİ MAAŞININ HACZİ MÜMKÜN MÜDÜR?

Günümüz maddi koşullarının yetersizliği, ihtiyaçların, zorunlu giderlerin artması ve bu giderlere yetişememekten dolayı çoğu birey yakınlarından ya da bankalardan borç almak zorunda kalmaktadır. Borç veren alacağımı nasıl tahsil edeceğim derken borç alan da nasıl ödeyeceğim sıkıntısına düşmekte, çoğu zaman da borcunu ödeyemediği için icra takibi ile karşı karşıya kalmakta ve mal varlığı ile maaşına haciz konmaktadır.

MAAŞ HACZİ HANGİ DURUMLARDA UYGULANIR?

Maaş haczi kolay ve uygulamada sık başvurulan, borcun tahsil kabiliyetini kuvvetlendiren bir işlemdir.

İcra İflas Kanunu’nun 83. Maddesine göre; maaşlar, ödenekler ve her tür ücretler borçlu ve ailesinin geçimi için lüzumlu olan miktar düşüldükten sonra kalan kısmı haczedilebilir. Ancak haczedilecek miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Buna göre; çalışmanız karşılığında almış olduğunuz maaşın, ikramiyenin dörtte birinin borcunuz nedeni ile haczedilmesi mümkündür.

Bunun için öncelikle hakkınızda yapılmış bir icra takibi bulunması ve bu takibin kesinleşmiş olması gerekmektedir. İcra takibi yapılmaksızın ya da kesinleşmeyen bir icra takibi neticesinde maaşınıza haciz konması mümkün değildir. İcra takibinin kesinleşmesi üzerine alacaklı tarafından, borçlunun maaşına haciz konması için icra müdürlüğünden talepte bulunulur. İcra müdürü tarafından talebin uygun görülmesi halinde işverenliğe bir müzekkere yazılarak borçlunun maaşına haciz konduğu bildirilerek kesintilerin icra dosyasına yatırılması gerektiği belirtilir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 35. Maddesine göre; “- İşçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. Ancak, işçinin bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır.” Kanun maddesine göre maaşın ¼ ünden fazlasının haczedilmesi borçlunun muvafakatine bağlıdır. Yani borçlunun muvafakat vermesi durumunda maaşın ¼ ünden fazlası hatta tamamı bile haczedilebilir.

Birden fazla icra takibinin bulunması dolayısı ile birden fazla maaş haczinin söz konusu olduğu durumlarda ise maaş haczi müzekkereleri iş verenliğe tebliğ edildiği tarih ve saate göre sıraya girecek ve haczi 1. Sırada yer alan alacaklının dosyasına ödeme yapılacaktır.

PRİM VE İKRAMİYENİN TAMAMI HACZEDİLEBİLİR Mİ?

Prim ve ikramiyeler 4857 sayılı iş kanunu ve Yargıtay kararları ışığında değerlendirildiğinde geniş anlamda ücret olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple prim ve ikramiyenin de borçlunun muvafakati bulunmadığı sürece ¼ ünden fazlasının haczedilmesi mümkün değildir.

Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2015/8926 E. 2015/20037 K. Ve 08.09.2015 tarihli ilamında “Alacaklı tarafından genel haciz yolu ile başlatılan ilamsız icra takibinde; alacaklının talebi üzerine icra müdürlüğünce, işçi olarak çalışan borçlunun işyerinden almakta olduğu ücret, prim ve nemanın 1/4'ü ile ikramiye ve teminatların tamamının üzerine haciz konulmuş olup, borçlunun icra mahkemesine başvurusu, ikramiyenin 1/4'ü dışındaki kısmına konulan haczin kaldırılması ile haciz müzekkeresinde haczine karar verilen prim ve teminatların, haczi kabil olmayan gelirleri de kapsadığından, haczi kabil işçilik alacaklarının açık bir şekilde gösterilmediğine yöneliktir. 4857 Sayılı Kanun'un 35. maddesine göre; işçinin almakta olduğu ücretin 1/4'ünden fazlası haczedilemez. İkramiye, toplu sözleşme farkı ve nema da ücretten sayılacağından onların da aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü yoktur. 6772 Sayılı Kanun'un 4. maddesinde ise; "fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelerin haczedilemeyeceği" belirtilmiştir. O halde mahkemece, taleple bağlılık ilkesi de gözetilerek yukarda açıklanan ilkeler doğrultusunda borçluya maaşı dışında yapılan ikramiye ödemelerinin 1/4'ünü aşan kısmı üzerine konulan haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile şikayetin tümden reddi isabetsizdir” diyerek prim ve ikramiyenin ¼ ünden fazlasının haczedilemeyeceğini belirtmiştir.

Yine aynı hukuk dairesinin 2015/18836 E. 2015/25179 K. Ve 20.10.2015 tarihli ilamında “"4857 Sayılı İş Kanunu'nun 35. maddesine göre işçinin almakta olduğu aylık ücretinin ancak 1/4'ü haczedilebilir. İİK'nun 83/2. maddesi uyarınca aylığın üzerinde haciz bulunması halinde, sonraki haciz sıraya konulur ve önceki haczin kesintisi bittikten sonra kesintiye başlanır. Yine 4857 Sayılı Yasa'nın 32. maddesi uyarınca ikramiye, toplu sözleşme farkı ve nema da ücretten sayılacağından onların da aynı koşullarda haczini engelleyen bir yasa hükmü yoktur. 6772 Sayılı Kanun'un 4. maddesinde ise "fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, ayni yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyelerin" haczedilemeyeceği belirlenmiştir. Bu durumda ikramiyenin en fazla 1/4'ünün haczi mümkün ise de; yukarıda belirtilen 4. maddedeki fazla mesai, evlilik yardımı, çocuk zamları, ayni yardımlar, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti gibi ödemelerin haczi mümkün değildir. Kıdem tazminatı gibi ödentinin ve vergi iadesi alacağının ücretten sayılacağına dair bir hüküm bulunmadığından tamamı haczedilebilir.” diyerek prim ve ikramiyenin ¼ ünden fazlasının haczedilemeyeceğini, kıdem tazminatının ise tamamının haczinin mümkün olduğunu vurgulamıştır.

EMEKLİ MAAŞININ HACZİ MÜMKÜN MÜDÜR?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 93. Maddesine göre; Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınan emekli maaşları, dul ve yetim aylıkları, Sgk prim borcu ve nafaka borcu dışında hiçbir borç nedeni ile haczedilemez. Bu tür aylıkların haczedilmesi yine borçlunun rızasına bağlı olup borçlunun rızası dahilinde haczi(kısmen ya da tamamen) mümkündür.

Av. Zümral YILDIRIR

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Avukat, Avukatlık | Hukuk Bürosu | Antalya Avukat | Kemer Avukat | Antalya Hukuk Bürosu | Kemer Hukuk Bürosu | Antalya Arabulucu | Uluslararası Hukuk Bürosu | Uluslararası Avukat