Türk vatandaşlarının başka ülkede sonlanan evliliklerinin Türkiye’de nüfus kaydına işlenmesine kolaylık getirildi.

26/03/2020 tarihli 31080 (Mükerrer) Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 7226 Sayılı Kanun’un 28. Maddesi uyarınca 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun “Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararlarının nüfus kütüğüne tescili” başlıklı 27/A maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle başka ülkede sonlanan evliliklerin Türkiye'de nüfus kaydına işlenmesine kolaylık getirildi.

Evlilikler, ölüm ya da kesinleşen boşanma ile evliliğin iptaline ilişkin idari veya adli yargı kararlarının ancak nüfus kayıtlarına işlenmesiyle hukuken son bulmaktadır.

Yabancı ülke devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından Türk vatandaşı olan eşler veya yabancı ile evli olan Türkler hakkında verilen boşanma kararı usulen kesinleşmiş olsa dahi, daha önce, bu boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden nüfus kayıtlarına işlenemediğinden, bu kişiler Türkiye'nin nüfus kayıtlarında evli görülmektedirler.

Yabancı ülke adli makamı tarafından verilen usulen kesinleşmiş boşanma kararları; Türkiye'de ancak "tanıma" davası yoluyla nüfus kayıtlarına işlenebilmekte, ancak yabancı ülkede boşanan Türk vatandaşı olan eşler veya yabancı ile evli olan Türkler tarafından "tanıma" davası açılmazsa, eşler boşanmalarına rağmen Türkiye’de birbirinin mirasçı olmaktadır.

Boşanmış olduğu halde Türkiye kayıtlarında evli görülen tarafın, usulen kesinleşmiş yabancı ülke mahkeme boşanma kararının, Türkiye’de tanınması için dava açma giderleri, başka ülkeye ait boşanma kararını tercüme ettirip diğer eşin bulunduğu ülkeye gönderilmesi için tercüme, tasdik ve tebligat gideri ödemeleri bir yana, başka ülkede olan eşe tebligat yapılmasının bir yıla yakın zaman alması, aylar, bazen de yıllarca süren mağduriyete sebep olmakta idi.

29/04/2017 tarihli 30052 (Mükerrer) Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 690 Sayılı KHK 4. maddesi uyarınca 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa 27. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen “Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararlarının nüfus kütüğüne tescili” başlıklı 27/A maddesi 1. fıkrasında; verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin olarak verilen kararların bizzat veya vekilleri aracılığıyla tarafların birlikte başvurması halinde nüfus kütüğüne tescil edileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesiyle getirilen; usulen kesinleşmiş yabancı ülke mahkeme boşanma kararının Türkiye’deki nüfus kütüğüne tescil edilebilmesi için, “bizzat veya vekilleri aracılığıyla tarafların birlikte başvurması” düzenlemesi uygulama imkânı bulamadığından, pratikte bir faydası olmamış; Türk vatandaşı olan eşler veya yabancı ile evli olan Türkler, usulen kesinleşmiş yabancı ülke mahkeme boşanma kararını, Türkiye’deki nüfus kütüğüne tescil ettirmek için, uygulamada Türkiye'de "tanıma" davası açmaya devam etmişlerdir.

26/03/2020 tarihli 31080 (Mükerrer) Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 7226 Sayılı Kanununun 28. Maddesi uyarınca 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 27/A maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle; taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı olması halinde Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekilinin tek başına başvurması halinde Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin olarak verilen kararlar verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla nüfus kütüğüne tescil edilecektir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 27/A maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle; Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin olarak verilen kararların Türkiye’de tanınması için davası açmak zorunda kalarak aylar, bazen de yıllarca süren yargı mücadelesi veren Türk vatandaşlarına büyük kolaylık sağlanmıştır.

Böylece, taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı olması halinde boşanmış veya evliliği iptal olmakla birlikte Türkiye'deki kayıtlarında evli görülen ve dolayısıyla yeniden evlenip, yeni bir yaşam kuramayan veya eşler arasındaki mal rejimleri yönünden önünü göremeyen Türk vatandaşları, aylar, bazen de yıllarca süren yargı mücadelesi veya bürokratik işlemlerle uğraşmayacaklardır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 27/A maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin olarak verilmiş kararı o ülkedeki temsilciliklerine tasdik ettiren veya apostil şerhi alan Türk vatandaşı, tanıma davası açmadan ve yabancı eşin yani muhatabın kendisi veya temsili aranmadan, tek başına nüfus müdürlüğüne başvurarak evliliğin sona erdiğini idari yoldan nüfus kütüğüne tescil ettirebilecektir.

Nüfus kütüğüne yapılacak tescil işlemleri, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikler (büyükelçilik, başkonsoloslar), yurt içinde ise Bakanlık tarafından belirlenen nüfus müdürlükleri tarafından yapılmaktadır. Evliliklerinin sona erdirdiği başka bir anlatımla evli olmadıklarının tescili istemleri idare tarafından reddedilen Türk vatandaşının adli yargıda dava açma hakkı saklıdır.

Avukat Ebru Süzer Güneş / Danışman – Arabulucu
Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Avukat | Hukuk Bürosu | Arabulucu | Danışmanlık